Araştırma Makalesi

İNSANLARDA VE DİĞER PRİMATLARDA SOSYAL HOŞGÖRÜNÜN GELİŞİMİNİ ETKİLEYEN BAŞLICA FAKTÖRLER

Cilt: 17 Sayı: 1 31 Temmuz 2025
PDF İndir
EN TR

İNSANLARDA VE DİĞER PRİMATLARDA SOSYAL HOŞGÖRÜNÜN GELİŞİMİNİ ETKİLEYEN BAŞLICA FAKTÖRLER

Öz

Öteki'ni farklılıklarıyla kabul etme ve/veya tanıma konusunda genel bir yetenek olarak sosyal hoşgörü olgusu, az çok aşina olduğumuz duygusal ve kültürel boyutlarının yanı sıra derin evrimsel kökenlere de sahiptir. Bu çalışma, insanlarda ve insan dışı primatlarda sosyal hoşgörünün ortaya çıkışını evrimsel bir çerçevede göstermeyi amaçlamaktadır. Literatürden taranan kanıtlar, (1) insanların, hayati kaynaklar etrafındaki etkileşimleri yönetme açısından diğer primatlara benzer örüntülerde sosyal tolerans sergilemelerine karşın (2) evrimsel sürecin onları hem birey hem de grup düzeyinde benzersiz bir hoşgörü repertuarı geliştirmeye yönlendirdiğini ve böylece (3) kaynak rekabetini “kimlik sürekliliği”, “biz ve onlar” ayrımı ve sosyal bağların gelişmesine paralel olarak ortaya çıkan diğer kültürel mekanizmalar üzerinden çerçevelemeye eğilimli hale geldiklerini öne sürmemize imkân vermektedir. Ayrıca, sosyal hoşgörüdeki değişkenliklerin evrimsel arka planına dair böyle bir kavrayışın, göçmen topluluklarla “ev sahibi” toplumun kurum ve değerleri arasındaki ilişkileri damgalama eğilimindeki nefret söylemi, ayrımcılık, yabancı düşmanlığı ve İslamofobi gibi sosyal fenomenlerin açıklanmasını kolaylaştırabileceğini de öne sürüyoruz.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Çalışmada herhangi bir kurum ya da kuruluştan destek alınmamıştır.

Etik Beyan

Bu makalede bilimsel araştırma ve yayın etiği ilkelerine uyulmuştur.

Kaynakça

  1. Allport, G. W. (1966). The nature of prejudice (4th printing). Reading, MA: Addison-Wesley.
  2. Altun, M. (2023, 21 Eylül). Sosyal toleransın evrimsel kökenleri üzerine. Toplum ve Ütopya. http://www.toplumveutopya.com/sosyal-toleransin-evrimsel-kokenleri-uzerine-muhsin-altun/
  3. Bonacich, E. (1972). A theory of ethnic antagonism: The split labor market. American Sociological Review, 37(5), 547-559. https://doi.org/10.2307/2093450
  4. Bullinger, A. F., Burkart, J. M., Melis, A. P., & Tomasello, M. (2013). Bonobos, Pan paniscus, chimpanzees, Pan
  5. troglodytes, and marmosets, Callithrix jacchus, prefer to feed alone. Animal Behaviour, 85(1), 51-60. https://doi.org/10.1016/j.anbehav.2012.10.006
  6. Burt, W. H. (1943). Territoriality and home range concepts as applied to mammals. Journal of Mammalogy, 24, 346-352. https://doi.org/10.2307/1374834
  7. Christensen, C., & Radford, A. N. (2018). Dear enemies or nasty neighbors? Causes and consequences of variation in the responses of group-living species to territorial intrusions. Behavioral Ecology, 29, 1004-1013. https://doi.org/10.1093/beheco/ary010
  8. Cieri, R. L., Churchill, S. E., Franciscus, R. G., Tan, J., & Hare, B. (2014). Craniofacial feminization, social tolerance, and the origins of behavioral modernity. Current Anthropology, 55(4), 419-443. https://doi.org/10.1086/677209

