Religious Culture and Moral Knowledge Teachers' Opinions and Suggestions on the Religious Culture and Moral Knowledge Course in Primary Schools

Öz

The aim of this research is to determine the opinions and suggestions of Religious Culture and Moral Education teachers regarding the Religious Culture and Moral Education course in primary schools. This research was conducted using a descriptive case study design within the framework of qualitative research. The study group consisted of 16 Religious Culture and Moral Education teachers working in primary schools in Diyarbakır Province. A semi-structured interview form developed by the researcher was used as the data collection tool. Data were collected by conducting face-to-face interviews using the form after obtaining the necessary permissions for the research. The collected data were analysed using the MAXQDA qualitative data analysis software. Descriptive analysis method was employed in the data analysis. According to the teachers' opinions, the most important factors affecting the participation of 4th-grade primary school students in the Religious Culture and Moral Education course were identified as socio-cultural environment, family support, competition, socio-economic status, and attention-grabbing activities. Factors negatively impacting Religious Culture and Moral Education lessons were found to include the abstract nature of the course content, the inadequacy of the textbook, class size, students' tendency to get bored quickly, pre-existing misinformation, inability to understand abstract concepts, and unfamiliarity with religious terminology. The study revealed that most teachers believe that at least 70% of the course learning outcomes are achieved. Furthermore, teachers suggested establishing a dedicated class for Religious Culture and Moral Knowledge lessons, using methods to make the lessons more concrete, providing opportunities for extracurricular activities, making the textbook content more engaging, and teaching the subject through parables.

Anahtar Kelimeler

• Religious Education
• Primary School
• Religious Knowledge Course
• Religious Knowledge Course Teachers
• Primary School Students.

Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Dersi Öğretmenlerinin İlkokullardaki DKAB Dersine Dair Görüş ve Önerileri

Öz

Araştırmanın amacı, Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi dersi öğretmenlerinin ilkokullardaki Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi dersine dair görüş ve önerilerinin tespit edilmesidir. Araştırma, nitel yöntemin betimsel durum çalışması deseni ile tasarlanmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu, Diyarbakır ilindeki ilkokullarda görev yapmakta olan 16 Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi dersi öğretmeni oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak araştırmacı tarafından geliştirilen ve yarı yapılandırılmış sorulardan oluşan görüşme formu kullanılmıştır. Çalışmanın verileri, araştırma için gerekli izinler alındıktan sonra görüşme formunun katılımcılara yüz yüze uygulanması ile elde edilmiştir. Elde edilen veriler, MAXQDA nitel veri analiz paket programında çözümlenmiştir. Veriler analiz edilirken betimsel analiz yönteminden istifade edilmiştir. Araştırmada öğretmen görüşlerine göre ilkokul 4. sınıf öğrencilerinin Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi dersine katılımlarını etkileyen en önemli faktörlerin sosyokültürel çevre, aile desteği, rekabet, sosyoekonomik durum ve dikkat çekici etkinlikler olduğu tespit edilmiştir. Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi derslerini olumsuz etkileyen faktörlerin ise dersin soyut kavramlar içermesi, ders kitabının yetersiz kalması, sınıf mevcudu, öğrencilerin çabuk sıkılması, önceden edinilmiş yanlış bilgiler, soyut kavramların anlaşılamaması, dini terimlere yabancılık gibi değişkenler olduğu görülmüştür. Araştırmada öğretmenlerin çoğunluğunun dersin kazanımlarını %70 ve üzeri bir oranda elde ettiklerini düşündükleri anlaşılmıştır. Ayrıca öğretmenlerin Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi dersine özel sınıfın kurulması, dersleri somutlaştıracak yöntemlerin kullanılması, sınıf dışı etkinlikler ile ders işleme imkânının sağlanması, kitap içeriğinin eğlenceli hale getirilmesi ve dersin kıssalar üzerinden anlatılması gibi öneriler sunduğu görülmüştür.

