Hadîd 57/22 ve Şûrâ 42/30 Âyetleri Bağlamında Musibetler, Sebep ve Sonuçları

Öz

“Yere ve kendinize isabet eden herhangi bir musîbet yoktur ki biz onu yaratmadan önce, o, bir kitapta yazılmış olmasın. Şüphesiz bu, Allah’a göre kolaydır.” mealindeki Hadîd sûresinin 22. âyetine göre yeryüzüne ve insanlara isabet eden musîbetler, daha bunlar yaratılmadan önce Levh-i Mahfûz’da yazılmıştır. Bunun sebebi insanların musîbetlere üzülmemesi ve nimetlerle azıp şımarmamasıdır. Şûrâ sûresinin 30. âyetine göre ise musîbetler, insanların yanlış tutum ve günahları sebebiyle meydana gelir. Makalede yeryüzüne, yeryüzüne ve insanlara isabet eden musîbetler, bu iki âyet çerçevesinde Kur’an ve sünnet bütünlüğü içerisinde ele alınmıştır. Âyetlerin verdiği bilgiler dikkate alındığında musîbetler; (a) deprem, kasırga, şiddetli yağmur, kuraklık gibi, ilâhî irade ile yerküreye isabet eden musîbetler, (b) insan iradesinin dâhil olduğu inkâr, isyan, fitne, fesat, hırsızlık, hile, içki, kumar, yalan, zulüm ve benzeri ahlâksız davranışlar, mal, can, namus ve evlâda arız olan zararlar, işlerin kötüye gitmesi, iflâs, geçimsizlik huzursuzluk, hastalık, fert ve topluma isabet eden musîbetler şeklinde taksim edilebilir. Bütün musîbetler, Allah’ın bilgisi, takdiri, iradesi, izni ve yaratması ile meydana gelir. Çünkü Allah, her şeyin yaratıcısıdır. O’nun izni ve iradesi olmadan varlık âleminde hiçbir şey olmaz. Kur’an’da musîbetlerin yerküreye, fert ve toplumlara isabet etmesinin sebepleri bildirilmiştir. Bunlar; Allah’ın kullarını imtihan etmesi, dua edip yalvarmalarını sağlaması, insanların inkâr, isyan, hatalı söz, eylem ve davranışları, insanların nimetlere nankörlük etmeleri, insanlara zulmetmeleri ve beddua almaları, insanların ilâhî kurallara uymamaları, kullukta kusur etmeleridir. Âyet ve hadislerde musîbetlere maruz kalmamak için maddî ve manevî tedbir alınması gerektiği bildirilmektedir. Bunlar; ilâhî kurallara uymak, kulluk görevlerini, işi ve görevlerini iyi yapmak, kul haklarına riâyet etmek, Allah’a dua etmek, kimseye zulmetmemek, insanların bedduasını almamaktır. Hangi sebeple olursa olsun musîbetlere duçar olunca sabredip isyan etmemek gerekir. Sabredebilirse musîbetler müminlerin günahlarına kefaret olur, bir kısım günahların affına vesile olur, sevap kazanılır, manevî derecesinin artmasına, ameliyle ulaşamadığı manevî dereceye ulaşmasına vesile olur. Konunun orijinal yanı, bahsedilen iki âyet bağlamında incelenmesidir. Bu konu, daha önce bu iki âyet bağlamında ele alınmamıştır. Amacıysa, musibetlerle ilgili farklı şeyler söyleyen bu âyetlerin aslında meselenin farklı yönlerine odaklandığı ve dolayısıyla bunlar arasında çelişki bulunmadığını ortaya koymaktır.

