Evlilik Kaygısı ve Manevi İyi Oluş Arasındaki İlişki

Öz

Bu araştırmada, İlahiyat Fakültesinde öğrenim gören öğrencilerin evlilik kaygısıyla manevi iyi oluşları arasındaki ilişki incelenmiştir. Ayrıca yaş, cinsiyet gibi demografik değişkenlerin evlilik kaygısı ve manevi iyi oluş üzerindeki etkisi de bu araştırmada irdelenen diğer konulardır. Böyle bir konunun seçilmesinin bir çok nedeni bulunmaktadır. Bunlar içerisinde en önemlisi, evlilik ve aile konularıyla ilgili son dönemlerde yaşanan sorunlardır. Aile problemleri, ailede şiddet ve akabinde yaşanan boşanma olgusu, başta aile mensupları olmak üzere bir çok kesimi olumsuz etkilemektedir. Çevresel faktörlerin etkisiyle de aile ve evlilik kurumlarına yönelik olumsuz bir yaklaşım geliştirilmesine neden olmaktadır. Bu da aile kurmayı, aile olmayı geciktirmekte yahut da engellemektedir. Tüm bu süreçler ise, bireysel, toplumsal, biyolojik ve psikolojik bir çok sorunları ortaya çıkarmaktadır. Her şeyden önce toplumun birlik ve beraberliği ile bekası hususunda ciddi tehlikeleri beraberinde getirmektedir. Dolayısıyla bu çalışma, gençlerin evliliğe bakış açılarını görme, var olan kaygılarını tespit etme ve bunun manevi iyi oluşla ilgisini görme amacıyla hazırlanmıştır. Konuyla ilgili literatürde yeterli çalışmaların olmaması sebebiyle de literatüre katkı sağlama, ilgili boşluğu doldurma hedeflenmiştir. Çalışma, nicel desende tasarlanmıştır ve burada ilişkisel tarama modeli tercih edilmiştir. Araştırmada, evlilik kaygısı ve manevi iyi oluş ölçekleri kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemini ise, İlahiyat Fakültesi öğrencileri oluşturmuştur. Bu çalışmaya amaçlı örneklem yöntemi ile seçilen 270 kişi katılmıştır. Veriler; anket tekniğiyle elde edilmiştir. Toplanan veriler SPSS 25 programıyla çözümlenmiştir, korelasyon, frekans ve Mann-Whitney U testleriyle analiz edilmiştir. Makalede şu sonuçlara ulaşılmıştır: Manevi iyi oluş ile evlilik kaygısı arasında pozitif yönde zayıf düzeyde anlamlı bir ilişki çıkmıştır. Evlilik kaygısı ve manevi iyi oluş, cinsiyet değişkenine göre anlamlı şekilde farklılaşmıştır. Buna göre kızların hem evlilik kaygısı hem de manevi iyi oluş puanları diğerlerine göre yüksek çıkmıştır. Evlilik kaygısı ve manevi iyi oluş ile yaş değişkeni arasında ise negatif yönde zayıf düzeyde anlamlı ilişki tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Din Psikolojisi
• Kaygı
• Evlilik Kaygısı
• İyi Oluş
• Manevi İyi Oluş.

