ZYGMUNT BAUMAN: ELEŞTİREL BİR SOSYOLOJİYE DOĞRU, SAĞDUYU VE KURTULUŞ ÜZERİNE BİR DENEME

Bu makalede Polonya asıllı bir entelektüel olan (sosyolog-filozof) Zygmunt Bauman’ın görüşleri ile düşünceleri toplumbilim sosyolojisi bağlamında verstehende [yorumlayıcı] yaklaşımla eleştirel bağlamda tartışılacaktır. Bauman, modernite ve postmodernite konusunda oldukça üretken bir yazar ve sosyal teorisyendi. Özellikle postmodern tüketimcilik ve akışkan modernite üzerine özel bir ilgisi ve uzmanlığı vardır. Bauman’ın yayınlanmış çalışmaları altmış kitap ve yüzden fazla makaleye dayanmaktadır. Bunların çoğu aralarında küreselleşme, modernlik, postmodernite, tüketimcilik ve ahlakın da bulunduğu bir dizi ortak temayı ele almaktadır. Zygmunt Bauman, moderniteyle ilgili büyük meseleleri hem inandırıcı hem de açıklayıcı bir şekilde ele alabilen ender toplum eleştirmenlerinden biriydi. Culture as Praxis’te (1973) “kültürel praksis” [Pratik, uygulama, aksiyon, amaç vb. anlamlara gelmektedir.] bir kuram haline gelmeden çok önce Batı’da çalışan Bauman, kültürel analizin ne olduğunun ve olabileceğinin envanterini çıkarıyordu. 1976’da yayımlanan Towards a Critical Sociology: An Essay on Common-Sense and Emancipation çalışması Avrupa eleştirel geleneğiyle güçlü bir şekilde bağlantılı bir konumda, daha genel olarakta sosyolojik pozitivizme meydan okumakta kendine yer buluyordu. En azından 1970’lerden beri, sosyal bilimler ve beşerî bilimler kendilerini eleştirel disiplinler olarak anlamaya başladılar. Pek çok akademisyen, araştırmalarına eleştirel bir metodoloji uygulamayı, çalışmalarını daha geniş bir kültür ve toplum eleştirisi potansiyelini göz önünde bulundurarak teorileştirmeyi, yayınlarını eleştirel tarzda yazmayı arzulamaktaydı. Bauman da eleştirel sosyolojiye katkı sağlayan en önemli isimlerden birisiydi. İşte bu yüzden Bauman’ın karışık dünyasının toplumbilim sosyolojisi açısından ele alınması oldukça önemlidir.