İnceleme Makalesi

SOSYOLOJİK TAHAYYÜL VE ENTELEKTÜEL ZANAATKÂRLIK: FARABİ’NİN “EL-MEDİNETÜ’L FÂZILA”SINDA BİREY VE TOPLUM İLİŞKİLERİ

Cilt: 16 Sayı: 2 30 Temmuz 2025
PDF İndir
EN TR

SOSYOLOJİK TAHAYYÜL VE ENTELEKTÜEL ZANAATKÂRLIK: FARABİ’NİN “EL-MEDİNETÜ’L FÂZILA”SINDA BİREY VE TOPLUM İLİŞKİLERİ

Öz

Bu makale, C. Wright Mills’in “Sosyolojik Tahayyül ve Entelektüel Zanaatkârlık” düşünceleri kapsamında; ünlü filozof Farabi’nin “El-Medinetü’l Fâzıla” (Erdemli Şehir) adlı eserinde birey ve toplum ilişkisinin nasıl kavramsallaştırdığını incelemektedir. Farabi, İslam felsefesi ve Yunan düşüncesini birleştirerek, bir filozof hükümdarın yönettiği ideal bir toplum sunar. Bu toplumda, birey ve topluluk arasındaki uyum, nihai iyiliğe ulaşmak için hayati öneme sahiptir. Makalenin ele aldığı problem, Farabi’nin topluma dair vizyonunun, felsefi idealler ile toplumsal yapıları nasıl özgün bir şekilde birleştirdiği ve bu vizyonun modern sosyolojik teori açısından nasıl analiz edilebileceğidir. Özellikle bu çalışma, Farabi’nin modelinde bireylerin toplumsal refaha katkılarını nasıl entegre ettiğini ve filozofun entelektüel zanaatkârlığı olarak tanımlanan eleştirel, düşünsel angajmanın topluluk dinamiklerini nasıl şekillendirdiğini incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırma, sosyolojik çözümleme ve doküman inceleme yöntemlerini kullanarak Farabi’nin eserini incelemektedir. Bu yaklaşımla, Farabi’nin felsefi önerileri gözden geçirilmiş ve bireylerin eylemleri ile toplumsal yapı arasındaki ilişkiyi ele alan günümüz sosyolojik tartışmalarıyla olan bağlantıları değerlendirilmiştir. Bulgular, Farabi’nin düşüncesinin kişisel gelişim ile toplumsal uyum arasındaki etkileşimi ele alan önemli unsurlarına odaklanmaktadır. En önemli çıkarımlar, Farabi’nin ideal toplum modelinin, bireysel entelektüel gelişim ile toplumsal sorumluluklar arasındaki dengeyi nasıl sağladığını anlamamıza katkı sunmaktadır. Bu çıkarımlar, Farabi’nin felsefesinin hem bireysel hem de toplumsal refah için tutarlı bir model sunduğunu ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

Etik Beyan

Bu makale stilistik okuma yöntemiyle yazıldığı için etik beyan gerekmemektedir.

Kaynakça

  1. Bailey, K. D. (1994). Talcott Parsons, social entropy theory, and living systems theory. Behavioral Science, 39(1), 25-45.
  2. Black, D.L. (1996). “Fārābī”. In Seyyed Hossein Nasr; Oliver Leaman (eds.). History of Islamic Philosophy. Routledge History of World Philosophies. Volume I. London & New York: Routledge. pp. 178–197.
  3. Butterworth, C.E. (2005). “Ethical and Political Philosophy”. In Peter S. Adamson; Richard C.Taylor (eds.). The Cambridge Companion to Arabic Philosophy. Cambridge Companions to Philosophy. Cambridge: Cambridge University Press. pp. 266–286.
  4. Callegaro, F. (2012). The ideal of the person: Recovering the novelty of Durkheim’s sociology. Part I: The idea of society and its relation to the individual. Journal of Classical Sociology, 12(3-4), 449-478.
  5. Collins, R. (1980). Erving Goffman and the development of modern social theory. In The view from Goffman (pp. 170-209). London: Palgrave Macmillan UK.
  6. Conger, J. A. (1993). Max Weber's conceptualization of charismatic authority: Its influence on organizational research. The Leadership Quarterly, 4(3-4), 277-288.
  7. Cotterrell, R. (1977). Durkheim on legal development and social solidarity. Brit. JL & Soc’y, 4, 241.
  8. Davis, N. J. (1993). Bringing it all together: The sociological imagination. Teaching Sociology, 21(3), 233-238. Farabi. (2001). El-Medinetü’l Fâzıla. Çev. Nafiz Danışman. Ankara: MEB Yayınları.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Türk İslam Edebiyatı, Siyaset Felsefesi, Türk İslam Felsefesi, Türk Düşünce Tarihi, Kent Sosyolojisi ve Toplum Çalışmaları, Sosyolojik Metodoloji ve Araştırma Yöntemleri

