İstanbul'da Yaşlılara Yönelik Yerel Politikalar ve İlçeler Arası Farklılaşma

Ece Bengi Tüfekçioğlu; Yiğit Samet Ünal

İstanbul'da Yaşlılara Yönelik Yerel Politikalar ve İlçeler Arası Farklılaşma

Öz

Yaşlılık, demografik dönüşüm, kentleşme ve aile içi bakım ilişkilerindeki değişimle birlikte yerel yönetim politikaları açısından giderek daha önemli bir toplumsal mesele haline gelmektedir. Bu çalışma ise İstanbul’daki ilçe belediyelerinin yaşlı ve emekli nüfusa yönelik politikalarının sosyoekonomik düzeylere göre nasıl farklılaştığını incelemektedir. Araştırmada, İstanbul ilçelerinin Sosyo-Ekonomik Gelişmişlik Sıralaması Araştırmaları (SEGE) skorları yeniden düzeylendirilmiş; stratejik planlarına erişilebilen 37 ilçe belediyesinin belgeleri içerik analiziyle değerlendirilmiştir. Stratejik planlardan hareketle hedef ve faaliyetler yardım, sağlık/bakım, kültürel-sosyalleşme, mekânsal hizmetler ve aktif katılım kategorilerinde sınıflandırılmıştır. Bulgular, yaşlılık politikalarının homojen bir yapı sergilemediğini ve üst sosyoekonomik düzeylerde katılımcı yönelimin, alt sosyoekonomik düzeylerde ise koruyucu yönelimin ve sınırlı görünürlüğün daha belirgin hale geldiğini göstermektedir. Bu durum, yaşlı ve emeklilere yönelik yerel politikaların İstanbul’da tek tip bir belediyecilik anlayışıyla şekillenmediğini; ilçelerin sosyoekonomik düzeylerine bağlı olarak yaşlılığın bazı yerlerde katılım ve sosyal görünürlük, bazı yerlerde bakım ve destek üzerinden ele alındığını göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu. (2003). Resmî Gazete (Sayı: 25326). https://cdn.tbmm.gov.tr/TbmmWeb/EtikKomisyonu/Belgeler/kanun_5018.pdf
Aydın, A. (2017). Yaşlı işgücünün çalışma hayatındaki sorunları: Kırklareli ili örneği. Journal of Human Sciences, 14(2), 1632-1646. https://doi.org/10.14687/jhs.v14i2.4603
Bourdieu, P. (1991). Language and Symbolic Power. Harvard University Press.
Bourdieu, P. (2016). Sosyoloji Meseleleri (2. b.). (F. Öztürk, B. Uçar, M. Gültekin, & A. Sümer, Çev.) Ankara: Heretik.
Demir, İ., & Güner, T. A. (2021). Türkiye’de yaşlı emeğinin prekaryalaşması. Çalışma ve Toplum, 3(70), 2055-2074. https://doi.org/10.54752/ct.1155191
Harvey, D. (2016). Kent Deneyimi. (çev. Soğancılar, E.). İstanbul: Sel Yayıncılık.
Hernández, D. (2017). Public transport, well-being and inequality: Coverage and affordability in the city of Montevideo. CEPAL Review, 2017(122), 151-169. https://doi.org/10.18356/e5039949-en
HelpAge International. (2016). Ageing and the city: making urban spaces work for older people. https://www.helpage.org/silo/files/ageing-and-the-city-making-urban-spaces-work-for-older-people.pdf

