Reaktif boya banyolarında kullanılan iyon tutucuların yüksek pH’da ozon oksidasyonu ile renk giderimi üzerine etkisi

Tuğba Ölmez; Işık Kabdaşlı; Olcay Tünay

Reaktif boya banyolarında kullanılan iyon tutucuların yüksek pH’da ozon oksidasyonu ile renk giderimi üzerine etkisi

Öz

Bu çalışmada, tekstil endüstrisinde yaygın olarak kullanılan reaktif boyar maddelerden Procion Navy HEXL ile boyama proseslerinde iyon tutucu olarak kullanılan EDTA ve EDTMPA’nın yüksek pH’da ozon ile renk ve organik madde giderimi üzerine etkileri deneysel olarak incelenmiş ve anılan iyon tutucuların ortamda ayrı ayrı ve Procion Navy HEXL ile birlikte bulunmaları durumunda oksidasyon karakterindeki değişimleri karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiştir. 15 dakikalık reaksiyon süresi sonunda %72 KOİ giderim verimi elde edilmiş ve rengin tamamına yakını giderilmiştir. EDTMPA ve EDTA’nın ortamda tekil olarak bulunmaları durumunda 90 dakikalık ozonlama sonunda, EDTMPA ve EDTA için sırasıyla 2.81 ve 3.32 mg O 3 /mg giderilen KOİ ozon tüketim oranında, % 80 ve % 43 KOİ giderim verimleri elde edilmiştir. Boyar madde ve iyon tutucuların ortamda tekil ve birlikte bulunmaları durumunda organik maddenin ozon ile oksidasyonun görünür birinci derece reaksiyon kinetiğine uyum sağladığı belirlenmiştir. Elde edilen KOİ giderim hızları EDTMPA’nın (0.0291 1/dak) EDTA ya (0.0258 1/dak) nazaran daha hızlı okside olduğunu göstermiştir. Yüksek pH’da boyar maddenin ortamda EDTA ile birlikte bulunması durumunda 90 dakikalık reaksiyon süresi sonunda % 78 lik KOİ giderimi 2.88 mg O 3 /mg giderilen KOİ ozon tüketim oranında gerçekleşmiştir. Ortamda boyar madde ve EDTMPA’nın beraber bulunması durumunda ise bu değerler sırası ile % 90 ve 2.40 mg O 3 /mg giderilen KOİ olarak bulunmuştur. İyon tutucunun boyar maddenin kromofor grubunun oksidasyonu engellenmediği ancak bu grubun aynı seviyede oksidasyonu için gerekli süreyi uzattığı tespit edilmiştir. Aminopolikarboksilat yapısına sahip ve iyon tutucu olarak kullanılan yardımcı kimyasal maddelerin renk giderim hızını, fosfonik asit yapısına sahip iyon tutuculara nazaran daha fazla yavaşlattığı saptanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Carrière, J., Jones, P. ve Broadbent, A. D. (1993). Decolorization of textile dye solutions, Ozone Science and Engineering, 15, 189-200.
Davis, G.M., Koon, J.H. ve Adams, C.E. (1982). Traetment of two textile dye house wastewaters, Proc. 37 th Industrial Waste Conference, 981-997, Purdue University, West Lafayette, Ind.
Grau, P. (1991). Textile ındustry wastewaters treatment, Water Science and Technology, 24, 97-103.
Hoigné, J. ve Bader, H. (1976). The role of hydroxyl radical reactions in ozonation processes in aqueous solutions, Water Research, 10, 377–386.
Kabdaşlı, I., Ölmez, T. ve Tünay, O. (2002). Factors affecting colour removal from reactive dye bath by ozonation, Water Science and Technology, 45, 12, 261-270.
Namboodri, C. G., Perkins, W. S. ve Walsh, W. K. (1994a). Decolorizating dyes with chlorine and ozone: Part I. American Dyestuff Reporter, March, 18-22.
Namboodri, C. G., Perkins, W. S. ve Walsh, W. K. (1994b). Decolorizating dyes with chlorine and ozone: Part II. American Dyestuff Reporter, April, 17-26.
Ölmez, T., Kabdaşlı, I. ve Tünay, O. (2004). Ozon Oksidasyonu ile Renk Gideriminde İyon Tutucuların Etkisi. 9. Endüstriyel Kirlenme Kontrolü Sempozyumu, 397-404, 2-4 Haziran 2004, İstanbul. Türkiye.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Su Kaynakları ve Su Yapıları