Anahtar Kelimeler

• Tefsir
• Musibet
• Hadîd Sûresi
• Şûrâ Sûresi
• İmtihan

Calamities, Their Causes and Results in the Context of the Verses Hadid 57/22 and Ash-Shura 42/30

Abstract

Everything that upsets people is considered a disaster. According to the verse of Surah Hadid 57/22, the calamities that befall individuals and societies were written in the Preserved Law before they were created. The reason for this is that people do not become upset about calamities and are not spoiled by blessings. According to the verse of Shura 42/30, disasters occur because of people's wrong attitudes and sins. In the article, the calamities that affect the earth, individuals, and societies are discussed within the integrity of the Quran and Sunnah within the framework of these two verses. Considering the information given by the verses, calamities can be divided into two types; (a) Earthquake, hurricane, heavy rain, drought and similar calamities that occur with divine will, (b) denial, rebellion, discord, corruption, theft, cheating, drinking, gambling, lying, cruelty and similar immoral behaviors that involve human will, damage to property, life, honor and children, deterioration of business, bankruptcy, discord, unrest, disease, damage to individuals and society.. All calamities occur with God's knowledge, discretion, will, permission, and creation. Because Allah is the creator of everything. Nothing happens in the realm of existence without His permission and will. The reasons why disasters strike the earth, individuals, and societies are explained in the Quran. These include Allah testing His servants or making them pray and beg, or when people deny, rebel, use wrong words, actions, and behaviors, or when people are ungrateful for blessings, or when they oppress people and receive curses, or when people do not obey the divine rules or fail to serve. It is stated in the verses and hadiths that material and spiritual precautions must be taken in order to avoid being exposed to calamities. These include obeying the divine rules, fulfilling the duties of servitude, respecting the rights of people, praying to Allah, refraining from oppression, and avoiding curses from people. When faced with troubles, for whatever reason, it is necessary to be patient and not rebel. If one can be patient, disasters will atone for the sins of believers, they will be a means to forgive some sins, they will earn rewards, they will increase their spiritual level, and they will help them reach a spiritual level that they cannot reach with their works.

Keywords

• Calamity
• Surah Al-Hadid
• Surah Ash-Shura
• Trial
• Tafsir

Kaynakça

1. Ahmed b. Hanbel. el-Müsned. İstanbul: Çağrı Yayınları, 1181.
2. Ahmed Muhtâr, Abdülhamîd Omer. Mu’cemü’l-lügati’l-Arabiyyeti’l-muâsıra. Âlemü’l-kütib, 2008.
3. Bezzâr, Ebû Bekr Ahmed b. Amr. el-Müsned. Medine: Metebetü’l-Ulum ve’l-Hikem, 2009.
4. Cevherî, Ebû Nasr İsmail b. Hammâd. es-Sıhâh tâcu’l-luga ve sıhâhu’l-Arabiyye. thk. Ahmed Abdülgafûr Attar. Beyrut: Dâru’l-İlm li’l-Melayîn, 1987.
5. Cevzî, Ebü’l-Ferec Cemâlüddîn Abdurrahman b. Ali. Zâdü’l-mesîr fî ‘ilmi’t-tefsîr. Beyrut: Dâru’l-kütübi’l-Arabiyyi, 1422.
6. Ebû Dâvûd Süleyman b. el-Eş’âs. es-Sünen. İstanbul: Çağrı Yayınları, 1981.
7. Ezherî, Muhammed b. Muhammed Tehzîbu’l-luga. Beyrut: Dâru İhyâi’t-Turâsi’l-Arabî, 2001.
8. Hâkim en-Nîsâburî, Muhammed b. Muhammed. el-Müstedrek ‘ale’s-Sahîhayn. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-Ilmiyye, 1990.