Anahtar Kelimeler

• Din Eğitimi
• İlkokul
• DKAB Dersi
• DKAB Dersi Öğretmenleri
• İlkokul Öğrencileri

Etik Beyan

Bu çalışmanın tüm aşamalarında etik ilkeler dikkate alınmıştır.

Kaynakça

1. Arıcı, İsmail. İlköğretim Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Dersinde Öğrenci Başarısını Etkileyen Faktörler (Ankara Örneği). Ankara: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Doktora Tezi, 2007.
2. Aydın, Muhammed Şevki. Din Eğitimi Bilimi. Kayseri: Kimlik Yayınları, 2019.
3. Aydın, Suat. “İlkokul 4 . Sınıf DKAB Dersi Kitap Etkinliklerine İlişkin Öğretmen Görüşleri”. Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi 16/ (2025), 2746–2773.
4. Bacanlı, Hasan. Eğitim Psikolojisi. Ankara: Pegem Akademi, 21. Basım., 2015.
5. Batar, Yusuf. “Kur ’ an Kıssalarının Bazı Eğitsel Özellikleri”. İnönü Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 7/1 (2016), 81–103.
6. Best, John W. - Kahn, James V. “Nitel Araştırma”. Eğitimde Araştırma Yöntemleri. ed. Onur Köksal. 257–311. Konya: Eğitim Yayınevi, 10. Basım., 2017.
7. Bloom, Benjamin S. İnsan Nitelikleri ve Okulda Öğrenme. Ankara: Pegem Akademi, 3. Basım., 2016.
8. Büyüköztürk, Şener vd. Bilimsel Araştırma Yöntemleri. Ankara: Pegem Akademi, 14. Basım., 2013.

