Araştırma Makalesi

Bir-Yönlü Kovaryans Analizinde Parametrelerin RAMML Yöntemi ile Tahmini

Cilt: 10 Sayı: 1 29 Haziran 2025
PDF İndir
EN TR

Bir-Yönlü Kovaryans Analizinde Parametrelerin RAMML Yöntemi ile Tahmini

Öz

Deney tasarımında temel amaç, ilgilenilen faktörün düzeyleri olarak tanımlanan denemelerin ortalamaları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık olup olmadığının belirlenmesidir. Yanıt değişkeni (y) üzerinde kontrol edilebilen faktörün etkisinin yanı sıra bazı durumlarda kontrol edilemeyen ortak değişkenin de etkisi söz konusu olabilir. Bu durumda, deneysel hatayı azaltmak amacıyla kontrol edilemeyen ortak değişkenin yanıt değişkeni üzerindeki etkisi arındırılarak analizin yapılması gerekir. Bu amaçla, kontrol edilemeyen ortak değişken (x) modele dahil edilir. Bu yöntem, deney tasarımında kovaryans analizi (analysis of covariance – ANCOVA) olarak adlandırılır. Varyans analizi ile regresyon analizi tekniklerinin bir birleşimi olarak ifade edilen ANCOVA hem y-yönlü hem de x-yönlü aykırı değerlere karşı duyarlıdır. Literatürde y-yönlü aykırı değerlere karşı dayanıklı ANCOVA ile ilgili çalışmalar bulunmasına rağmen bilindiği kadarıyla x-yönlü aykırı değerlere karşı dayanıklı adaptif uyarlanmış en çok olabilirlik (robust adaptive modified maximum likelihood – RAMML) tahmin edicilerine dayanan ANCOVA bağlamında herhangi bir çalışma bulunmamaktadır. Bu çalışmada, y-yönlü aykırı değerlere ek olarak ortak değişkende aykırı değerler olması, bir başka ifade ile x-yönlü aykırı değerler olması durumu ele alınmış ve bir-yönlü ANCOVA’da model parametrelerinin RAMML tahmin edicileri elde edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Teşekkür

Yazar, editörlere ve anonim hakemlere yorum ve katkıları için teşekkür eder.

Kaynakça

  1. Fisher, R. A. (1932). Statistical Methods for Research Workers, 4th ed. Edinburgh: Oliver and Boyd Ltd.
  2. Cochran, W. G. (1957). Analysis of covariance: Its nature and uses. Biometrics, 13, 261–281. https://doi.org/10.2307/2527916
  3. Cox, D. R., & McCullagh, P. (1982). Some aspects of analysis of covariance. Biometrics, 38, 541–561. https://doi.org/10.2307/2530040
  4. Smith, J. H., & Lewis, T. O. (1982). Effects of intraclass correlation on covariance analysis. Communications in Statistics-Theory and Methods, 11(1), 71–80.
  5. Silknitter, K. O., Wisnowski, J. W., & Montgomery, D. C. (1999). The analysis of covariance: A useful technique for analysing quality improvement experiments. Quality and Reliability Engineering International, 15, 303–316. https://doi.org/10.1002/(SICI)1099-1638(199907/08)15:4<303::AID-QRE253>3.0.CO;2-G
  6. Şenoğlu, B., & Acıtaş, Ş. (2020). İstatistiksel Deney Tasarımı: Sabit Etkili Modeller, 4. Basım. Ankara: Nobel Yayın Dağıtım.
  7. Şenoğlu, B. (2007). Estimating parameters in one-way analysis of covariance model with short-tailed symmetric error distributions. Journal of Computational and Applied Mathematics, 201, 275–283. https://doi.org/10.1016/j.cam.2006.02.019
  8. Şenoğlu, B., & Avcıoğlu. M. D. (2009). Analysis of covariance with non-normal errors. International Statistical Review, 77(3), 366–377. https://doi.org/10.1111/j.1751-5823.2009.00090.x

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

İstatistiksel Analiz, İstatistiksel Deney Tasarımı

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

29 Haziran 2025

Gönderilme Tarihi

21 Şubat 2025

Kabul Tarihi

26 Mayıs 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 10 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Acıtaş, Ş. (2025). Bir-Yönlü Kovaryans Analizinde Parametrelerin RAMML Yöntemi ile Tahmini. Sinop Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, 10(1), 188-199. https://doi.org/10.33484/sinopfbd.1644300
AMA
1.Acıtaş Ş. Bir-Yönlü Kovaryans Analizinde Parametrelerin RAMML Yöntemi ile Tahmini. Sinopfbd. 2025;10(1):188-199. doi:10.33484/sinopfbd.1644300
Chicago
Acıtaş, Şükrü. 2025. “Bir-Yönlü Kovaryans Analizinde Parametrelerin RAMML Yöntemi ile Tahmini”. Sinop Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi 10 (1): 188-99. https://doi.org/10.33484/sinopfbd.1644300.
EndNote
Acıtaş Ş (01 Haziran 2025) Bir-Yönlü Kovaryans Analizinde Parametrelerin RAMML Yöntemi ile Tahmini. Sinop Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi 10 1 188–199.
IEEE
[1]Ş. Acıtaş, “Bir-Yönlü Kovaryans Analizinde Parametrelerin RAMML Yöntemi ile Tahmini”, Sinopfbd, c. 10, sy 1, ss. 188–199, Haz. 2025, doi: 10.33484/sinopfbd.1644300.
ISNAD
Acıtaş, Şükrü. “Bir-Yönlü Kovaryans Analizinde Parametrelerin RAMML Yöntemi ile Tahmini”. Sinop Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi 10/1 (01 Haziran 2025): 188-199. https://doi.org/10.33484/sinopfbd.1644300.
JAMA
1.Acıtaş Ş. Bir-Yönlü Kovaryans Analizinde Parametrelerin RAMML Yöntemi ile Tahmini. Sinopfbd. 2025;10:188–199.
MLA
Acıtaş, Şükrü. “Bir-Yönlü Kovaryans Analizinde Parametrelerin RAMML Yöntemi ile Tahmini”. Sinop Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, c. 10, sy 1, Haziran 2025, ss. 188-99, doi:10.33484/sinopfbd.1644300.
Vancouver
1.Şükrü Acıtaş. Bir-Yönlü Kovaryans Analizinde Parametrelerin RAMML Yöntemi ile Tahmini. Sinopfbd. 01 Haziran 2025;10(1):188-99. doi:10.33484/sinopfbd.1644300


Sinopfbd' de yayınlanan makaleler CC BY-NC 4.0 ile lisanslanmıştır.  88x31.png