KURGULANMIŞ GÖNÜLLÜLÜK: YAPISAL ZORLAMA, GEÇİCİ KORUMA VE TÜRKİYE'DEKİ SURİYELİLERİN GERİ DÖNÜŞ KARARLARI

This study investigates the multifaceted determinants shaping the voluntary return decisions of Syrians under temporary protection, encompassing a spectrum of factors including individual readiness, structural conditions, social capital, and future-oriented aspirations. Utilizing intention-based survey data, the research underscores the temporally contingent and context-sensitive nature of return perceptions, which are subject to change in response to evolving personal and environmental dynamics. The qualitative component, largely based on interviews with household heads or primary decision-makers, may limit representation of intra-household perspectives, particularly those of children, youth, and older adults. Quantitative findings reveal that return intentions are not exclusively driven by political or security-related concerns; rather, they are intricately linked to access to sustainable livelihoods, essential public services, adequate housing, and robust social networks. For many respondents, return is conceptualized as a long-term, conditional aspiration—feasible only if critical structural deficiencies related to safety, infrastructure, employment, and shelter are adequately addressed. Decision-making processes frequently emerge through collective intra-household negotiation, underscoring the pivotal role of familial relations and embedded social structures. The study argues for a reconceptualization of voluntary return frameworks that integrate the principles of sustainability, dignity, and structural viability, rather than narrowly privileging voluntariness alone. Keywords: Voluntary Return, Structural Barriers, Return Preparedness.

Bu çalışma, geçici koruma altındaki Suriyelilerin gönüllü geri dönüş kararlarını şekillendiren çok boyutlu belirleyicileri incelemektedir. Bireysel hazırlık düzeyi, yapısal koşullar, sosyal sermaye ve geleceğe yönelik beklentiler gibi geniş bir etken yelpazesini kapsamaktadır. Niyet beyanına dayalı anket verilerinden yararlanan araştırma, geri dönüş algılarının zamana bağlı ve bağlama duyarlı bir doğaya sahip olduğunu; bireysel ve çevresel koşullardaki değişimlere göre farklılık gösterebildiğini vurgulamaktadır. Nitel veri bileşeni, büyük ölçüde hane reisleri ya da birincil karar alıcılarla yapılan görüşmelere dayandığından, özellikle çocuklar, gençler ve yaşlı bireyler gibi hane içindeki diğer üyelerin perspektiflerinin yeterince temsil edilememiş olabileceği not edilmelidir. Nicel bulgular, geri dönüş niyetlerinin yalnızca siyasi veya güvenlik temelli kaygılarla şekillenmediğini; sürdürülebilir geçim kaynaklarına, temel kamu hizmetlerine, yeterli barınma olanaklarına ve güçlü sosyal ağlara erişimle yakından ilişkili olduğunu ortaya koymaktadır. Katılımcıların önemli bir kısmı için geri dönüş, yalnızca güvenlik, altyapı, istihdam ve barınma gibi temel yapısal eksikliklerin giderilmesi durumunda mümkün olabilecek, uzun vadeli ve koşula bağlı bir hedef olarak tasavvur edilmektedir. Karar alma süreçleri çoğu zaman hane içi kolektif müzakereler aracılığıyla ortaya çıkmakta; bu da aile ilişkilerinin ve yerleşik sosyal yapıların belirleyici rolünü ortaya koymaktadır. Çalışma, gönüllü geri dönüş çerçevelerinin sürdürülebilirlik, onur temelli yaklaşım ve yapısal uygulanabilirlik ilkeleri doğrultusunda yeniden ele alınması gerektiğini savunmaktadır. Anahtar Kelimeler: Gönüllü Geri Dönüş, Yapısal Engeller, Dönüşe Hazırlık.