9. Creswell, Jhon W. Qualitative Inquiry Research Desing Choosing Among Five Approaches. Los Angeles, London,New Delhi, Singapore, Washington DC: Sage Publications, 2013.
10. Çinici, Murat - Koç Kanca, Hatice. “İnanç ve Dua İlişkisinde Sosyo-Demografik Değişkenlerin Düzenleyici Rolü”. AKEV Akademi Dergisi, 326–339.
11. Dam, Hasan. “Çocukluk Dönemi Din Eğitimi”. Gelişim Basamaklarına Göre Din Eğitimi. ed. Mustafa Köylü. 57–102. Ankara: Nobel Yayınları, 9. Basım., 2023.
12. Demir, Şeyhmus. “Dini ve İdeolojik Kimliklerin İnşasında Etkili Sosyoekonomik Faktörler ve İlişki Düzeyleri : Mardin İli Örneği”. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 23/3 (2021), 805–820.
13. Doğan, Şahin. “Dini Tutumların Oluşmasına Etki Eden Sosyo-Kültürel Faktörler”. Toplum Bilimleri Dergisi 4/8 (2010), 107–126.
14. Ekinci, Zeynep. İnformal Öğrenme Ortamlarinin 4. ve 5. Sinif Öğrenci̇leri̇ni̇n Di̇n Kültürü ve Ahlak Bi̇lgi̇si̇ Dersi̇ndeki̇ Başari ve Tutum Düzeyleri̇ne Etki̇si̇. İstanbul: Marmara Üniversitesi, Eğitim Yönetimi ve Denetimi, Yüksek Lisans Tezi, 2020.
15. Erden, Münire. Sınıf Yönetimi. Ankara: Arkadaş Yayınevi, 3. Basım., 2016.
16. Erikson, Erik H. Childhood and Society. London: A Division of the Collins Pubhshing Group, 1987. https://doi.org/10.1007/s10856-007-0140-3
17. Eskicumalı, Ahmet. “Öğrenme-Öğretme Modelleri”. Öğretim İlke ve Yöntemleri. ed. Asuman Seda Saraçoğlu - Adnan Küçükoğlu. Ankara: Pegem Akademi, 2. Basım., 2016.
18. Fowler, James W. - Dell, Mary Lynn. “Stages of Faith From İnfancy Through Adolescense: Reflections on ThreeDecades of Faith Development Theory”. The Handbook of Spiritual Development in Childhood and Adolescence. ed. Richard M.Lerner. 34–45. Thousand Oaks, London, New Delhi: Sage Publications, 2006.
19. Goldman, Ronaldo. Goldman-Readiness for Religion. New York: The Seabury Press, 1970.
20. Güngör, Ali. “Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Öğretmenlerinin Sınıf Dışı Öğrenme Ortamları Konusundaki Görüşleri”. Fırat Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 2/December (2022), 175–197. https://doi.org/10.58568/firatilahiyat.1171150
21. Gürer, Banu - Arslan, Nursel. “Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Dersinde Eğitsel Oyun Yöntemi ile Öğretimin Öğrenci Başarısına ve Derse Tutumuna Etkisi”. Değerler Eğitimi DergisiEğitimi 15/34 (2017), 87–127.
22. Jerome W. Berryman. Teaching Godly Play. Abingdon Press Nashvile, 1995.
23. Kaya, Fatih. “Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Dersinde Kıssa ve Menkıbe Kullanımının Öğretmen Görüşleri Açısından Değerlendirilmesi”. Bayburt Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi / 11/1 (2020), 31–69.
24. Kıryak, Zeynep - Altun, Taner. “Branş Derslik Sisteminin Okul Gelişimi Üzerine Etkisine Yönelik Öğretmen Görüşlerinin İncelenmesi Zeynep”. Fen, Matematik, Girişimcilik ve Teknoloji Eğitimi Dergisi 2/1 (2019), 25–35.
25. King, Pamela Ebstyne - Roeser, Robert W. “Religion and Spirituality in Adolescent Development”. ResearchGate. Erişim 10 Şubat 2026. https://www.researchgate.net ›
26. Korkmaz, Mehmet. “Kuran Kurslarında Din Eğitimi ve Sorunları”. Türkiye’de Din Eğitimi ve Sorunları. ed. Mustafa Köylü. 319–368. İstanbul: Dem Yayınları, 2018.
27. Köylü, Muftafa - Oruç, Cemil. Çocukluk Dönemi Din Eğitimi. Ankara: Nobel Yayınları, 2. Basım., 2020.
28. Köylü, Mustafa - Nazıroğlu, Bayramali. “İlköğretimde Din Eğitimi”. Din Eğitimi. ed. Mustafa Köylü Nurullah Altaş. 149–182. İstanbul: Ensar Neşriyat, 6. Basım., 2016.
29. Kozan, Nazlı - Keyifli, Şükran. “Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Öğretmenlerinin DKAB Dersi ile İlgili Görüşlerinin Tespit Edilmesi (Ege Bölgesi Örneği)”. Turkish Research Journal of Academic Social Science Available 6/1 (2023), 76–90. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/1466366