The Relationship Between Marriage Anxiety and Spiritual Well-Being

Abstract

In this study, the relationship between marriage anxiety and spiritual well-being among students studying at the Faculty of Theology was examined. In addition, the effects of demographic variables, such as age and gender, on marriage anxiety and spiritual well-being were also investigated. There are several reasons for choosing such a topic.The most important among them is the recent problems related to marriage and family. Family problems, domestic violence, and consequently the phenomenon of divorce negatively affect not only family members but also many segments of society. Due to environmental factors, a negative attitude towards the institutions of marriage and family has developed. This, in turn, delays or even prevents individuals from establishing a family. These processes lead to various individual, social, biological, and psychological problems posing serious threats to the unity, solidarity, and continuity of society. Therefore, this study was conducted to understand young people's perspectives on marriage, identify their existing anxieties, and examine their relationship with spiritual well-being. Moreover, due to the limited number of studies on this topic in the literature, this research aims to contribute to the literature and fill the related gap. The study was designed in a quantitative research model, specifically using the correlational survey method. The Marriage Anxiety Scale and the Spiritual Well-Being Scale were used as data collection instruments. The sample of the study consisted of students from the Faculty of Theology. A total of 270 participants were selected using a purposive sampling method. Data were collected through a questionnaire technique and analyzed using the SPSS 25 program. Correlation, frequency, and Mann-Whitney U tests were employed for statistical analysis. The findings of the study revealed a weak but significant positive correlation between spiritual well-being and marriage anxiety. Both marriage anxiety and spiritual well-being differed significantly according to gender. Accordingly, female students scored higher on both marriage anxiety and spiritual well-being compared to males. A weak negative correlation was found between marriage anxiety and spiritual well-being, and the variable of age.

Keywords

• Anxiety
• Marriage Anxiety
• Well-Being
• Spiritual Well-Being.

Kaynakça

1. Acar, Hatice. “A Consideration on The Relationship Between Spiritual Well-Being And Piety”. Cumhuriyet Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 18/2 (15 Aralık 2014), 391-412. https://doi.org/10.18505/cuifd.254730
2. Ai, Amy Lee. “Spiritual Well-Being, Spiritual Growth, and Spiritual Care for the Aged: A Cross-Faith and Interdisciplinary Effort”. Journal of Religious Gerontology 11/1-26 (2000).
3. Aj, Gow vd. “A Stairway to Heaven? Structure of the Religious Involvement Inventory and Spiritual Well-Being Scale”. Journal of Religion and Health 50/1 March 2011). https://doi.org/10.1007/s10943-010-9375-2
4. Aktürk, Ümmühan vd. “Functional Evaluation of Treatment of Chronic Disease: Validity and Reliability of the Turkish Version of the Spiritual Well-Being Scale”. PALLIATIVE & SUPPORTIVE CARE 15/6 (2017). https://doi.org/10.1017/s1478951517000013
5. Arslan, Esra. Yetişkinlerdeki Benlik Ayrımlaşmasının Evlilik Kaygısı, Evlilik Doyumu ve Yaşam Doyumuyla Olan Ilişkisi. İstanbul: Yıldız Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2024.
6. Bagav, Muharrem. Sınav kaygısı ve Öznel İyi Oluş Arasındaki İlişki. İstanbul: İstanbul Gelişim Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Tez, 2018.
7. Bedel, Gonca. The Validity and Reliability Study of The Turkish Version of The Spirituality Scale. İstanbul: İstanbul Bilgi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2009.
8. Bilgin, Muhammet. Özel Eğitim Gereksinimli Çocuğu Olan Ebeveynlerin Yaşama Anlam Verme Düzeylerinin, Manevi İyi Oluş ve Sabır Düzeyleri Açısından İncelenmesi. Konya: Selçuk Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2023.

9. Büyüköztürk, Şener vd. Bilimsel Araştırma Yöntemleri. Ankara: Pegem Akademi, 15. Basım, 2013.
10. Canel, Azize Nilgün. Evlilik ve Aile Hayatı. İstanbul: Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı, 2012.
11. Ceylan, Ümmühan Esra. Ölümlülük Bilincinin Dini Başa Çıkma, Tanrı Algısı, Ölüm Kaygısı ve Psikolojik İyi Olma ile İlişkisi. Ankara: Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2018.
12. Cüceloğlu, Doğan. İnsan ve Davranışı Psikolojinin Temel Kavramları. İstanbul: Remzi Kitabevi, 1. Basım, 2000.
13. Çalışkan, Şüheda. Evli Bireylerde Manevi İyi Oluş, Ailede Yılmazlık ve Yaşamın Anlamı Arasındaki Yordayıcı İlişkiler. Konya: Necmettin Erbakan Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2023.
