SANAL SAHNENİN AYNASINDA BENLİK SUNUMU VE YABANCILAŞMA: TRİATLON SPORCULARININ INSTAGRAM KULLANIMI ÜZERİNE NİTEL BİR ALAN ARAŞTIRMASI

Volkan Altunbudak

SANAL SAHNENİN AYNASINDA BENLİK SUNUMU VE YABANCILAŞMA: TRİATLON SPORCULARININ INSTAGRAM KULLANIMI ÜZERİNE NİTEL BİR ALAN ARAŞTIRMASI

Öz

Bu çalışma, triatlon sporu yapan yetişkinlerin Instagram'daki benlik sunumu pratiklerini incelemekte ve bu pratiklerin yüz yüze etkileşimdeki sunumlarından hangi noktalarda ayrıldığını sormaktadır. Araştırma, etnografik ögeler taşıyan çok kaynaklı nitel bir alan araştırması olarak tasarlanmış; veriler yarı yapılandırılmış mülakat, Instagram içerik analizi, katılımlı gözlem ve netnografi yoluyla üretilmiş, 28-56 yaş aralığındaki on sekiz katılımcı üzerinden çözümlenmiştir. Triatlon, performansın sürekli ölçüldüğü, ölçümün paylaşıldığı ve camianın birbirini tanıdığı dar bir alan olması nedeniyle saha olarak seçilmiştir. Bulgular, idealize edilmiş sunumlar kurulurken seyirci ayrımının çözüldüğünü, sahne arkasının kayıt dışı bırakıldığını ve performans baskısının sürekli hâle geldiğini göstermektedir. Katılımcılar kişisel verilerinin işlenmesini bir kayıp olarak değil bir kolaylık olarak değerlendirmekte; bu tutum, veri kullanımına yönelik gönüllü rıza biçimleri olarak tartışılmakta ve sonuç bölümünde gönüllü şeyleşme kavramsallaştırması sınanmaya açık bir öneri olarak sunulmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Bu çalışma herhangi bir kurum veya kuruluş tarafından desteklenmemiştir.

Etik Beyan

Saha çalışması 2017-2019 yıllarında yürütülmüştür. Tüm katılımcılarla, paylaştıkları verilerin üçüncü kişilerle paylaşılmayacağını ve isimleriyle yayımlanmayacağını güvence altına alan yazılı bir sözleşme imzalanmış; ses kaydı ve hesaplarının gözlemlenmesi için izinleri alınmıştır. Katılımcı kimlikleri kodlanarak gizlenmiştir.

Kaynakça

Bauman, Z. ve Raud, R. (2018). Benlik pratikleri (M. Ekinci, Çev.). İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
Bayrak, H. (2019). 2019 internet kullanım ve sosyal medya istatistikleri. Erişim adresi: https://dijilopedi.com/2019-internet-kullanimi-ve-sosyal-medya-istatistikleri/
Bayraktutan, S. G. (2008). Araştırma bize ne öğretir? Yönteme ve araştırmaya eleştirel bakabilmek. Selçuk Üniversitesi İletişim Fakültesi Akademik Dergisi, 5(3), 45-57.
Bennett, S., Maton, K. ve Kervin, L. (2008). The 'digital natives' debate: A critical review of the evidence. British Journal of Educational Technology, 39(5), 775-786. doi:10.1111/j.1467-8535.2007.00793.x
Bourdieu, P. ve Wacquant, L. (2014). Düşünümsel bir antropoloji için cevaplar (N. Ökten, Çev.). İstanbul: İletişim Yayınları.
Boz, N. (2012). Yeni iletişim ortamlarında dijital kimlik ve benlik sunumu (Yayımlanmamış doktora tezi). Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
Braun, V. ve Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77-101. doi:10.1191/1478088706qp063oa
Burawoy, M. (1979). Manufacturing consent: Changes in the labor process under monopoly capitalism. Chicago: University of Chicago Press.

