LIMINAL SUBJECTS AND SPECIESIST SPATIALITY: A CRITICAL ANALYSIS OF SECURITY DISCOURSE TARGETING STREET ANIMALS IN TURKEY

Öz

This study critically examines the discourse and intervention practices targeting street animals in Turkey through the lenses of biopolitics, securitization, and speciesist spatiality. Drawing on Foucault’s governmentality, Schmitt’s state of exception, and Lefebvre’s theory of spatial production, it analyses how street animals are constructed as “problem populations” in the modern city. Through Fairclough’s critical discourse analysis of official communications by the Düzce Governorship and Karataş Municipality, the study demonstrates how concepts such as “security”, “risk”, “rehabilitation”, and “public order” transform animals into objects of biopolitical intervention. A historical continuity is traced from the 1910 Sivriada deportation to contemporary shelter policies and securitization discourses. The central argument is that street animals do not merely constitute excluded lives in the modern city; they function as liminal political subjects that render visible the anthropocentric constitution of public space. This finding reopens debates on the right to the city from a multispecies perspective.

Anahtar Kelimeler

• Speciesist spatiality
• biopolitics
• security discourse
• liminal animals
• right to the city

Etik Beyan

This study does not involve any experimental interventions on living subjects (human or animal) or direct data collection methods such as surveys or interviews. The research is a theoretical/review-based study relying on literature review, philosophical analysis, and the examination of publicly available secondary sources (legal texts, official reports, academic publications). Therefore, according to the relevant legislation and ethical committee regulations, "Ethical Committee Approval" is not required. Scientific research and publication ethics rules were strictly followed throughout the preparation process of this study.

Teşekkür

I would like to express my deepest gratitude to the companion animals in our neighborhoods, who are the true subjects of this text and whose struggle for survival I have witnessed firsthand; and to all life advocates who remind us every day of the ethical bond we share with them.

LİMİNAL ÖZNELER ve TÜRCÜ MEKÂNSALLIK: TÜRKİYE’DE SOKAKTA YAŞAYAN HAYVANLARA YÖNELİK GÜVENLİK SÖYLEMİ ÜZERİNE ELEŞTİREL BİR ANALİZ

Öz

Bu çalışma, Türkiye’de sokakta yaşayan hayvanlara yönelik söylem ve müdahale pratiklerini biyopolitika, güvenlikleştirme ve türcü mekânsallık ekseninde eleştirel olarak incelemektedir. Foucault’nun yönetimsellik kuramı, Schmitt’in istisna hali kavramsallaştırması ve Lefebvre’in mekânın siyasal üretimi yaklaşımı çerçevesinde, sokakta yaşayan hayvanların modern kentte “sorun nüfus” olarak nasıl inşa edildiği çözümlenmektedir. Fairclough’un eleştirel söylem çözümlemesi yöntemiyle Düzce Valiliği ve Karataş Belediyesi açıklamaları incelenmiş; “güvenlik”, “risk”, “rehabilitasyon” ve “kamusal düzen” kavramlarının hayvanları biyopolitik müdahalenin nesnesi hâline getirdiği gösterilmiştir. 1910 Sivriada sürgününden günümüze uzanan insanmerkezci kentsel tahayyül, barınak politikaları ve güvenlikleştirme söylemleri üzerinden sorgulanmaktadır. Çalışmanın temel argümanı, sokakta yaşayan hayvanların modern kentte yalnızca dışlanan yaşamlar değil, kamusal alanın insanmerkezci kuruluşunu görünür kılan liminal siyasal özneler olarak işlev gördüğüdür. Bu saptama, kent hakkı tartışmalarını çoktürlü bir perspektifle yeniden açmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Türcü mekansalık
• biyopolitika
• güvenlik söylemi
• liminal hayvanlar
• kent hakkı

Destekleyen Kurum

Bu çalışmayı destekleyen kurum olmamıştır.

Etik Beyan

Bu çalışma, herhangi bir canlı (insan veya hayvan) üzerinde gerçekleştirilen deneysel bir müdahale veya anket/mülakat gibi doğrudan veri toplama yöntemlerini içermemektedir. Çalışma, literatür taramasına, felsefi analize ve kamuya açık ikincil kaynakların (kanun metinleri, resmi raporlar, akademik yayınlar) incelenmesine dayanan kuramsal/derleme niteliğinde bir araştırmadır. Bu nedenle, ilgili mevzuat ve etik kurul yönetmelikleri gereğince "Etik Kurul İzni" alınmasına gerek bulunmamaktadır. Çalışmanın hazırlanış sürecinde bilimsel araştırma ve yayın etiği kurallarına titizlikle uyulmuştur.