14. Çelik, Eyüp - Erkilet, Gökçe. “Evlilik Kaygısı Ölçeğinin Geliştirilmesi: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması”. Ege Bilimsel Araştırmalar Dergisi 2/1 (15 Temmuz 2019), 47-57. https://dergipark.org.tr/tr/pub/egebad/issue/45417/524077
15. Çınar, Hatice Acar. İlkokul Çocuklarının İnanç Gelişimi (Psiko-Teolojik Bir Yaklaşım). Ankara: İlahiyat Yayınları, 1. Basım, 2024.
16. Çi̇çek, Berat - Almali, Vedat. “COVID-19 Pandemisi Sürecinde Kaygı Öz-yeterlilik ve Psikolojik İyi Oluş Arasındaki İlişki: Özel Sektör ve Kamu Çalışanları Karşılaştırması”. Journal of Turkish Studies null/Volume 15 Issue 4 (29 Ağustos 2024), 241-260. https://doi.org/10.7827/TurkishStudies.43492
17. Çiftci, Zeynep - Gülaçtı, Fikret. “Üniversite Öğrencilerinin Algıladıkları Anne Baba Tutumları ve Flört Kaygısı Arasındaki İlişkinin İncelenmesi”. OPUS International Journal of Society Researches 11/18 (30 Haziran 2019), 1282-1309. https://doi.org/10.26466/opus.553036
18. Doğan, Türkan. “Üniversite Öğrencilerinin İyilik Halinin ‘Maneviyat’ ve ‘Serbest Zaman’ Boyutlarının İncelenmesi”. Turkish Psychological Counseling and Guidance Journal 3/26 (11 Haziran 2006), 1-16. https://doi.org/10.17066/pdrd.76713
19. Dursun, Asiye - Özkan, Murat Sinan. “Ergenlerin Gelecek Kaygıları ile Psikolojik Sağlamlıkları Arasındaki İlişkide Yaşam Doyumunun Aracı Rolü”. Yaşam Becerileri Psikoloji Dergisi 3/5 (30 Haziran 2019), 23-37. https://doi.org/10.31461/ybpd.508996
20. Elgün, Zerrin. Evli Bireylerin Manevi İyi Oluşları ile Aile Yaşam Doyumları Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. İstanbul: İstanbul Sebahattin Zaim Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2023.
21. Ellison, Craig W. “Spiritual Well-Being: Conceptualization and Measurement.” 1983 11/14 (1983), 330-340. https://doi.org/10.1177/009164718301100406
22. Ersevim, İsmail. Freud ve Psikanaliz’in Temel İlkeleri. İstanbul: Assos Yayınları, 3. Basım, 2005.
23. Fisher, John. “Development and Application of a Spiritual Well-Being Questionnaire Called SHALOM”. Religions 1/1 (Aralık 2010), 105-121. https://doi.org/10.3390/rel1010105
24. Fowler, James W. Stages of Faith: The Psychology of Human Development and Quest for Meaning. San Francisco: Harper &Row, 1981.
25. Freud, Sigmund. Sevgi ve Cinsellik Üzerine. İzmir: İlya İzmir Yayınevi, 2006.
26. Gencer, Nevzat vd. “Üniversite Öğrencilerinde Spiritüel İyi Oluş ve Toplumsal Cinsiyet Algısı”. Hitit İlahiyat Dergisi 20/2 (30 Aralık 2021), 717-750. https://doi.org/10.14395/hid.951202
27. Gügen, Büşra. Gebelik Sürecindeki Kadınlarda Manevi İyi Oluş ile Hayat Memnuniyeti İlişkisi. İstanbul: İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2019.