30. Kurumanoğlu, Merve - Aksoy, Naciye. “Sınıf Öğretmenlerinin Öğrenciler Arası Rekabete İlişkin Görüşleri”. Ankara Universitesi Egitim Bilimleri Fakultesi Dergisi, 701–726. https://doi.org/10.30964/auebfd.875732
31. Lourenço, Orlando M. “Piaget, Jean”. Theory and Philosophy 2/ (2014), 623–628.
32. Mcleod, Saul. “Erik Erikson ’ s Stages of Psychosocial Development”. Simply Psychology. 2025
33. MEB, Milli Eğitim Bakanlığı. “İlkokul-Ortaokul ve İmam Hatip Ortaokulu Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Dersi Öğretim Programı (4, 5, 6, 7, 8) Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli”. Erişim 10 Ağustos 2025. https://tymm.meb.gov.tr
34. MEB, Milli Eğitim Bakanlığı. “Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Dersi Öğretim Programları (İlkokul 4 ve Ortaokul 5, 6, 7, ve 8. Sınıflar)”. Erişim 22 Ocak 2026. https://dogm.meb.gov.tr
35. Özbek, Ramazan. “Öğrenme-Öğretme Süreci”. Öğretim İlke ve Yöntemleri. ed. Gürbüz Ocak. 172–217. Ankara: Pegem Akademi, 2. Basım., 2017.
36. Özmen, Haluk. “Öğretmenlik Mesleği ve Eğitim Sisteminde Öğretmen”. Eğitim Bilimine Giriş. ed. Haluk Özmen - Durmuş Ekiz. 175–179. Ankara: Pegem Akademi, 2. Basım., 2014.
37. Özmen, Haluk. “Öğretmenlik Mesleği ve Eğitim Sisteminde Öğretmen”. Eğitim Bilimine Giriş. ed. Haluk Özmen - Durmuş Ekiz. 175–179. Ankara: Pegem Akademi, 2. Basım., 2014.
38. Piaget, Jean. The Origins of Intelligence in Children. New York: International University Press, 1952.
39. Sahranç, Ömit. “Öğrenmeyi Etkileyen Etkenler”. Eğitim Psikolojisi. ed. İbrahim Yıldırım. 363–386. Ankara: Anı Yayıncılık, 6. Basım., 2017.
40. Sakınmaz Demir, Züleyha. Klasik Dönem ve Günümüzde Ezbere Bakış: Eğitim ve Din Eğitiminde Ezberin Yeri ve Önemi. Bursa: Bursa Uludağ Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2022.
41. Santrock, John. Life-Span Development. New York: Mc-Graw Hill, 14. Edition., 2023.
42. Süleymanoğlu, Nurcan. “İlkokul DKAB Dersi Öğretmenlerinin Görüşlerine Göre Kullandıkları Öğretim Yöntemlerinin ve Öğretim Yöntemi Seçme Süreçlerinin Analizi”. Dicle İlahiyat Dergisi 27/2 (2024), 244–261.
43. Taşkın, Osman. “DKAB ve Sınıf Öğretmenlerinin İlkokul 1.-3. Sınıflarda Yürütülmesi Muhtemel DKAB Dersine İlişkin Öneriler”. Uludağ İlahiyat Degisi 33/2 (2024), 277–311.
44. Taşkın, Osman - Çimener, Semra. “Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi ve Sınıf Öğretmenlerine Göre İlkokul 1.-3. Sınıflarda Din ve Ahlak Eğitimi İhtiyacı”. Pamukkale Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 11/2 (2022), 280–807. https://doi.org/10.17859/pauifd.1528293
45. Ulaş, Halim - Zengin, Erdal. “Sınıf Eği̇ti̇mi̇ 4. Sınıf Öğretmen Adaylarının Di̇n Eği̇ti̇mi̇ne İli̇şki̇n Görüşleri̇ni̇n Beli̇rlenmesi̇”. Ekev Akademi Dergisi 74/ (2018), 81–96.
46. Var, Zeynep. Di̇n Kültürü ve Ahlak Bi̇lgi̇si̇ Öğretmenleri̇ni̇n Derslerde Akıllı Tahta Kullanımına Yöneli̇k Algı ve Tutumları’nın İncelenmesi̇. İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi, Eğitim Yönetimi ve Denetimi, Yüksek Lisans Tezi, 2019.
47. Yavuzer, Haluk. Çocukluk Psikolojisi. İstanbul: Remzi Kitapevi, 47. Basım., 2022.
48. Yıldırım, Ali - Şimşek, Hasan. Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri. Ankara: Seçkin Yayınları, 2018.
49. Zengin, Erdal - Gezer Şen, Burcu. “4. Sınıf Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Dersinde Öğrencilerin Sordukları Sorular ve Öğretmenlerin Verdikleri Cevapların İncelenmesi”. Dicle Üniversitesi Ziya Gökalp Eğitim Fakültesi Dergisi 1/40 (2021), 56–70. https://doi.org/10.14582/duzgef.2021.177
50. Zengin, Mahmut. “Öğrencilerin Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Dersine Yönelik Tutumlarının Çeşitli Değişkenler Açısından İncelenmesi”. Değerler Eğitimi Dergisi 11/25 (2013), 271–301.