EN
TR
YEŞİL PAZARLAMA LİTERATÜRÜNDE KULLANILAN FARKLI KURAMLARIN PAZARLAMA ETİĞİNE YAKLAŞIMI: GÜNCEL TARTIŞMALAR EKSENİNDE BİR KARŞILAŞTIRMA
Öz
Yeşil tüketim, yeşil üretim ve yeşil pazarlama kavramları 20. yüzyılın ikinci yarısından itibaren hem günlük hayatta hem de akademik çevrelerde tartışılmaya başlanan kavramlardır. Şüphesiz bunda endüstrileşmenin hız kazanmasının ve çevresel sorunların baş edilemez şekilde derinleşmesinin de aynı döneme denk geliyor olmasının payı büyüktür. Bu dönem aynı zamanda çevre bilincinin de ortaya çıktığı dönemdir. Geride bıraktığımız elli yıllık süreçte çevre konuları kavramsal olarak sürdürülebilirlik bağlamında tartışılagelmiştir. Pazarlamanın çevresel sorunlara verdiği reaksiyon yeşil (eko-çevresel) pazarlamanın doğuşu şeklinde olmuştur. Ancak sürdürülebilir bir tüketim yaratma hedefiyle ortaya konulan yeşil pazarlama faaliyetleri, ilk andan itibaren pek çok tartışmanın odağı olmuştur. Bu tartışmaların bir kısmı israfa, alışveriş bağımlılığına ve aşırı tüketime neden olmak gibi öteden beri pazarlamaya yöneltilen suçlamaların yeşil pazarlamaya yansımasıyken; bazıları da “yeşil aklama”, “yeşil suskunluk” ve “yeşil davranış çelişkisi” gibi doğrudan yeşil pazarlama faaliyetlerine özgüdür. Çoğunluğu etik kaynaklı bu tartışmalara klasik kuramlardan günümüzde geliştirilen teorilere kadar bir çok teori değinmektedir. Teorisyenler ve takipçileri bazen yeşil pazarlama etiğine doğrudan değinmişlerken, teorilerin çevreye ve pazarlamaya yönelik çıkarımlarının birleştirilmesi veya karşılaştırılmasıyla da sonuca ulaşmak mümkündür. Bu çalışma yeşil pazarlama etiğiyle ilişkili unsurlar olan üretim, tüketim ve tüketici davranışı bağlamında sıkça atıfta bulunulan kuramları ele almaktadır. Geçmişi Aristo’nun metinlerine kadar uzanan tüketim etiği tartışmaları kadim tartışmalar olsa da günümüzde sadece modern bakış açısıyla anlaşılmaya çalışılmaktadır. Bu eksikliği aşmak adına makalenin nihai hedefi, yeşil pazarlamanın gelişimini önemli ölçüde yavaşlatan güncel etik tartışmaların anlaşılmasında ve buna çözümler getirilmesinde pazarlama alanında sıkça başvurulan bazı teorilerin geçmişten bugüne yaptıkları tespitlerden ve bu çok yönlü birikimden yararlanmaktır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Abaidoo, R. (2010). If A Rational Consumer Could Choose His Own Utility Function, Would He Choose to" Go Green"?. The Journal of Applied Business and Economics, 10(6), 44.
- Abzari, M., Safari Shad, F., Abedi Sharbiyani, A. A., & Parvareshi Morad, A. (2013). “Studying the effect of green marketing mix on market share increase”, European Online Journal of Natural and Social Sciences: Proceedings, 2 (3), 641.
- Ajzen, I., Fishbein, M., Lohmann, S., & Albarracín, D. (2018). “The influence of attitudes on behavior”. The handbook of attitudes, volume 1: Basic Principles, 197-255.
- Ajzen, I. (2020). “The theory of planned behavior: Frequently asked questions”, Human behavior and emerging technologies, 2(4), 314-324.
- Alvesson, M. (1994). “Critical theory and consumer marketing”. Scandinavian journal of management, 10(3), 291-313.
- American Marketing Association (2026) https://www.ama.org/the-definition-of-marketing-what-is-marketing/
- Bessette, A., & Roesc, A. (2024). Preserving The Past Or The Future? Tensions Between Museums' Traditional Mandate To Preserve And Exhibit Cultural Heritage, And Their Responsibilities To The Planet And Future Generations. Museological Review, (27), 233-246.