Teşekkür

Sokaktaki yaşam mücadelesine tanıklık etmemi sağlayan ve bu metnin asıl özneleri olan mahallemizdeki yoldaş hayvanlara, onlarla kurduğumuz etik bağı her gün yeniden hatırlatan tüm yaşam savunucularına şükranlarımı sunarım.

Kaynakça

1. Adams, C. J. (2013). Etin cinsel politikası: Feminist-vejetaryen eleştirel kuram (M. E. Boyacıoğlu & G. Tezcan, Çev.). Ayrıntı Yayınları.
2. Agamben, G. (2013). Homo sacer: Egemen iktidar ve çıplak hayat (İ. Türkmen, Çev.). Ayrıntı Yayınları.
3. Bigo, D. (2002). Security and immigration: Toward a critique of the governmentality of unease. Alternatives: Global, Local, Political, 27(1), 63–92. https://doi.org/10.1177/03043754020270S105
4. Braverman, I. (2015). Wild life: The institution of nature. Stanford University Press.
5. Donaldson, S., & Kymlicka, W. (2011). Zoopolis: A political theory of animal rights. Oxford University Press.
6. Karaca, İ. (2024). Hayvandışılaştırma: Sokak köpekleri sorunu üzerinden bir postmodern mevzi kazanma stratejisi. Türkiye Araştırmaları Dergisi, 1(1), 101-124.
7. Kiroğlu, F. (2021). Türkiye’de hayvanlara yönelik şiddetin Hayvan Hakları Koruma Kanunu kapsamında değerlendirilmesi. Meyad Akademi, 2(2), 172-185.
8. Koç, A., & Ayvazoğlu Demir, P. (2019). Geçici hayvan barınaklarının genel durumları ve sorunlarına ilişkin bir değerlendirme: Ege Bölgesi örneği. MAE Veteriner Fakültesi Dergisi, 4(1), 29–33. https://doi.org/10.24880/maeuvfd.551445

9. Lefebvre, H. (2016). Kent hakkı (I. Ergüden, Çev.). Sel Yayıncılık.
10. Özkan, O., & Uray, G. (2025). Yoldaş türlerin kent hakkı: Türkiye'de sokak hayvanlarına yönelik biyopolitik müdahale. Reflektif Sosyal Bilimler Dergisi, 6(3), 927-946.
11. Palmer, C. (2003). Placing animals in urban environmental ethics. Journal of Social Philosophy, 34(1), 64–78. https://doi.org/10.1111/1467-9833.00163
12. Palmer, C. (2003). Placing animals in urban environmental ethics. Journal of Social Philosophy, 34(1), 64–78. https://doi.org/10.1111/1467-9833.00165
13. Plumwood, V. (2020). Feminizm ve doğaya hükmetmek (B. Ertür, Çev.). Metis Yayınları.
14. Singer, P. (2018). Hayvan özgürleşmesi (H. Doğan, Çev.). Ayrıntı Yayınları.
15. Tandoğan, O. (2022). Kentleşme bağlamında sokak hayvanlarının değişen statüsü. Kent Akademisi, 15(4), 1884-1905. https://doi.org/10.35674/kent.1109822
16. Tarsitaro, E. (2006). Interaction between the environment and animals in urban contexts. Environmental Management, 38, 799–809. https://doi.org/10.1007/s00267-005-0217-6
17. Turner, V. (1969). The ritual process: Structure and anti-structure. Aldine Publishing Company.https://monoskop.org/images/9/90/Turner_Victor_The_Ritual_Process_Structure_and_Anti-Structure.pdf
18. Türkiye Cumhuriyeti. (2004). 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu. Resmî Gazete (Tarih: 01.07.2004, Sayı: 25509).
19. van Gennep, A. (1960). The rites of passage (M. B. Vizedom & G. L. Caffee, Trans.). University of Chicago Press. (Orijinal basım tarihi 1909). https://ia903106.us.archive.org/16/items/theritesofpassage/The%20Rites%20of%20Passage.pdf
20. Yıldırım, M. (2024). Sürgünden itlafa, "mahallinde öldürmeden" ötanaziye: Hayırsızada Vâkâsının ardından İstanbul'da sokak köpekleri. Reflektif Sosyal Bilimler Dergisi, 5(3), 879-919. https://doi.org/10.47613/reflektif.2024.195
21. Haraway, D. (2008). When species meet. University of Minnesota Press.