ÇAĞDAŞ MÜZECİLİKTE KEŞFEDİCİ DENEYİM VE İÇ MEKÂN TASARIMI: PRAG’DAKİ ÜÇ MÜZE ÜZERİNE BİR İNCELEME

This study aims to evaluate experience-based, multisensory, and user-centered interior design approaches within the framework of contemporary museology. Conducted through three different museum examples in Prague (the Lego Museum-popular culture, the Mozart Museum-biographical, and the Steel Art Museum-thematic collection) this research reveals how contemporary museum design has transformed within the context of interior architecture. The study is based on direct observation and case studies, which are qualitative research methods. On-site observations conducted during fieldwork were analyzed in terms of exhibition formats, navigation systems, and physical and digital interaction possibilities. The Lego Museum offers an educational and nostalgic experience for both children and adults with its theme-driven atmospheres, interactive buttons, and audiovisual elements. The Mozart Museum, with its contemporary museum approach housed within a historical building, blends sound, light, VR, and sensory-based applications to create a visitor experience integrated with music. Despite its interactive content, the Steel Art Museum suffers from design shortcomings in terms of spatial zoning, orientation, and narrative integrity. In this context, the study offers a unique approach that holistically evaluates the formation of experience-focused exhibitions in contemporary museums by bringing together different museum types from an interior architecture perspective. Consequently, contemporary museums are transforming into cultural experience spaces that not only display objects but also prioritize visitors' sensory, emotional, and cognitive engagement, encouraging learning and discovery through interior design. In this context, interior architecture becomes a powerful tool that transforms the user into an active participant by integrating exhibition, atmosphere, and technology.

Bu çalışma, çağdaş müzecilik anlayışı çerçevesinde deneyim temelli, çok duyulu ve kullanıcı merkezli iç mekân tasarım yaklaşımlarını değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Prag’da yer alan üç farklı müze örneği (Lego Müzesi-popüler kültür, Mozart Müzesi-biyografik ve Metal Sanat Müzesi-tematik koleksiyon) üzerinden yürütülen bu araştırma, iç mimarlık disiplini bağlamında çağdaş müze tasarımının nasıl dönüşüme uğradığını ortaya koymaktadır. Çalışma, nitel araştırma yöntemlerinden doğrudan gözlem ve örnek olay incelemesine dayanmaktadır. Alan çalışmaları kapsamında gerçekleştirilen yerinde gözlemler, sergileme biçimleri, yönlendirme sistemleri, fiziksel ve dijital etkileşim olanakları bağlamında analiz edilmiştir. Lego Müzesi, tema odaklı atmosferler, interaktif butonlar ve görsel-işitsel unsurlar ile hem çocuklar hem yetişkinler için eğitsel ve nostaljik bir deneyim sunmaktadır. Mozart Müzesi, tarihi bir yapının içine yerleştirilmiş çağdaş müze anlayışıyla, ses, ışık, VR ve duyu temelli uygulamaları harmanlayarak müzikle bütünleşik bir ziyaretçi deneyimi oluşturur. Metal Sanat Müzesi ise etkileşimli içeriğe rağmen mekânsal zonlama, yönlendirme ve anlatı bütünlüğü açısından tasarımsal eksiklikler barındırmaktadır. Bu bağlamda çalışma, farklı müze türlerini iç mimarlık perspektifinden bir araya getirerek çağdaş müzelerde deneyim odaklı sergilemenin biçimlenişini bütüncül biçimde değerlendiren özgün bir yaklaşım sunmaktadır. Sonuç olarak, çağdaş müzeler yalnızca nesneleri sergileyen değil; aynı zamanda ziyaretçilerin duyu, duygu ve bilişsel katılımını önceleyen, iç mekân tasarımıyla öğrenme ve keşfi teşvik eden kültürel deneyim alanlarına dönüşmektedir. İç mimarlık bu bağlamda, sergileme, atmosfer ve teknoloji entegrasyonunu bir araya getirerek kullanıcıyı aktif katılımcıya dönüştüren güçlü bir araç haline gelmektedir.