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Tuğba Ölmez ^* Bu kişi benim
Türkiye

Işık Kabdaşlı Bu kişi benim
Türkiye

Olcay Tünay Bu kişi benim
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

31 Aralık 2006

Gönderilme Tarihi

14 Kasım 2006

Kabul Tarihi

15 Kasım 2006

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2006 Cilt: 16 Sayı: 1-3

IZ

https://izlik.org/JA27JR89CD

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Ölmez, T., Kabdaşlı, I., & Tünay, O. (2006). Reaktif boya banyolarında kullanılan iyon tutucuların yüksek pH’da ozon oksidasyonu ile renk giderimi üzerine etkisi. Su Kirlenmesi Kontrolü Dergisi, 16(1-3), 67-75. https://izlik.org/JA27JR89CD

AMA

1.Ölmez T, Kabdaşlı I, Tünay O. Reaktif boya banyolarında kullanılan iyon tutucuların yüksek pH’da ozon oksidasyonu ile renk giderimi üzerine etkisi. Su Kirlenmesi Kontrolü Dergisi. 2006;16(1-3):67-75. https://izlik.org/JA27JR89CD

Chicago

Ölmez, Tuğba, Işık Kabdaşlı, ve Olcay Tünay. 2006. “Reaktif boya banyolarında kullanılan iyon tutucuların yüksek pH’da ozon oksidasyonu ile renk giderimi üzerine etkisi”. Su Kirlenmesi Kontrolü Dergisi 16 (1-3): 67-75. https://izlik.org/JA27JR89CD.

EndNote

Ölmez T, Kabdaşlı I, Tünay O (01 Aralık 2006) Reaktif boya banyolarında kullanılan iyon tutucuların yüksek pH’da ozon oksidasyonu ile renk giderimi üzerine etkisi. Su Kirlenmesi Kontrolü Dergisi 16 1-3 67–75.

IEEE

[1]T. Ölmez, I. Kabdaşlı, ve O. Tünay, “Reaktif boya banyolarında kullanılan iyon tutucuların yüksek pH’da ozon oksidasyonu ile renk giderimi üzerine etkisi”, Su Kirlenmesi Kontrolü Dergisi, c. 16, sy 1-3, ss. 67–75, Ara. 2006, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA27JR89CD

ISNAD

Ölmez, Tuğba - Kabdaşlı, Işık - Tünay, Olcay. “Reaktif boya banyolarında kullanılan iyon tutucuların yüksek pH’da ozon oksidasyonu ile renk giderimi üzerine etkisi”. Su Kirlenmesi Kontrolü Dergisi 16/1-3 (01 Aralık 2006): 67-75. https://izlik.org/JA27JR89CD.

JAMA

1.Ölmez T, Kabdaşlı I, Tünay O. Reaktif boya banyolarında kullanılan iyon tutucuların yüksek pH’da ozon oksidasyonu ile renk giderimi üzerine etkisi. Su Kirlenmesi Kontrolü Dergisi. 2006;16:67–75.

MLA

Ölmez, Tuğba, vd. “Reaktif boya banyolarında kullanılan iyon tutucuların yüksek pH’da ozon oksidasyonu ile renk giderimi üzerine etkisi”. Su Kirlenmesi Kontrolü Dergisi, c. 16, sy 1-3, Aralık 2006, ss. 67-75, https://izlik.org/JA27JR89CD.

Vancouver

1.Tuğba Ölmez, Işık Kabdaşlı, Olcay Tünay. Reaktif boya banyolarında kullanılan iyon tutucuların yüksek pH’da ozon oksidasyonu ile renk giderimi üzerine etkisi. Su Kirlenmesi Kontrolü Dergisi [Internet]. 01 Aralık 2006;16(1-3):67-75. Erişim adresi: https://izlik.org/JA27JR89CD