Changes in Demographic Structure in the Aegean (TR3) Level-1 Region Between 2007 and 2024 and Factors Affecting This Change

Öz

The Aegean Region is one of 12 Level-1 regions in Turkey, with a current population of approximately 11 million. Among these 12 regions, the Aegean Region ranks second after Istanbul in terms of population and third after Central Anatolia and the Mediterranean in terms of surface area. As is the case nationwide, the demographic structure of the Aegean Region has been rapidly changing in recent years. The purpose of this study is to examine the changes in population structure in the Aegean Region between 2007 and 2024. The study examines factors that directly or indirectly affect demographic change, such as the age-sex structure of the population, median age, dependency ratio, total fertility rate, and net migration rate. This study examines the temporal changes of various variables using a quantitative method. In other words, this research is descriptive. The Aegean Region's population increased by approximately 1.7 million between 2007 and 2024. During the same period, the 17-year population growth rate in the region was 18% and the annual population growth rate was 1.1%. In regions where the net migration rate consistently increases, the annual population growth rate is low. This is due to the region's very low total fertility rate. Indeed, the total fertility rate, which was 1.69 in 2007, decreased to 1.25 by 2024. In fact, 1.69 is well below the critical value of 2.06 for population renewal. The age structure of the Aegean Region has changed rapidly over the past 17 years. In 2007, the age group with the largest share of the total population was 25-29, but by 2024, this age group had become 40-44. Over the past 17 years, the share of the child population in the total population has decreased rapidly, while the share of the elderly population has increased. The share of the working-age population has decreased only slightly. Indeed, over the past 17 years, the share of the child population has decreased by approximately 4%, the share of the working-age population has decreased by 1%, while the share of the elderly population has increased by 5%. The changing age composition of the population has also led to changes in population pyramids and dependency ratios. The youth dependency ratio, which was approximately 31% in 2007, decreased to 25% in 2024. During the same period, the elderly dependency ratio increased from approximately 13% to 20%, and the total dependency ratio increased from 44% to 45%. In the Aegean Region, the median age, which was around 32 in 2007, increased by 7 years, reaching 39 in 2024. The sex ratio, which was sometimes low and sometimes high between 2007 and 2013, has subsequently become consistently negative due to the aging of the population. In recent years, as is the case throughout Turkey, the population aging index in the Aegean region has been rising, while the potential support rate has been declining. Between 2007 and 2024, the aging index in the region increased from 57% to 112%, while the potential support rate decreased from approximately 8% to 5% during the same period.

Anahtar Kelimeler

• Aegean level-1 region
• demographic structure
• median age
• dependency ratio
• total fertility rate.

EGE (TR3) DÜZEY-1 BÖLGESİ’NDE 2007-2024 YILLARI ARASINDA DEMOGRAFİK YAPININ DEĞİŞİMİ VE BU DEĞİŞİMİ ETKİLEYEN FAKTÖRLER

Öz

Ege bölgesi Türkiye’deki 12 düzey-1 bölgesinden biri olup bölgenin günümüzdeki nüfusu yaklaşık 11 milyon civarındadır. 12 bölge içinde nüfus açısından İstanbul’dan sonra ikinci sırada yer alan Ege, yüz ölçüm açısından ise Orta Anadolu ve Akdeniz’den sonra üçüncü sırada gelmektedir. Ülke genelinde olduğu Ege bölgesinde de son yıllarda demografik yapı hızla değişmektedir. Bu çalışmanın amacı Ege bölgesinde 2007-2024 yılları arasında nüfus yapısının değişimini incelemektir. Çalışmada nüfusun yaş-cinsiyet yapısı, ortanca yaş, bağımlılık oranı, toplam doğurganlık hızı ve net göç hızı gibi demografik yapının değişmesine doğrudan ya da dolaylı etki eden bazı faktörler incelenmiştir. Çeşitli değişkenlerin zamansal değişimini inceleyen bu çalışmada nicel yöntem kullanılmıştır. Yani bu araştırma betimsel bir çalışmadır. 2007-2024 yılları arasında Ege bölgesinin nüfusu yaklaşık 1,7 milyon artmıştır. Aynı süreçte bölgede 17 yıllık nüfus artış hızı %18 ve yıllık %1,1 olmuştur. Net göç hızının sürekli artı değerler aldığı bölgede yıllık nüfus artış hızı düşüktür. Bunun nedeni bölgede toplam doğurganlık hızının oldukça düşük olmasıdır. Nitekim bölgede 2007’de 1,69 olan toplam doğurganlık hızı, 2024’e gelindiğinde 1,25’e inmiştir. Aslında 1,69 değeri de nüfusun kendini yenilemesi için kritik değer kabu edilen 2,06’nın oldukça altındadır. Ege bölgesinde 17 yılda nüfusun yaş yapısı hızla değişmiştir. 2007’de toplam nüfus içinde en büyük paya sahip yaş grubu 25-29 iken 2024’de gelindiğinde bu yaş grubu 40-44 olmuştur. Bölgede 17 yılda çocuk nüfusun toplam nüfustaki payı hızla azalmış, yaşlı nüfusun payı ise artmıştır. Çalışma çağındaki nüfusun payı ise çok az azalmıştır. Nitekim 17 yılda çocuk nüfusu payı yaklaşık %4, çalışma çağındaki nüfusun payı da %1 azalırken yaşlı nüfusun payı %5 artmıştır. Nüfusun yaş kompoziyonunun değişmesi nüfus piramitlerinin ve nüfusun bağımlılık oranlarının da değişmesine neden olmuştur. 2007’de yaklaşık %31 olan genç bağımlılık oranı 2024’te %25’e inmiş aynı süreçte yaşlı bağımlılık oranı yaklaşık %13’ten %20’ye ve toplam bağımlılık oranı da %44’ten %45’e çıkmıştır. Ege bölgesinde 2007’de 32 civarında olan ortanca yaş 7 yaş artmış ve 2024’te 39’a çıkmıştır. 2007-2013 arasında bazen düşük bazen yüksek olan cinsiyet oranı ise sonraki süreçte nüfusun giderek yaşlanması ile sürekli eksi düşük çıkmıştır

Anahtar Kelimeler

• Ege düzey-1 bölgesi
• demografik yapı
• medyan yaş
• bağımlılık oranı
• toplam doğurganlık hızı.

