Kızılırmak Deltası kıyı şeridinde su ve midye örneklerinde PAH kirliliğinin araştırılması
Öz
Polisiklik Aromatik Hidrokarbon (PAH) bileşikleri su ortamına; fosil yakıtların dökülmesi ve sızıntısı, evsel-endüstriyel atıkların ve kanalizasyon sularının deşarjı, atmosferik partiküllerin çökelmesi,
araç egzozlarının yoğunlaşması, asfalt yol yüzeyinin aşınımı ve süzülmesi gibi nedenlerle PAH bileşiklerini içeren yüzey sularının akışıyla su ortamına girebilmektedir. Böylelikle PAH bileşikleri kirlenmiş nehir sularında yüksek konsantrasyonlarda bulunabilmektedir. Bu sebeple kirlenmiş nehirlerin mansaplandığı deniz ortamlarında da PAH bileşiklerine rastlamak mümkündür. PAH’lar sudaki canlıların bünyelerinde kolayca birikirler ve canlı bünyesinde su ortamından daha yüksek seviyelere ulaşırlar. PAH’lar genellikle deniz ortamında su kütlesinde düşük ve midyelerde yüksek miktarda bulunurlar. Bu çalışmada Samsun İli’nde Kızılırmak Nehri’nin Karadeniz ile birleştiği noktadan mevsimsel olarak alınan su örneklerinde ve aynı tarihlerde alınan Mytilus Galloprovincialis türü midye örneklerinde PAH türevlerinden olan krisen, benz(a)piren, naftalen ve antrasen GC-FID ile tayin edilmiştir. Ayrıca midye örneklerinde eksktrakte olabilir organik madde (EOM) tayini de yapılmıştır. Midye örneklerinde su örneklerine nazaran PAH konsantrasyonunun çok daha yüksek olduğu saptanmıştır. Su ve midye örneklerinde saptanan en yüksek toplam PAH konsantrasyonu Mart 2002 tarihinde alınan su örneği için 14.175 ppb ve midye örneği için 431.863 ppb’dir. Çalışma süresi boyunca ortalama konsantrasyonu en yüksek PAH bileşiği su örneklerinde 2.670 ppb konsantrasyonuyla krisendir ve aynı şekilde midye örneklerinde de 167.905 ppb konsantrasyonuyla krisendir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Atay, D. (1984). Kabuklu Su Ürünleri ve Üretim Tekniği. Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Yayınları, 257 ve 914.
- Bedding, N.D., Taylor, P.N. ve Lester, J.N. (1985). Physichemical behaviour of polynuclear aromatic hydrocarbons in primary sedimantation, I. Bath Studies, Environmental Technology, 16, 801-812.
- Boehm, P.D., Requejo, A.G., (1986). Overview of the recent sediment hydrocarbon geochemistry of Atlantic and Gulf Coast outer continental shelf environments, Estuarine, coastal and shelf science, 23, 29-58.
- Fliender, A. (1997). Ecotoxicity of Poorly Water Soluble Substances, Chemosphere, 35, 1-2, 295-305.
- Gary, M.R., Sam, P.D.R. ve Petrocelli., P.D.,(1985). Fundamentals of Aquatic Toxicology Methods and Applications, 416-443.
- IOC (1989). Manuel for monitoring oil and dissolved/disperced petroleum hydrocarbons in marine waters and on beaches, Intergovernmental Oceanographic Commission.
- Philips, D. ve Rainbow, P. (1994). Biomonitoring of Trace Aquatic Contaminants, Scholl of Biological Sciences, Qeenmary and Westfield Collage, Mile and Road, London, U.K.
- Serbanesku, O., Munteanu, G., Pecheanu, L., Mihnea, R., (1980). M. Galloprovincialis de La Cote Roumaine de la mer Noire, Facteur de Concentration en Meteux Lourds. V es Journal Etud. Pollition, Calgary, C.I.E.S.M., 573-577.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Su Kaynakları ve Su Yapıları
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
31 Aralık 2007
Gönderilme Tarihi
12 Haziran 2007
Kabul Tarihi
20 Haziran 2007
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2007 Cilt: 17 Sayı: 2
APA
Üstün Kurnaz, S., & Büyükgüngör, H. (2007). Kızılırmak Deltası kıyı şeridinde su ve midye örneklerinde PAH kirliliğinin araştırılması. Su Kirlenmesi Kontrolü Dergisi, 17(2), 15-22. https://izlik.org/JA28HS79CD
AMA
1.Üstün Kurnaz S, Büyükgüngör H. Kızılırmak Deltası kıyı şeridinde su ve midye örneklerinde PAH kirliliğinin araştırılması. Su Kirlenmesi Kontrolü Dergisi. 2007;17(2):15-22. https://izlik.org/JA28HS79CD
Chicago
Üstün Kurnaz, Senem, ve Hanife Büyükgüngör. 2007. “Kızılırmak Deltası kıyı şeridinde su ve midye örneklerinde PAH kirliliğinin araştırılması”. Su Kirlenmesi Kontrolü Dergisi 17 (2): 15-22. https://izlik.org/JA28HS79CD.
EndNote
Üstün Kurnaz S, Büyükgüngör H (01 Aralık 2007) Kızılırmak Deltası kıyı şeridinde su ve midye örneklerinde PAH kirliliğinin araştırılması. Su Kirlenmesi Kontrolü Dergisi 17 2 15–22.
IEEE
[1]S. Üstün Kurnaz ve H. Büyükgüngör, “Kızılırmak Deltası kıyı şeridinde su ve midye örneklerinde PAH kirliliğinin araştırılması”, Su Kirlenmesi Kontrolü Dergisi, c. 17, sy 2, ss. 15–22, Ara. 2007, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA28HS79CD
ISNAD
Üstün Kurnaz, Senem - Büyükgüngör, Hanife. “Kızılırmak Deltası kıyı şeridinde su ve midye örneklerinde PAH kirliliğinin araştırılması”. Su Kirlenmesi Kontrolü Dergisi 17/2 (01 Aralık 2007): 15-22. https://izlik.org/JA28HS79CD.
JAMA
1.Üstün Kurnaz S, Büyükgüngör H. Kızılırmak Deltası kıyı şeridinde su ve midye örneklerinde PAH kirliliğinin araştırılması. Su Kirlenmesi Kontrolü Dergisi. 2007;17:15–22.
MLA
Üstün Kurnaz, Senem, ve Hanife Büyükgüngör. “Kızılırmak Deltası kıyı şeridinde su ve midye örneklerinde PAH kirliliğinin araştırılması”. Su Kirlenmesi Kontrolü Dergisi, c. 17, sy 2, Aralık 2007, ss. 15-22, https://izlik.org/JA28HS79CD.
Vancouver
1.Senem Üstün Kurnaz, Hanife Büyükgüngör. Kızılırmak Deltası kıyı şeridinde su ve midye örneklerinde PAH kirliliğinin araştırılması. Su Kirlenmesi Kontrolü Dergisi [Internet]. 01 Aralık 2007;17(2):15-22. Erişim adresi: https://izlik.org/JA28HS79CD