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Sosyoloji (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

1 Haziran 2025

Yayımlanma Tarihi

31 Temmuz 2025

Gönderilme Tarihi

15 Mart 2024

Kabul Tarihi

15 Eylül 2024

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 17 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Altun, M. (2025). İNSANLARDA VE DİĞER PRİMATLARDA SOSYAL HOŞGÖRÜNÜN GELİŞİMİNİ ETKİLEYEN BAŞLICA FAKTÖRLER. Sosyal ve Beşeri Bilimler Dergisi, 17(1), 93-128. https://doi.org/10.55978/sobiadsbd.1453490
AMA
1.Altun M. İNSANLARDA VE DİĞER PRİMATLARDA SOSYAL HOŞGÖRÜNÜN GELİŞİMİNİ ETKİLEYEN BAŞLICA FAKTÖRLER. Sosyal ve Beşeri Bilimler Dergisi. 2025;17(1):93-128. doi:10.55978/sobiadsbd.1453490
Chicago
Altun, Muhsin. 2025. “İNSANLARDA VE DİĞER PRİMATLARDA SOSYAL HOŞGÖRÜNÜN GELİŞİMİNİ ETKİLEYEN BAŞLICA FAKTÖRLER”. Sosyal ve Beşeri Bilimler Dergisi 17 (1): 93-128. https://doi.org/10.55978/sobiadsbd.1453490.
EndNote
Altun M (01 Temmuz 2025) İNSANLARDA VE DİĞER PRİMATLARDA SOSYAL HOŞGÖRÜNÜN GELİŞİMİNİ ETKİLEYEN BAŞLICA FAKTÖRLER. Sosyal ve Beşeri Bilimler Dergisi 17 1 93–128.
IEEE
[1]M. Altun, “İNSANLARDA VE DİĞER PRİMATLARDA SOSYAL HOŞGÖRÜNÜN GELİŞİMİNİ ETKİLEYEN BAŞLICA FAKTÖRLER”, Sosyal ve Beşeri Bilimler Dergisi, c. 17, sy 1, ss. 93–128, Tem. 2025, doi: 10.55978/sobiadsbd.1453490.
ISNAD
Altun, Muhsin. “İNSANLARDA VE DİĞER PRİMATLARDA SOSYAL HOŞGÖRÜNÜN GELİŞİMİNİ ETKİLEYEN BAŞLICA FAKTÖRLER”. Sosyal ve Beşeri Bilimler Dergisi 17/1 (01 Temmuz 2025): 93-128. https://doi.org/10.55978/sobiadsbd.1453490.
JAMA
1.Altun M. İNSANLARDA VE DİĞER PRİMATLARDA SOSYAL HOŞGÖRÜNÜN GELİŞİMİNİ ETKİLEYEN BAŞLICA FAKTÖRLER. Sosyal ve Beşeri Bilimler Dergisi. 2025;17:93–128.
MLA
Altun, Muhsin. “İNSANLARDA VE DİĞER PRİMATLARDA SOSYAL HOŞGÖRÜNÜN GELİŞİMİNİ ETKİLEYEN BAŞLICA FAKTÖRLER”. Sosyal ve Beşeri Bilimler Dergisi, c. 17, sy 1, Temmuz 2025, ss. 93-128, doi:10.55978/sobiadsbd.1453490.
Vancouver
1.Muhsin Altun. İNSANLARDA VE DİĞER PRİMATLARDA SOSYAL HOŞGÖRÜNÜN GELİŞİMİNİ ETKİLEYEN BAŞLICA FAKTÖRLER. Sosyal ve Beşeri Bilimler Dergisi. 01 Temmuz 2025;17(1):93-128. doi:10.55978/sobiadsbd.1453490