9. İbn Cüzey, Ebü’l-Kâsım Muhammed b. Ahmed b. Muhammed b. Abdullah. et-Teshîl li ulûmi’t-tenzîl. thk. el-Merdûnî ve İbrâhîm Itfayyiş. Beyrut: Şirketü Dâru’lerkam, 1416.
10. İbn Fâris, Ebü’l-Hüseyn Ahmed. Mu’cemü mekâyîsi’l-luga. thk. Abdüsselam Muhammed Hârun. Beyrut: İttihâdü’l-Kitâbi’l-Arab, 2002.
11. İbn Hıbbân, Muhammed. es-Sahîh. Beyrut: Müessesetü’r-Risâle, 1988.
12. İbn Mâce, Ebû Abdillâh Muhammed b. Yezîd el-Kazvînî. es-Sünen. İstanbul: Çağrı Yayınları, t.s..
13. İbn Manzûr Muhammed b. Mükerrem bin Ali Ebü’l-Fadl Cemâleddîn. Lisânu’l-Arab. Beyrut: Dâru Sâdır, 1994.
14. Karagöz, İsmail. Kur’an’ın Anlamı ve Tefsiri, Açıklamalı ve Kırık Meâli. Ankara: Kar Yayınları, 2020.
15. Kazancı, Ahmet Lütfi. İslâm’da İrade, Kaza ve Kader. İstanbul: İrfan Yayınları, 1969.
16. Kurtubî, Ebû Abdillah Muhammed b. Ahmed. el-Câmi’ li ahkâmi’l-Kur’ân. Kahire: Dâru Kütübi’l-Mısrıyye, 1964.
17. Mâtürîdî, Muhammed b. Muhammed. Te’vîlâtü Ehli’s-Sünne. Beyrut: Dâru Kütübi’l-‘Ilmiyye, 2005.
18. Mâverdî, Ebü’l-Hasan, Ali b. Muhammed. en-Nüketü ve’l-Uyûn. Beyrut: Dâru Kütübi’l-‘İlmiyye, ts.
19. Mukâtil b. Süleyman Ebü’l-Hasan. et-Tefsîru’l-kebîr. Beyrut: Dâru İhyâü’t-Türâs, 1423.
20. Müslim b. el-Hacâc el-Kuşeyrî en-Nisâbûrî. el-Câmi’u’s-sahîh. İstanbul: Çağrı Yayınları, 1982.
21. Nesefî, Ebü’l-Berekât Abdullah b. Ahmed. Medâriku’t-tenzîl ve hakâiku’t-te’vîl. Beyrut: Dâru’l-Kelimi’t-Tayyib, 1998.
22. Râzî, Ebû Abdillâh Fahruddîn Muhammed b. Ömer b. Huseyn. Mefâtîhu’l-gayb. Beyrut: Dâru’t-türâsî’l-Arabiyyi, 1420.
23. Sa’lebî, Ebû İshak Ahmed b. Muhammed. el-Keşfü ve’l-beyân ‘an tefsîri’l-Kur’ân. Beyrut: Dâru İhyâü’t-Türâsi’l-Arabî, Beyrut, 2002.
24. Semerkandî, Ebü’l-Leys Nasr b. Muhammed. Bahru’l-‘ulûm. b.y.: y.y., ts.
25. Taberânî, Ebü’l-Kāsım Süleymân b. Ahmed. el-Mu'cemü'l-Kebîr. Kahire: Mektebetü İbn Teymiyye, 1994.
26. Taberî, Ebû Ca’fer Muhammed b. Cerîr. Câmi’u’l-beyân an te’vîli âyi’l-Kur’ân. thk. Ahmed Muhammed Şâkir. Dımaşk: Müessesetü’r-Risâle, 2000.
27. Tirmizî, Ebû Îsâ Muhammed b. Îsâ b. Sevre. es-Sünen. İstanbul: Çağrı Yayınları, 1981.
28. Uludağ, Süleyman. “Belâ”, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi. İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, 1992.
29. Vâhidî, Ebü’l-Hasan Ali b. Ahmed. el-Vasît tefsîri kitâbi’l-azîz. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-Ilmiyye, 1994.
30. Yavuz, Yusuf Şevki. “Levh-i Mahfûz”, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi. Ankara: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, 2003.
31. Yavuz, Yusuf Şevki. “İrade”, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi. İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, 2000.
32. Yazır, Hamdi. Hak Dini Kur’an Dili. İstanbul: Eser Neşriyat, 1971.