EKSTRAKTİF REJİMLERDE ÇOKTÜRLÜ FAİLLİKLER VE KAZ DAĞLARI’NDA ÇEVRESEL ADALET
Öz
Bu çalışma, mevcut dünya-ekolojik modelin sürdürülmesinde merkezi bir rol oynayan ekstraksiyon rejimlerinin ekolojik sistemler üzerindeki etkilerini irdelemektedir. Biyolojik çeşitliliğin, habitatların ve semiyotik işaretlerin tahribatının iç içe geçtiği bir bağlam vurgulanırken insan olmayan varlıkların maruz kaldığı yıkıma dikkat çekmek amaçlanmaktadır. Çalışmada çevre sosyolojisi, eleştirel hayvan çalışmaları ve biyosemiyotik yaklaşımların kesişiminde konumlanan multidisipliner bir yaklaşım kullanılarak söz konusu şiddetin fiziksel ve semantik boyutu ilintilendirdiği, semantik boyutun anlamın aşınmasıyla ilişkili bir düzlemi yansıttığı öne sürülmekte, bu çerçevede ilk olarak Türkiye'deki madencilik politikaları Kaz Dağları örneği ve kalkınma planları doğrultusunda hazırlanan raporlar üzerinden incelenmektedir. İlgili raporlarda sürdürülebilirlik vurgulansa da, bu vurgu sıklıkla ekonomik faaliyetlerin meşruiyetini pekiştiren bir işlev üstlenmektedir. Raporlarda önceliklendirilen rehabilitasyon önlemleri ağaçlandırma girişimlerini kapsamakta, birçok insan olmayan varlığın yaşamına ilişkin kayda değer bir değerlendirme ise yer almamaktadır. Çalışmanın diğer ayağında ise insan merkezci metinlerde yer bulamayan insan olmayanların dünyayı algılama ve ona etki etme biçimleri bir canlı türünün izi sürülerek görünür kılınmıştır. Böylece çalışma, çok yönlü, çoktürlü, insan merkezci olmayan bir toplumsallık ve sorumluluk anlayışının inşasına katkıda bulunmayı hedeflemektedir.
Anahtar Kelimeler
Teşekkür
Metnin geliştirilmesine sunduğu yapıcı eleştiriler ve hayvanlara gösterdiği özel ihtimam için Özlem Güçlü’ye teşekkür ederim.
Kaynakça
- Alnıaçık Özyer, E. T. (2021). Toplumu Yeniden Düşünmek: Hayvanların Sosyolojideki Konumu. Akademia Doğa ve İnsan Bilimleri Dergisi, 7(1), 162-182.
- Alnıaçık Özyer, E. T., & Çavuş Peksöz, R. (2024). Semiocide and Wasteocene in the Making: The Case of Adana Landfill. Biosemiotics, 17(1), 49-65. https://doi.org/10.1007/s12304-023-09539-6
- Alnıaçık Özyer, E. T. (2025). Yeni Riskler, Yeni İroniler. Moment Dergi, 12(1), 18-37. https://doi.org/10.17572/mj2025.1.18-37
- Avcı, D. (2017). Mining conflicts and transformative politics: A comparison of Intag (Ecuador) and Mount Ida (Turkey) environmental struggles. Geoforum, 84, 316-325. https://doi.org/10.1016/j.geoforum.2015.07.013
- Balıkesir Valiliği. (2016). Doğa Kazdağları’dır, Kaz Dağları Doğadır. Geliş tarihi 18 Haziran 2025, gönderen http://www.balikesir.gov.tr/kaz-daglari
- Baninla, Y., Zhang, M., Lu, Y., Liang, R., Zhang, Q., Zhou, Y., & Khan, K. (2019). A transitional perspective of global and regional mineral material flows. Resources, Conservation and Recycling, 140, 91-101. https://doi.org/10.1016/j.resconrec.2018.09.014
- Barad, K. (2007). Meeting the universe halfway: Quantum physics and the entanglement of matter and meaning. Durham, NC.: Duke University.
- Bar-On, Y. M., Phillips, R., & Milo, R. (2018). The biomass distribution on Earth. Proceedings of the National Academy of Sciences, 115(25), 6506-6511. https://doi.org/10.1073/pnas.1711842115
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Çevre Sosyolojisi
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Yayımlanma Tarihi
30 Nisan 2026
Gönderilme Tarihi
6 Ocak 2026
Kabul Tarihi
24 Nisan 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Cilt: 29 Sayı: 1
APA
Alnıaçık Özyer, E. T. (2026). EKSTRAKTİF REJİMLERDE ÇOKTÜRLÜ FAİLLİKLER VE KAZ DAĞLARI’NDA ÇEVRESEL ADALET. Sosyoloji Araştırmaları Dergisi, 29(1), 110-133. https://doi.org/10.18490/sosars.1857111
AMA
1.Alnıaçık Özyer ET. EKSTRAKTİF REJİMLERDE ÇOKTÜRLÜ FAİLLİKLER VE KAZ DAĞLARI’NDA ÇEVRESEL ADALET. SAD / JSR. 2026;29(1):110-133. doi:10.18490/sosars.1857111
Chicago
Alnıaçık Özyer, Eylül Tuğçe. 2026. “EKSTRAKTİF REJİMLERDE ÇOKTÜRLÜ FAİLLİKLER VE KAZ DAĞLARI’NDA ÇEVRESEL ADALET”. Sosyoloji Araştırmaları Dergisi 29 (1): 110-33. https://doi.org/10.18490/sosars.1857111.
EndNote
Alnıaçık Özyer ET (01 Nisan 2026) EKSTRAKTİF REJİMLERDE ÇOKTÜRLÜ FAİLLİKLER VE KAZ DAĞLARI’NDA ÇEVRESEL ADALET. Sosyoloji Araştırmaları Dergisi 29 1 110–133.
IEEE
[1]E. T. Alnıaçık Özyer, “EKSTRAKTİF REJİMLERDE ÇOKTÜRLÜ FAİLLİKLER VE KAZ DAĞLARI’NDA ÇEVRESEL ADALET”, SAD / JSR, c. 29, sy 1, ss. 110–133, Nis. 2026, doi: 10.18490/sosars.1857111.
ISNAD
Alnıaçık Özyer, Eylül Tuğçe. “EKSTRAKTİF REJİMLERDE ÇOKTÜRLÜ FAİLLİKLER VE KAZ DAĞLARI’NDA ÇEVRESEL ADALET”. Sosyoloji Araştırmaları Dergisi 29/1 (01 Nisan 2026): 110-133. https://doi.org/10.18490/sosars.1857111.
JAMA
1.Alnıaçık Özyer ET. EKSTRAKTİF REJİMLERDE ÇOKTÜRLÜ FAİLLİKLER VE KAZ DAĞLARI’NDA ÇEVRESEL ADALET. SAD / JSR. 2026;29:110–133.
MLA
Alnıaçık Özyer, Eylül Tuğçe. “EKSTRAKTİF REJİMLERDE ÇOKTÜRLÜ FAİLLİKLER VE KAZ DAĞLARI’NDA ÇEVRESEL ADALET”. Sosyoloji Araştırmaları Dergisi, c. 29, sy 1, Nisan 2026, ss. 110-33, doi:10.18490/sosars.1857111.
Vancouver
1.Eylül Tuğçe Alnıaçık Özyer. EKSTRAKTİF REJİMLERDE ÇOKTÜRLÜ FAİLLİKLER VE KAZ DAĞLARI’NDA ÇEVRESEL ADALET. SAD / JSR. 01 Nisan 2026;29(1):110-33. doi:10.18490/sosars.1857111