Carah, N. ve Shaul, M. (2016). Brands and Instagram: Point, tap, swipe, glance. Mobile Media and Communication, 4(1), 69-84. doi:10.1177/2050157915598180
Çomu, T. ve Halaiqa, İ. (2014). Web içeriklerinin metin temelli çözümlemesi. M. Binark (Ed.), Yeni medya çalışmalarında araştırma yöntem ve teknikleri içinde (ss. 31-92). İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
DataReportal. (2026). Digital 2026: Turkey. Erişim adresi: https://datareportal.com/reports/digital-2026-turkey Davis, J. L. ve Jurgenson, N. (2014). Context collapse: Theorizing context collusions and collisions. Information, Communication & Society, 17(4), 476-485. doi:10.1080/1369118X.2014.888458
Debord, G. (2012). Gösteri toplumu (A. Ekmekçi ve O. Taşkent, Çev.). İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
Departiming. (t.y.). Yarış sonuçları. 30 Mart 2026 tarihinde http://www.departiming.com/ adresinden erişildi.
Doherty, T. (2017). The presentation of self in online life: A content analysis of Instagram profiles (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). University of Calgary, Calgary.
Donath, J. ve Boyd, D. (2004). Public displays of connection. BT Technology Journal, 22(4), 71-82. doi:10.1023/B:BTTJ.0000047585.06264.cc
Ergur, A. (2016). Buruk şenlik: Enformasyon toplumunda anomi ve yabancılaşmanın yeni biçimleri. Ankara: Phoenix.
Geurin-Eagleman, A. N. ve Burch, L. M. (2016). Communicating via photographs: A gendered analysis of Olympic athletes' visual self-presentation on Instagram. Sport Management Review, 19(2), 133-145. doi:10.1016/j.smr.2015.03.002
Ghosh, M. (2023). Female Instagram elderly influencers countering the ageing narratives. Humanities and Social Sciences Communications, 10, 804. doi:10.1057/s41599-023-02323-4
Goffman, E. (2017). Etkileşim ritüelleri: Yüz yüze davranış üzerine denemeler (A. Bölükbaşı, Çev.). Ankara: Heretik.
Goffman, E. (2021). Günlük yaşamda benliğin sunumu (B. Cezar, Çev.). İstanbul: Metis.
Gouldner, A. W. (1970). The coming crisis of Western sociology. New York, NY: Basic Books.
Han, B.-C. (2017). Şeffaflık toplumu (H. Barışcan, Çev.). İstanbul: Metis.
Han, B.-C. (2019). Psikopolitika: Neoliberalizm ve yeni iktidar teknikleri (H. Barışcan, Çev.). İstanbul: Metis.
Han, B.-C. (2022). Palyatif toplum: Günümüzde acı (H. Barışcan, Çev.). İstanbul: Metis Yayınları. (Orijinal eser 2020 tarihlidir)
Harris, E. ve Bardey, A. C. (2019). Do Instagram profiles accurately portray personality? An investigation into idealized online self-presentation. Frontiers in Psychology, 10, 871. doi:10.3389/fpsyg.2019.00871
Helsper, E. J. ve Eynon, R. (2010). Digital natives: Where is the evidence? British Educational Research Journal, 36(3), 503-520. doi:10.1080/01411920902989227
Hennink, M. M., Kaiser, B. N. ve Marconi, V. C. (2017). Code saturation versus meaning saturation: How many interviews are enough? Qualitative Health Research, 27(4), 591–608. doi:10.1177/1049732316665344
Hogan, B. (2010). The presentation of self in the age of social media: Distinguishing performances and exhibitions online. Bulletin of Science, Technology & Society, 30(6), 377-386. doi:10.1177/0270467610385893
Jaeggi, R. (2014). Alienation (F. Neuhouser ve A. E. Smith, Çev.). New York, NY: Columbia University Press.
Kişisel Verileri Koruma Kurumu. (2025). 2024 yılı faaliyet raporu. Ankara: Kişisel Verileri Koruma Kurumu. Erişim adresi: https://www.kvkk.gov.tr/Icerik/2094/Faaliyet-Raporu
Kozinets, R. V. (2010). Netnography: Doing ethnographic research online. London: Sage.
Lamont, M. ve Kennelly, M. (2012). A qualitative exploration of participant motives among committed amateur triathletes. Leisure Sciences, 34(3), 236-255. doi:10.1080/01490400.2012.669685
Leonhard, G. (2018). Teknolojiye karşı insanlık (C. Akkartal ve İ. Akkartaş, Çev.). İstanbul: Siyah Kitap.
Lincoln, Y. S. ve Guba, E. G. (1985). Naturalistic inquiry. Newbury Park, CA: Sage.
Lukács, G. (2014). Tarih ve sınıf bilinci (Y. Öner, Çev., 3. baskı). İstanbul: Belge Yayınları. (Orijinal eser 1923 tarihlidir)