Kaynakça

1. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, (2020). Veri Analiz Yöntemleri, https://akillisehirler.csb.gov.tr/wp-content/uploads/KapasiteGelistirme/Egitim_Pdf/Veri_Analiz_Yontemleri.pdf.
2. Devlet Planlama Teşkilatı, (2008), Türkiye’de İç Göçler Ve Göç Edenlerin Nitelikleri (1965-2000), Ankara: Devlet Planlama Teşkilatı Yayınları. https://kutuphane.tuik.gov.tr/yordam/? p=1&q=T%C3%BCrkiye%E2%80%99de+i%C3%A7+g%C3%B6%C3%A7ler+ve+g%C3%B6%C3%A7+edenlerin+nitelikleri+(1965-2000)%2C+&alan=tum_txt
3. Doğanay, H. (2014), Türkiye Beşeri Coğrafyası, Ankara: Pegem-Akademi Yayınları. Hacettepe Üniversitesi Nüfus Etütleri Enstitüsü, (2018). 2018 Türkiye Nüfus ve Sağlık Araştırması, ISBN 978-975-491-493-1. https://fs.hacettepe.edu.tr/hips/dosyalar/yayinlar/2019_tnsa_anarapor_compressed.pdf.
4. Işık, Ş. (2009), ‘‘Türkiye’de Eğitim Amaçlı Göçler’’, Coğrafya Dergisi, 7(1), 27-37. Kalkınma Bakanlığı, (2014). Bölgesel Gelişme Ulusal Stratejisi. https://www.sbb.gov.tr/wp-content/uploads/2018/11/2014-2023_B%C3%B6lgesel_Geli%C5%9Fme_Ulusal_Stratejisi.pdf.
5. Koç¸ İ., Eryurt, M. Ali, Adalı, T. ve Çağatay, P. (2010), Türkiye’nin Demografik Dönüşümü: Doğurganlık, Aile Planlaması, Anne-Çocuk Sağlığı Ve Beş Yaş Altı Ölümlerdeki Değişimler:1968-2008. Ankara: Hacettepe Üniversitesi Nüfus Etütleri Enstitüsü Yayınları
6. Mandıracıoğlu, A. (2010), ‘‘Dünyada ve Türkiye’de Yaşlıların Demografik Özellikleri’’, Ege Tıp Dergisi, 49(3), 39-45.
7. Olgaç, İ. (2024). ‘‘Batı Marmara Bölgesi (TR2)’de Nüfus Ve İç Göç Hareketleri (2007-2023)’’, Gelecek Vizyonlar Dergisi, 8(2), 164-182
8. Olğaç, İ. ve Doğan, M. (2024). ‘‘Marmara Bölgesindeki İllerin Sürdürülebilirlik Düzeylerinin Coğrafi Göstergelerle Belirlenmesi’, Uluslararası Anadolu Sosyal Bilimler Dergisi, 8(2), 365-380.

9. Özdemir, F. ve Sertkaya-Doğan Ö. (2022). ‘‘Türkiye’de Bölgelerarası İç Göçlerin Kentleşmeye Etkileri: İstanbul Örneği’’, Sosyal, Beşeri ve İdari Bilimler Dergisi, 5(4), 432-450.
10. Özgür, E. M., (1998). Türkiye Nüfus Coğrafyası, Ankara: GMC Basın Yayın.
11. Tandoğan, A. (1998), Demografik Temel Kavramlar Ve Türkiye Nüfusu, Trabzon: Eser Ofset Matbaacılık.
12. Tufan, İ. (2014), Türkiye’de Yaşlılığın Yapısal Değişimi, İstanbul: Koç Üniversitesi Yayınları.
13. Tümertekin, E. ve Özgüç, N. (2011), Beşeri Coğrafya: İnsan, Kültür, Mekân, İstanbul: Çantay Yayınları.
14. Türkiye İstatistik Kurumu. 2007-2024 Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi verileri. https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?locale=tr, (Son erişim:29/09/2025.
15. Yılmaz, M. (2015). ‘‘Türkiye’de Kırsal Nüfusun Değişimi ve İllere Göre Dağılımı (1980-2012)’’, Doğu Coğrafya Dergisi, 20/33, 161-188.
16. Yılmaz, M. (2021), Türkiye Nüfus Coğrafyası, Ankara: Nobel Akademi Yayınları.
17. Yılmaz, M. (2023), Türkiye’deki İBBS Düzey-1 Bölgelerinin Nüfus Coğrafyası, Ankara: Türk İdari Araştırmalar Vakfı Yayınları.
18. Yılmaz, M. ve Köse, M. (2024), Nüfus Coğrafyası. içinde İ. Bulut (Ed.), Beşeri Ve Ekonomik Coğrafya, Ankara: Akademisyen Kitabevi, 23-48.
19. Yüceşahin, M.M. (2009). ‘‘Türkiye’nin Demografik Geçiş Sürecine Coğrafi Bir Yaklaşım’’, Coğrafi Bilimler Dergisi,1, 1-25.