İstanbul Planlama Ajansı. (2024). Enflasyon ve Kronikleşen Yoksulluğun Gölgesinde Geçim Mücadelesi: Emekliler. https://ipa.istanbul/images/Calismalar/enflasyon-ve-kroniklesen-yoksullugun-golgesinde-gecim-mucadelesi-emekliler-53520.pdf
Kıray, M. (2000). Ereğli-Ağır sanayiden önce bir sahil kasabası. (3. b.). Ankara: Bağlam Yayıncılık.
Lefebvre, H. (2014). Mekânın Üretimi (2. b.), (çev. Işık Ergüden), İstanbul: Sel Yayıncılık.
Lefebvre, H. (2018). Şehir Hakkı (3. b.), (çev. Işık Ergüden), İstanbul: Sel Yayıncılık.
Özel, F. B. (2025). “Evde Kendin Olmak”: Yerel Yönetimlerle Destekli Yaşlanma ve Yaşlı Yetişkinlerin Yerinde Yaşlanma Algıları. Toplum ve Sosyal Hizmet, 36(4), 719-748. https://doi.org/10.33417/tsh.1552097
Phillipson, C. (2010). Ageing and urban society: growing old in the ‘century of the city’. In D. Dannefer, C. Phillipson (Eds.) The SAGE handbook of social gerontology (pp. 597-606). SAGE Publications Ltd, https://doi.org/10.4135/9781446200933.n46
Robson, C. (2015). Bilimsel araştırma yöntemleri: Gerçek dünya araştırması. (Ş. Çınkır & N. Demirkasımoğlu, Ed.). Anı Yayıncılık.
Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı. (2022). Sosyo-ekonomik Gelişmişlik Sıralaması Araştırmaları, İlçe SEGE Çalışmaları, Erişim tarihi: 13.02.2026. https://www.sanayi.gov.tr/merkez-birimi/b94224510b7b/sege
Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı. (2025). Sosyo-ekonomik Gelişmişlik Sıralaması Araştırmaları, İl SEGE Çalışmaları, Erişim tarihi: 13.02.2026. https://www.sanayi.gov.tr/merkez-birimi/b94224510b7b/sege
Savage, M. (2014). Pierre Bourdieu’nün kayıp kent sosyolojisi. Cogito, 76, 106-120.
Scharf, T., Phillipson, C., & Smith, A. E. (2005). Social exclusion of older people in deprived urban communities of England. European journal of ageing, 2(2), 76–87. https://doi.org/10.1007/s10433-005-0025-6
Thomése, F., Buffel, T., & Phillipson, C. (2018). Neighbourhood change, social inequalities and age-friendly communities. In T. Buffel, S. Handler, & C. Phillipson (Ed.), Age-Friendly Cities and Communities: A Global Perspective (s. 33–50). Chapter, Bristol University Press.
TÜİK. (2025). Nüfus İstatistikleri Portalı. https://nip.tuik.gov.tr (Erişim tarihi 29.06.2026)
United Nations. (2015). Transforming our world: The 2030 agenda for sustainable development. https://sdgs.un.org/2030agenda (Erişim tarihi 29.06.2026)
World Health Organization. (2007). Global age-friendly cities: A guide. Geneva, Switzerland https://www.who.int/publications/i/item/9789241547307
World Health Organization. (2015a). Measuring the age-friendliness of cities: a guide to using core indicators. https://iris.who.int/server/api/core/bitstreams/028b8e78-ddd1-4e94-8b88-3f49952f6260/content
World Health Organization. (2015b). World report on ageing and health. World Health Organization.
World Health Organization. (2018). Age-friendly environments in Europe: Indicators, monitoring and assessments. https://iris.who.int/server/api/core/bitstreams/cf9f2ba0-85f5-45ed-a786-fe6b7e97f09f/content
World Health Organization. (2021). Social isolation and loneliness among older people. https://iris.who.int/server/api/core/bitstreams/116323b7-0b9d-4c03-802b-741253da4fdb/content
Yıldız, S. Z. (2025). Genç Yaşlılık Dönemindeki Emeklilerin Zaman Deneyimleri. İstanbul: İstanbul Medeniyet Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü Sosyoloji Ana Bilim Dalı Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Kent Sosyolojisi ve Toplum Çalışmaları

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Ece Bengi Tüfekçioğlu ^*
0000-0001-8375-231X
Türkiye

Yiğit Samet Ünal
0000-0003-2747-6546
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

27 Ekim 2026

Gönderilme Tarihi

7 Mayıs 2026

Kabul Tarihi

1 Ağustos 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 29 Sayı: 2

IZ

https://izlik.org/JA87MJ78EG

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Tüfekçioğlu, E. B., & Ünal, Y. S. (2026). İstanbul’da Yaşlılara Yönelik Yerel Politikalar ve İlçeler Arası Farklılaşma. Sosyoloji Araştırmaları Dergisi, 29(2), 66-84. https://izlik.org/JA87MJ78EG

AMA

1.Tüfekçioğlu EB, Ünal YS. İstanbul’da Yaşlılara Yönelik Yerel Politikalar ve İlçeler Arası Farklılaşma. SAD / JSR. 2026;29(2):66-84. https://izlik.org/JA87MJ78EG

Chicago

Tüfekçioğlu, Ece Bengi, ve Yiğit Samet Ünal. 2026. “İstanbul’da Yaşlılara Yönelik Yerel Politikalar ve İlçeler Arası Farklılaşma”. Sosyoloji Araştırmaları Dergisi 29 (2): 66-84. https://izlik.org/JA87MJ78EG.

EndNote

Tüfekçioğlu EB, Ünal YS (01 Ekim 2026) İstanbul’da Yaşlılara Yönelik Yerel Politikalar ve İlçeler Arası Farklılaşma. Sosyoloji Araştırmaları Dergisi 29 2 66–84.

IEEE

[1]E. B. Tüfekçioğlu ve Y. S. Ünal, “İstanbul’da Yaşlılara Yönelik Yerel Politikalar ve İlçeler Arası Farklılaşma”, SAD / JSR, c. 29, sy 2, ss. 66–84, Eki. 2026, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA87MJ78EG

ISNAD

Tüfekçioğlu, Ece Bengi - Ünal, Yiğit Samet. “İstanbul’da Yaşlılara Yönelik Yerel Politikalar ve İlçeler Arası Farklılaşma”. Sosyoloji Araştırmaları Dergisi 29/2 (01 Ekim 2026): 66-84. https://izlik.org/JA87MJ78EG.

JAMA

1.Tüfekçioğlu EB, Ünal YS. İstanbul’da Yaşlılara Yönelik Yerel Politikalar ve İlçeler Arası Farklılaşma. SAD / JSR. 2026;29:66–84.

MLA

Tüfekçioğlu, Ece Bengi, ve Yiğit Samet Ünal. “İstanbul’da Yaşlılara Yönelik Yerel Politikalar ve İlçeler Arası Farklılaşma”. Sosyoloji Araştırmaları Dergisi, c. 29, sy 2, Ekim 2026, ss. 66-84, https://izlik.org/JA87MJ78EG.

Vancouver

1.Ece Bengi Tüfekçioğlu, Yiğit Samet Ünal. İstanbul’da Yaşlılara Yönelik Yerel Politikalar ve İlçeler Arası Farklılaşma. SAD / JSR [Internet]. 01 Ekim 2026;29(2):66-84. Erişim adresi: https://izlik.org/JA87MJ78EG