28. Güler, Kübra. Evli Olmayan Bireylerin Evlilik Kaygısı ile Evliliğe Yükledikleri Anlam ve Evlilik Beklentileri Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. İstanbul: İstanbul Kent Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2021.
29. Huang, Yun-Chen - Lin, Shu-Hui. “Attitudes of Taiwanese College Students toward Marriage: A Comparative Study of Different Family Types and Gender”. Journal of Comparative Family Studies.
30. Jafari, Esa vd. “Spiritual Well-Being and Mental Health in University Students”. Procedia - Social and Behavioral Sciences 5 (01 Ocak 2010), 1477-1481. https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2010.07.311
31. Kalyoncu, Büşra. Evlilik Kaygısının Yordayıcıları Olarak Evlilik Beklentileri ve Algılanan Ebeveyn Ilişki Tutumlarının İncelenmesi. Trabzon: Trabzon Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2025.
32. Karataş, Zeki- Selçuk, Ozan. “Üniversite Öğrencilerinin Manevi İyi Oluşlarının Açıklanmasında Psikolojik Esneklik ve Çeşitli Demografik Değişkenlerin Rolü”. Journal of University Research 6/1 (20 Mart 2023), 37-46. https://doi.org/10.32329/uad.1112809
33. Kasap, Fatma. Hafızlık Eğitimi Alan Bireylerin Motivasyon Düzeyleri ile Öznel İyi Oluşları Arasındaki İlişkide Manevi İyi Oluşun Rolü. İstanbul: İstanbul 29 Mayıs Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2025.
34. Kavas, Berivan. “Kadınlara Yönelik Evlilik Baskısı”. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi 56 (2018), 89-397. https://doi.org/doi:%252010.17719/jisr.20185639012
35. Kenneth I. Pargament. Spiritually Integrated Psychotherapy: Understanding And Addressing The Sacred. New York: Guilford Press, 2007.
36. Kestir, Kübra. Evlilik Kaygısının Yordayıcısı Olarak Beden Algısı, Cinsel Benlik Şeması ve Ana-Babaya Bağlanma Stilleri. Mersin: Mersin Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2021.
37. Kılıç, Nurullah. Öğretmenlerde Bilişsel Duygu Düzenleme: Manevi Iyi Oluş ve Bilinçli Farkındalık Arasında İlişki. Mardin: Mardin Artuklu Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2025.
38. Kim, Hyun S.- Jung, Y.M. “Self-Differentiation, Family Functioning, Life Satisfaction and Attitudes towards Marriage among South Korean University Students”. Indian Journal of Science and Technology 8/19 (08 Ağustos 2015), 1-9. https://doi.org/10.17485/ijst/2015/v8i19/76862
39. Köroğlu, Gülvade. Tefekkürün Manevi İyi Oluşla İlişkisi (Yetişkinler Üzerine Bir Araştırma). Ankara: Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2024.
40. Köroğlu, Tevfik. Üniversite Gençliğinin Evlilik, Aile ve Boşanma Konusundaki Düşünce ve Görüşleri Üzerine Sosyolojik Bir Araştırma: Karabük Üniversitesi Örneği. Karabük: Karabük Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2013.
41. Küçüaşçı, Hatice Kübra. Evli Bireylerin Manevi iyi Oluşları ile Boşanma Nedenlerine Yönelik Tutumları Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. İstanbul: İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2025.
