Türkiye’de Cumhuriyet’in İlk Elli Yılında Klasik Gitar Eğitimi: Paleologos ve Öğrencileri

The purpose of this study is to examine the process of classical guitar training in the period of first fifty years of Turkish Republic. The findings shows us that the guitar was first used in the late 18th century in Ottoman Court as accompaniment instrument in some music courses. After 1830’s guitar was the part of Fasl-ı Cedid music group that meets traditional Ottoman musical instruments with western ones. In the early period of Turkish Republic classical guitar was not included in the curriculum of conservatoires therefore classical guitar training was realised by amateur training. It was seen that the first guitarist who had given classical guitar concerts in Turkey in the republican period is Andrea Paleologos. He was also the first guitar teacher at the same period. Altogether with his students Ziya Aydıntan, Can Aybars and Reşit Ertüzün they were the first generation of classical guitar training in Turkey. It was seen that personal efforts were played more important role than institutional works in classical guitar training at stated period. Moreover some foreign guitarist’s concerts played important role in recognation of classical guitar during the period

Bu araştırma, Türkiye’de klasik gitar eğitiminde Cumhuriyet’in ilk elli yılında yaşanan sürecin ortaya konulması amacıyla yapılmıştır. Araştırmada Türkiye’de gitarın ilk olarak 18. Yüzyıl sonlarında Osmanlı Sarayı’nda kullanılmaya başlandığı, bu dönemde saraydaki kimi müzik derslerinin gitar eşliğinde verildiği, 1830’lardan sonra ise Fasl-ı Cedid adı verilen fasıl gruplarında bir eşlik çalgısı olarak yer aldığı görülmüştür. Cumhuriyet’in ilk yıllarında ise daha çok bir eşlik çalgısı tanınan klasik gitarın konservatuar programında yer almadığı, klasik gitar eğitiminin ise özengen eğitim kapsamında yürütüldüğü görülmüştür. Araştırma sonucunda ülkemizde ilk klasik gitar konserlerinin 1930’lu yıllarda İstanbul’da yaşamakta olan Andrea Paleologos tarafından gerçekleştirildiği, Paleologos’un Cumhuriyet’in ilk elli yılında klasik gitar eğitiminin de öncü ismi olduğu ve yetiştirdiği öğrenciler Ziya Aydıntan, Can Aybars ve Reşit Ertüzün’ün ile birlikte klasik gitar eğitimciliğinin ilk kuşağını temsil ettikleri görülmüştür. Cumhuriyet’in ilk elli yılında klasik gitar eğitiminin kurumsal çalışmalardan çok bireysel çabalar yoluyla gelişme gösterdiği, çalgı için birçok eser, etüt ve düzenlemenin yapıldığı ancak bunların büyük çoğunluğunun yayımlanmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca bu dönemde yurt dışından gelen birçok gitaristin gerçekleştirdiği konserlerin klasik gitarın tanımasında belirgin bir rol oynadığı görülmüştür