Bölüm

İnceleme Makalesi

Yayımlanma Tarihi

30 Temmuz 2025

Gönderilme Tarihi

18 Aralık 2024

Kabul Tarihi

11 Şubat 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 16 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Akbaş, A. (2025). SOSYOLOJİK TAHAYYÜL VE ENTELEKTÜEL ZANAATKÂRLIK: FARABİ’NİN “EL-MEDİNETÜ’L FÂZILA”SINDA BİREY VE TOPLUM İLİŞKİLERİ. Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 16(2), 198-214. https://izlik.org/JA83CX99NW
AMA
1.Akbaş A. SOSYOLOJİK TAHAYYÜL VE ENTELEKTÜEL ZANAATKÂRLIK: FARABİ’NİN “EL-MEDİNETÜ’L FÂZILA”SINDA BİREY VE TOPLUM İLİŞKİLERİ. AUSOBILD. 2025;16(2):198-214. https://izlik.org/JA83CX99NW
Chicago
Akbaş, Arif. 2025. “SOSYOLOJİK TAHAYYÜL VE ENTELEKTÜEL ZANAATKÂRLIK: FARABİ’NİN ‘EL-MEDİNETÜ’L FÂZILA’SINDA BİREY VE TOPLUM İLİŞKİLERİ”. Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 16 (2): 198-214. https://izlik.org/JA83CX99NW.
EndNote
Akbaş A (01 Temmuz 2025) SOSYOLOJİK TAHAYYÜL VE ENTELEKTÜEL ZANAATKÂRLIK: FARABİ’NİN “EL-MEDİNETÜ’L FÂZILA”SINDA BİREY VE TOPLUM İLİŞKİLERİ. Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 16 2 198–214.
IEEE
[1]A. Akbaş, “SOSYOLOJİK TAHAYYÜL VE ENTELEKTÜEL ZANAATKÂRLIK: FARABİ’NİN ‘EL-MEDİNETÜ’L FÂZILA’SINDA BİREY VE TOPLUM İLİŞKİLERİ”, AUSOBILD, c. 16, sy 2, ss. 198–214, Tem. 2025, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA83CX99NW
ISNAD
Akbaş, Arif. “SOSYOLOJİK TAHAYYÜL VE ENTELEKTÜEL ZANAATKÂRLIK: FARABİ’NİN ‘EL-MEDİNETÜ’L FÂZILA’SINDA BİREY VE TOPLUM İLİŞKİLERİ”. Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 16/2 (01 Temmuz 2025): 198-214. https://izlik.org/JA83CX99NW.
JAMA
1.Akbaş A. SOSYOLOJİK TAHAYYÜL VE ENTELEKTÜEL ZANAATKÂRLIK: FARABİ’NİN “EL-MEDİNETÜ’L FÂZILA”SINDA BİREY VE TOPLUM İLİŞKİLERİ. AUSOBILD. 2025;16:198–214.
MLA
Akbaş, Arif. “SOSYOLOJİK TAHAYYÜL VE ENTELEKTÜEL ZANAATKÂRLIK: FARABİ’NİN ‘EL-MEDİNETÜ’L FÂZILA’SINDA BİREY VE TOPLUM İLİŞKİLERİ”. Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, c. 16, sy 2, Temmuz 2025, ss. 198-14, https://izlik.org/JA83CX99NW.
Vancouver
1.Arif Akbaş. SOSYOLOJİK TAHAYYÜL VE ENTELEKTÜEL ZANAATKÂRLIK: FARABİ’NİN “EL-MEDİNETÜ’L FÂZILA”SINDA BİREY VE TOPLUM İLİŞKİLERİ. AUSOBILD [Internet]. 01 Temmuz 2025;16(2):198-214. Erişim adresi: https://izlik.org/JA83CX99NW