42. Malinakova, Klara vd. “Sensory Processing Sensitivity Questionnaire: A Psychometric Evaluation and Associations with Experiencing the COVID-19 Pandemic”. International Journal of Environmental Research and Public Health 18/24 (08 Aralık 2021), 12962. https://doi.org/10.3390/ijerph182412962
43. Manav, Faruk. “Kaygı Kavramı”, Toplum Bilimleri Dergisi 9 (29 Ağustos 2024), 192-201.
44. Mert, Abdullah - Topal, İlyas. “Benlik Ayrımlaşmasının Manevi Yönelimi Yordayıp Yordamadığını ve Bazı Değişkenler Arasındaki İlişkinin İncelenmesi”. OPUS International Journal of Society Researches 8/14 (25 Nisan 2018), 68-91. https://doi.org/10.26466/opus.393261
45. Moberg, David O. “Subjective Measures Of Spiritual Well-Being”. Review of Religious Research. 25/4 (1984), 351-364.
46. Onay, Sena. Yetişkin Bireylerdeki Evlilik Kaygısı ve İlişkideki Karar Verme Becerilerinin Bağlanma Stilleri ile İlişkisi. İstanbul: İstanbul Okan Üniversitesi Lisans Üstü Eğitim, Yüksek Lisans Tezi, 2023.
47. Öner, Necla - Lecompte, Ayhan. Sürekli Durumluk/Sürekli Kaygı Envanteri El Kitabı. İstanbul Boğaziçi Üniversitesi Yayınları: Boğaziçi Üniversitesi Yayınları, 1998.
48. Öz, Feyza. Evlilik Kaygısının Evliliğe Yüklenen Anlam, Toplumsal Cinsiyet Rolleri Tutumu ve Psikolojik Esneklik İle İlişkisi. İstanbul: İstanbul İbni Haldun Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2022.
49. Özdemir, Merve. Evli Bireylerde Manevi İyi Oluşun Bilişsel Duygu Düzenleme Stratejileri ve Yaşam Doyumu ile İlişkisinin İncelenmesi. Kütahya: Kütahya Dumlupınar Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2025.
50. Öztürk, Ahmet. Uludağ Üniversitesi Eğitim Fakültesi Öğrencilerinin Öznel İyi Oluş Düzeyleri ile Tinsellik, İyimserlik, Kaygı ve Olumsuz Duygu Düzeyleri Arasındaki İlişki. Bursa: Uludağ Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü., Yüksek Lisans Tezi, 2013.
51. Öztürk, Orhan - Uluşahin, Aylin. Ruh Sağlığı ve Bozuklukları II. İstanbul: Nobel Tıp Yayınevi, 2015.
52. Payat, Şeymanur - Öksüz, Yücel. “Genç Yetişkinlik Çağındaki Bireylerin Evlilik Kaygısı ile Mutluluk Korkusu Arasındaki İlişkinin İncelenmesi” 12/2 (2022), 621-642.
53. Peker, Hüseyin. Din Psikolojisi. İstanbul: Çamlıca Yayınları, 1. Basım, 2003.
54. Senemoğlu, Nuray. Gelişim Öğrenme ve Öğretim Kuramdan Uygulamaya. Ankara: Pegem yayınları, 2019.
55. Sezer, Semiha. Evli Olmayan Bireylerde Evlilik Kaygısı ile Romantik İlişkilerde Akılcı Olmayan İnançlar ve Umutsuzluk Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. İstanbul: istanbul Arel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2019.
56. Sharp, Elizabeth - Ganog, Lawrence H. “I’m A Loser, I’m Not Married, Let’s Just All Look At Me”: Ever-Single Women’s Perceptions of Their Social Environment”. Journal of Family Issues 32/7 (2011), 956-980.
57. Stanfil, Bruce. “The Spiritual Well-Being Scale: Addressing the Saintly Ceiling Journal of Collaborative Leadership (2017) Volume 1 ISSN # 2472-924”. Journal of Collaborative Leadership 1 (2017), 73-107.
58. Tan, Hümeyra Nazlı - Yıldız, Mualla. “‘Manevi İyi Oluş’ Kavramının Ortaya Çıkışı ve Tanımlanması”. Dini Araştırmalar 25/63 (2022), 447-476. https://doi.org/10.15745/da.1175149
59. Tarhan, Nevzat. Son Sığınak Aile. İstanbul: Nesil Yayınları, 2010.
60. Tatarhan, Merve. Evli Olmayan Bireylerin Algılanan Ebeveyn İlişki Tutumları, Evlilik Rol Beklentileri ve Evlilik Kaygısı Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. Amasya: Amasya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2024.
