Türkiye’nin İyotça Zengin Suları ve Kara Alanlarının Petrol ve Doğalgaz Potansiyeli
Öz
Bu çalışmada, Türkiye’nin potansiyel petrol ve doğalgaz yatakları ile ilişkili iyotça zengin sularını belirlemek için yeni bir “ Petrol ve Doğalgaz Sahası Suyu Ayırma Grafiği ” geliştirilmiştir. Bu grafik yardımıyla ülke genelinde çok sayıda iyotça zengin su kaynağı bulunduğu tespit edilmiştir. Türkiye’deki yüzey ve yeraltısularındaki iyot zenginleşmesinin sebebi, derinlerdeki petrol ve doğalgaz yataklarından jeolojik olaylar (tektonizma, volkanizma vb.) etkisiyle yüzeye ve yüzeye yakın bölümlere göç eden hidrokarbonlarca ve iyotça zengin rezervuar sularıdır. Bu göçün en önemli kanıtı, iyotça zengin suların aynı zamanda olgun petrol hidrokarbonlarınca da zengin olmalarıdır. Çünkü, hem iyotça hem de olgun petrol hidrokarbonlarınca zengin sular, petrol ve doğalgaz sahası sularıdır. Çalışmada, oldukça yüksek iyot içerikli çok sayıda su bulunması nedeniyle Batı ve Orta Anadolu bölgelerinin petrol ve doğalgaz potansiyelinin Güneydoğu Anadolu ve Trakya havzalarından daha yüksek olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Dolayısıyla, birçok çalışmada öne sürülen görüşlerin aksine, bu çalışmada belirlenen iyotça zengin suların Batı ve Orta Anadolu bölgelerindeki özellikle çok sayıda diri fayın bulunduğu alanlarda yoğunlaşması, çeşitli jeolojik dönemlerde oluşmuş petrol ve doğalgaz yataklarının ülke genelinde genç jeodinamik olaylardan olumsuz etkilenmediğini göstermektedir. Bu çalışmanın diğer bir önemli sonucu da, aktif tektonik (dinamik olarak “hareketli”, “dengesiz”) ve jeolojik olarak karmaşık havzalar içeren Türkiye kara alanlarında yapılacak gelecek petrol ve doğalgaz aramaları için kaynak kaya hedefli organik kaya ve gaz jeokimyası yerine rezervuar hedefli organik hidrojeokimyasal yöntemlerin kullanılmasının daha uygun olduğunun belirlenmesidir. Çalışma ekinde verilen 76 ildeki 5189 adet su kaynağında, klasik petrol jeokimyası analizleri yapılarak bu su kaynaklarındaki iyot miktarlarının ve petrol hidrokarbonlarının jeokimyasal özelliklerinin tespit edilmesi, Türkiye kara alanlarının petrol ve doğalgaz potansiyelinin gerçek bir şekilde tanımlanmasını ve ülke genelinde yeni arama hedeflerinin belirlenmesini sağlayacaktır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Abrams, M.A., 2005. Significance of hydrocarbon seepage relative to petroleum generation and entrapment. Marine and Petroleum Geology, 22, 457-477
- Allexan, S., Fausnaugh, J., Goudge, C. and Tedesco, S., 1986. The use of iodine in geochemical exploration for hydrocarbons. Assoc. of Petroleum Geochemical Explorationist, II, 1, 12/86, 71-93
- Alsharhan, A.S. and Nairn, A.E.M., 2003. Sedimentary Basins and Petroleum Geology of the Middle East. Elsevier, 843 p.
- Andreev, B.A. and Klushin, I.G., 1962. Geological Exploration of Gravity Anomalies. Gostoptekhizdat, Leningrad. Russia, 210 p.
- ARI (Advanced Resources International Inc.), 2013. Northern South America, EIA/ARI World Shale Gas and Shale Oil Resource Assessment, 19 p.
- Aydın, A., 2004. Gravite anomalilerinin doğrudan yorum yöntemleri ile değerlendirilmesi: Hasankale-Horasan bölgesinden bir uygulama. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, 11(1), 95-102
- Aydın, A., 1997. Gravite Verilerinin Normalize Edilmiş Tam Gradyan, Varyasyon ve İstatistik Yöntemleri ile Hidrokarbon Açısından Değerlendirilmesi, Model Çalışmalar ve Hasankale-Horasan (Erzurum) Havzasına Uygulanması. Karadeniz Teknik Üniversitesi, Doktora Tezi, 151 s.
- Bagheri, R., Nadri, A., Raeisi, E., Shariati, A., Mirbagheri, M. and Bahadori, F., 2014. Chemical evolution of a gas-capped deep aquifer, southwest of Iran. Environmental Earth Sciences, 71, 7, 3171-3180
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Mühendislik
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Adil Özdemir
*
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
17 Aralık 2018
Gönderilme Tarihi
20 Eylül 2018
Kabul Tarihi
14 Kasım 2018
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2018 Cilt: 1 Sayı: 2