Marcuse, H. (2010). Tek boyutlu insan (A. Yardımlı, Çev.). İstanbul: İdea.
Markus, H. ve Nurius, P. (1986). Possible selves. American Psychologist, 41(9), 954-969. doi:10.1037/0003-066X.41.9.954
Marwick, A. E. ve boyd, d. (2011). I tweet honestly, I tweet passionately: Twitter users, context collapse, and the imagined audience. New Media & Society, 13(1), 114-133. doi:10.1177/1461444810365313
Marx, K. (2010). Kapital: Birinci cilt (M. Selik ve N. Satılgan, Çev.). İstanbul: Yordam Kitap.
Marx, K. (2011). 1844 el yazmaları (K. Somer, Çev.). Ankara: Sol Yayınları.
McGrath, L. (2018). Achieving visibility: Midlife and older women's literate practices on Instagram and blogs. Literacy in Composition Studies, 6(2). doi:10.21623/1.6.2.7
Ng, R. ve Indran, N. (2023). Granfluencers on TikTok: Factors linked to positive self-portrayals of older adults on social media. PLoS ONE, 18(2), e0280281. doi:10.1371/journal.pone.0280281
Paslanmaz, İ. ve Narmanlıoğlu, H. (2019). Instagram hikâyelerinde benliğin sunumu: Influencer'lar üzerine bir araştırma. AJIT-e: Academic Journal of Information Technology, 10(39), 23-51. doi:10.5824/ajit-e.2019.04.002
Petrović, G. (1991). Reification. T. Bottomore, L. Harris, V. G. Kiernan ve R. Miliband (Ed.), A dictionary of Marxist thought (2. baskı) içinde (ss. 463-465). Oxford: Blackwell.
Pettman, D. (2018). Sonsuz dikkat dağınıklığı (Y. Çetin, Çev.). İstanbul: Sel Yayıncılık.
Prensky, M. (2001). Digital natives, digital immigrants part 1. On the Horizon, 9(5), 1-6. doi:10.1108/10748120110424816
Reveley, J. (2013). Understanding social media use as alienation: A review and critique. E-Learning and Digital Media, 10(1), 83–94. doi:10.2304/elea.2013.10.1.83
Sözcü. (2016, 6 Nisan). 50 milyon vatandaşın kimlik bilgileri internette. Erişim adresi: https://www.sozcu.com.tr/2016/gundem/50-milyon-vatandasin-kimlik-bilgileri-internette-1170573/
Taylor, C. (2023, 27 Ağustos). The economics of Ironman: A €730m company that charges €400–600 per race. The Irish Times. Erişim adresi: https://www.irishtimes.com/opinion/2023/08/27/cliff-taylor-the-economics-of-ironman-a-730m-company-that-charges-400-600-per-race/
Tunç, S. (2014). Yeni medya ortamlarında araştırma etiği ve özdüşünümsellik. M. Binark (Ed.), Yeni medya çalışmalarında araştırma yöntem ve teknikleri içinde (ss. 171-201). İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
Tüfekçi, Z. (2008). Grooming, gossip, Facebook and MySpace: What can we learn about these sites from those who won't assimilate? Information, Communication & Society, 11(4), 544-564. doi:10.1080/13691180801999050
Türkiye Triatlon Federasyonu. (t.y.-a). Tarihçe. 20 Mart 2026 tarihinde https://www.triatlon.org.tr/tarihce.html adresinden erişildi.
Türkiye Triatlon Federasyonu. (t.y.-b). Sonuçlar. 30 Nisan 2026 tarihinde https://portal.triatlon.org.tr/tr/results/race/ adresinden erişildi.
Wanda Sports Group Co. Ltd. (2020). Fourth quarter and full year 2019 unaudited financial results (Form 6-K). U.S. Securities and Exchange Commission. Erişim adresi: https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/1771279/000095014220000902/eh2000541_ex9901.htm
White, D. S. ve Le Cornu, A. (2011). Visitors and residents: A new typology for online engagement. First Monday, 16(9). doi:10.5210/fm.v16i9.3171
Wicker, P., Hallmann, K., Prinz, J. ve Weimar, D. (2012). Who takes part in triathlon? An application of lifestyle segmentation to triathlon participants. International Journal of Sport Management and Marketing, 12(1/2), 1-24. doi:10.1504/IJSMM.2012.051246
Wicker, P., Prinz, J. ve Weimar, D. (2013). Big spenders in a booming sport: Consumption capital as a key driver of triathletes' sport-related expenditure. Managing Leisure, 18(4), 286-299. doi:10.1080/13606719.2013.809190
Zhao, S., Grasmuck, S. ve Martin, J. (2008). Identity construction on Facebook: Digital empowerment in anchored relationships. Computers in Human Behavior, 24(5), 1816-1836. doi:10.1016/j.chb.2008.02.012

