TEKNOLOJİ VE DİJİTALLEŞMENİN AİLE DİNAMİKLERİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ: AİLE İÇİ İLETİŞİME İLİŞKİN ORTAYA ÇIKAN AKADEMİK PERSPEKTİFLER
Öz
Bu çalışmanın temel amacı, dijitalleşmenin etkisiyle dönüşen aile içi iletişim konusuna yönelik mevcut akademik ilgiyi ortaya koymaktır. Nitel araştırma yöntemine dayanan çalışmada, belge inceleme tekniği kullanılmış ve YÖK Tez veri tabanında yer alan “aile içi iletişim” başlıklı 69 lisansüstü tez incelenmiştir. Bu tezlerden dijitalleşme, internet, medya ve sosyal medya temalarını barındıran 14’ü amaç, yöntem ve sonuç bakımından derinlemesine analiz edilmiştir. Böylece, dijital çağda aile içi iletişime dair akademik eğilimler sistematik biçimde değerlendirilmiştir. Sonuç olarak, aile içi iletişim konusundaki ilk akademik tez 1992 yılında İstanbul Üniversitesi’nde yapılmıştır. Bu alandaki çalışmaların büyük çoğunluğu (43 tez) Sosyal Bilimler Enstitüsü bünyesinde üretilmiştir. Analiz edilen akademik çalışmaların bulgularına göre; dijitalleşmenin aile içi bağları zayıflattığını, bireyselleşmeyi artırdığını, ebeveyn-çocuk etkileşimini zayıflattığını ve yüz yüze iletişimi azalttığını göstermektedir. Ayrıca, sosyal medya platformlarının mahremiyet algısını dönüştürdüğü, aile bireyleri arasındaki ortak zamanları sınırladığı ve evlilik ilişkilerinde güven sorunlarına neden olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Buna karşılık, dijital araçların bilgiye erişim, ebeveynlik desteği ve uzaktan iletişim gibi işlevsel avantajlar sunduğu da vurgulanmaktadır. Ancak bu avantajlar, bilinçli kullanılmadığında aile içi çatışmaları körükleyebilmektedir. Türkiye’de 2025 yılının "Aile Yılı" ilan edilmesine rağmen, özellikle doktora düzeyinde yapılan tezlerin sayıca yetersiz olması dikkat çekicidir. Bu durum, aile içi iletişim gibi stratejik ve toplumsal açıdan kritik bir alanda akademik çalışmaların artırılması gerektiğini göstermektedir.
Anahtar Kelimeler: Dijitalleşme, Medya, Teknoloji, Aile İçi İletişim, Akademik Çalışmalar.
Anahtar Kelimeler
Dijitalleşme, Medya, Teknoloji, Aile İçi İletişim, Akademik Çalışmalar.
Kaynakça
- Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı (2025). Aile Yılı, Erişim Tarihi: 10 Temmuz 2025, https://aileyili.gov.tr/kategoriler/aile-yili-hakkinda/ Erişim T. 10 Temmuz 2025.
- Altay, R. (2025). Dijital medyada aile içi iletişim ve kültürel dinamikler: Teknoloji ve aile temalı kamu spotlarının izleyici alımlanması. TRT Akademi, 10(24), 528-561. https://doi.org/10.37679/trta.1663725.
- Ardıç, T., & Selvi, Ö. (2022). Teknoloji bağımlılığı ve aile içi iletişim ilişkisi üzerine teorik ve uygulamalı bir çalışma. Middle Black Sea Journal of Communication Studies, 7(2), 241-254. https://doi.org/10.56202/mbsjcs.1194419.
- Bakan, U., & Bakan, U. (2017). Facebook’ta aile ilişkileri ve sosyal medya adanmışlığına yönelik bir içerik analizi. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 9(20), 54-68. https://doi.org/10.20875/makusobed.284457.
- Boschele, F. A., & Cizmeci, E. (2016). Serbest zamanda medya ve Türkiye ailesi. Yalova Sosyal Bilimler Dergisi, 6(11), 284-304. https://doi.org/10.17828/yalovasosbil.286914.
- Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı (2023). On İkinci Kalkınma Planı (2024–2028). Erişim Tarihi: 10 Temmuz 2025, https://www.sbb.gov.tr/wp-content/uploads/2023/12/On-Ikinci-Kalkinma-Plani_2024-2028_11122023.pdf
- Çalışkan, N., & Aslanderen, M. (2014). Aile içi iletişim ve siber yaşam: Teorik bir çözümleme. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 15(2), 263-277.
- Ergin, B., Ergin, E., & Demirsöz, M. (2022). The reflectıons of the meanings attributed to the institution of “family” on mind maps. Uluslararası Anadolu Sosyal Bilimler Dergisi, 6(3), 1111-1138. https://doi.org/10.47525/ulasbid.1132986.
- Erol, V. (2022). Sosyal medyanın Türk aile yapısına etkisi. Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 24(43), 1127-1139.
- Görgün Baran, A. (2004). Türkiye’de aile içi iletişim ve ilişkiler üzerine bir model denemesi. Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları (HÜTAD). (1), 31-42.