61. Tunç, Büşra. Manevi İyi Oluşla Aile Doyumu Arasındaki İlişkide Aile Desteği ve Bütünlüğünün Rolü. Aydın: Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2020.
62. Tunç, Büşra - Totan, Tarık. “Aile Yaşamında Maneviyat: Aile Psikolojik Danışmasında Maneviyatın Değerlendirilmesi”. Dumlupınar Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü Dergisi 5/1 (22 Mart 2021), 1-20. https://dergipark.org.tr/tr/pub/debder/issue/60841/739430
63. Tunç, Muhammet Furkan. Yaşam Sevgisi ve Genel Psikolojik Sağlık Arasındaki İlişkide Manevi İyi Oluşun Aracı Rolü. İstanbul: Marmara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2024.
64. Tunçkılıç, Fahriye Beyza. Yetişkinlerde Manevi İyi Oluşun Umut ve Kaygı ile Olan İlişkisinin İncelenmesi. İstanbul: Yıldız Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2024.
65. Ünal, Esra vd. “The Effect Of Marrıage Anxıety On Pre-Pregnancy Fear Of Birth In Single Women”. GOBEKLİTEPE Sağlik Bilimleri Dergisi 5/7 (15 Mart 2022), 254-261. https://doi.org/10.55433/gsbd.181
66. Wang, Haiping - Abbott, Douglas A. “Waiting for Mr. Right: The Meaning of Being a Single Educated Chinese Female Over 30 in Beijing and Guangzhou”. Women’s Studies International Forum 40 (2013), 222-229. https://doi.org/10.1016/j.wsif.2013.08.004
67. Williamson, Anna - Newell, Reetta. Kaygıyla Başa Çıkmak & Anksiyete ve Panik Atakta Bilişsel Davranışçı Terapi. İstanbul: Timaş yayınları, 2. Basım, ts.
68. Yalçın, Eren. Anaokulunda Çocuğu Olan Ebeveynlerin Sosyal kaygı, Ebeveyn Kaygısı ve Psikolojik Yardım Arama Davranışları Arasındaki İlişkinin İncelenmesi: Avcılar İlçesi Anaokulu Örneği. İstanbul: İstanbul Arel Üniversitesi, Yüksek Lisans Tezi, 2021.
69. Yavuz, Betül. Öğretmen Adaylarında Psikolojik Dayanıklılık ve Bilinçli Farkındalık Arasındaki İlişki: Manevi İyi Oluşun Rolü. İstanbul: İstabul Sebahattin Zaim Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2019.
70. Yıldız, Zeynep Dilşat. Üniversite Öğrencilerinde Duygusal Kıskançlık ve Evlilik Kaygısı Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. İstanbul: İstanbul Ticaret Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2025.
71. Yılmaz, Büşranur. Bilişsel Çarpıtmalar ile Kadınların Benlik Saygısı ve Evlilik Kaygısı Arasındaki İlişki. İstanbul: İbni Haldun Üniversitesi Lisans Üstü Eğitim Enstitüsü, Tez, 2023.
72. Yiğit, Sena Nur. Evli Olmayan Yetişkinlerin Bağlanma Stillerinin Evlilik Tutumları ve Evlilik Kaygısı ile İlişkisi. İstanbul: İstanbul Gelişim Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2024.
73. Yörükoğlu, Atalay. Değişen Toplumda Aile ve Çocuk. İstanbul: İnkılap Yayınları, 2007.
74. Williamson, Anna - Newell, Reetta. Kaygıyla Başa Çıkmak & Anksiyete ve Panik Atakta Bilişsel Davranışçı Terapi (Çev.E. Gülşen Yüksel). İstanbul: Timaş yayınları.