- Biswas, A., (2000). “The recycling cycle: an empirical examination of consumer waste recycling and recycling shopping behaviors” Journal Public Policy & Marketing. 19 (1), 93-105.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Pazarlama Araştırma Metodolojisi, Pazarlama (Diğer)
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
27 Temmuz 2026
Gönderilme Tarihi
14 Şubat 2026
Kabul Tarihi
27 Haziran 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Cilt: 17 Sayı: 2
APA
Koca, E., & Karababa, E. (2026). YEŞİL PAZARLAMA LİTERATÜRÜNDE KULLANILAN FARKLI KURAMLARIN PAZARLAMA ETİĞİNE YAKLAŞIMI: GÜNCEL TARTIŞMALAR EKSENİNDE BİR KARŞILAŞTIRMA. Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 17(2), 249-264. https://izlik.org/JA76LC28FB
AMA
1.Koca E, Karababa E. YEŞİL PAZARLAMA LİTERATÜRÜNDE KULLANILAN FARKLI KURAMLARIN PAZARLAMA ETİĞİNE YAKLAŞIMI: GÜNCEL TARTIŞMALAR EKSENİNDE BİR KARŞILAŞTIRMA. AUSOBILD. 2026;17(2):249-264. https://izlik.org/JA76LC28FB
Chicago
Koca, Ertaç, ve Eminegül Karababa. 2026. “YEŞİL PAZARLAMA LİTERATÜRÜNDE KULLANILAN FARKLI KURAMLARIN PAZARLAMA ETİĞİNE YAKLAŞIMI: GÜNCEL TARTIŞMALAR EKSENİNDE BİR KARŞILAŞTIRMA”. Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 17 (2): 249-64. https://izlik.org/JA76LC28FB.
EndNote
Koca E, Karababa E (01 Temmuz 2026) YEŞİL PAZARLAMA LİTERATÜRÜNDE KULLANILAN FARKLI KURAMLARIN PAZARLAMA ETİĞİNE YAKLAŞIMI: GÜNCEL TARTIŞMALAR EKSENİNDE BİR KARŞILAŞTIRMA. Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 17 2 249–264.
IEEE
[1]E. Koca ve E. Karababa, “YEŞİL PAZARLAMA LİTERATÜRÜNDE KULLANILAN FARKLI KURAMLARIN PAZARLAMA ETİĞİNE YAKLAŞIMI: GÜNCEL TARTIŞMALAR EKSENİNDE BİR KARŞILAŞTIRMA”, AUSOBILD, c. 17, sy 2, ss. 249–264, Tem. 2026, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA76LC28FB
ISNAD
Koca, Ertaç - Karababa, Eminegül. “YEŞİL PAZARLAMA LİTERATÜRÜNDE KULLANILAN FARKLI KURAMLARIN PAZARLAMA ETİĞİNE YAKLAŞIMI: GÜNCEL TARTIŞMALAR EKSENİNDE BİR KARŞILAŞTIRMA”. Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 17/2 (01 Temmuz 2026): 249-264. https://izlik.org/JA76LC28FB.
JAMA
1.Koca E, Karababa E. YEŞİL PAZARLAMA LİTERATÜRÜNDE KULLANILAN FARKLI KURAMLARIN PAZARLAMA ETİĞİNE YAKLAŞIMI: GÜNCEL TARTIŞMALAR EKSENİNDE BİR KARŞILAŞTIRMA. AUSOBILD. 2026;17:249–264.
MLA
Koca, Ertaç, ve Eminegül Karababa. “YEŞİL PAZARLAMA LİTERATÜRÜNDE KULLANILAN FARKLI KURAMLARIN PAZARLAMA ETİĞİNE YAKLAŞIMI: GÜNCEL TARTIŞMALAR EKSENİNDE BİR KARŞILAŞTIRMA”. Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, c. 17, sy 2, Temmuz 2026, ss. 249-64, https://izlik.org/JA76LC28FB.
Vancouver
1.Ertaç Koca, Eminegül Karababa. YEŞİL PAZARLAMA LİTERATÜRÜNDE KULLANILAN FARKLI KURAMLARIN PAZARLAMA ETİĞİNE YAKLAŞIMI: GÜNCEL TARTIŞMALAR EKSENİNDE BİR KARŞILAŞTIRMA. AUSOBILD [Internet]. 01 Temmuz 2026;17(2):249-64. Erişim adresi: https://izlik.org/JA76LC28FB