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Kültür Sosyolojisi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Volkan Altunbudak ^*
0000-0002-8746-4435
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

27 Ekim 2026

Gönderilme Tarihi

9 Haziran 2026

Kabul Tarihi

8 Eylül 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 29 Sayı: 2

IZ

https://izlik.org/JA86SN92XP

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Altunbudak, V. (2026). SANAL SAHNENİN AYNASINDA BENLİK SUNUMU VE YABANCILAŞMA: TRİATLON SPORCULARININ INSTAGRAM KULLANIMI ÜZERİNE NİTEL BİR ALAN ARAŞTIRMASI. Sosyoloji Araştırmaları Dergisi, 29(2), 26-47. https://izlik.org/JA86SN92XP

AMA

1.Altunbudak V. SANAL SAHNENİN AYNASINDA BENLİK SUNUMU VE YABANCILAŞMA: TRİATLON SPORCULARININ INSTAGRAM KULLANIMI ÜZERİNE NİTEL BİR ALAN ARAŞTIRMASI. SAD / JSR. 2026;29(2):26-47. https://izlik.org/JA86SN92XP

Chicago

Altunbudak, Volkan. 2026. “SANAL SAHNENİN AYNASINDA BENLİK SUNUMU VE YABANCILAŞMA: TRİATLON SPORCULARININ INSTAGRAM KULLANIMI ÜZERİNE NİTEL BİR ALAN ARAŞTIRMASI”. Sosyoloji Araştırmaları Dergisi 29 (2): 26-47. https://izlik.org/JA86SN92XP.

EndNote

Altunbudak V (01 Ekim 2026) SANAL SAHNENİN AYNASINDA BENLİK SUNUMU VE YABANCILAŞMA: TRİATLON SPORCULARININ INSTAGRAM KULLANIMI ÜZERİNE NİTEL BİR ALAN ARAŞTIRMASI. Sosyoloji Araştırmaları Dergisi 29 2 26–47.

IEEE

[1]V. Altunbudak, “SANAL SAHNENİN AYNASINDA BENLİK SUNUMU VE YABANCILAŞMA: TRİATLON SPORCULARININ INSTAGRAM KULLANIMI ÜZERİNE NİTEL BİR ALAN ARAŞTIRMASI”, SAD / JSR, c. 29, sy 2, ss. 26–47, Eki. 2026, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA86SN92XP

ISNAD

Altunbudak, Volkan. “SANAL SAHNENİN AYNASINDA BENLİK SUNUMU VE YABANCILAŞMA: TRİATLON SPORCULARININ INSTAGRAM KULLANIMI ÜZERİNE NİTEL BİR ALAN ARAŞTIRMASI”. Sosyoloji Araştırmaları Dergisi 29/2 (01 Ekim 2026): 26-47. https://izlik.org/JA86SN92XP.

JAMA

1.Altunbudak V. SANAL SAHNENİN AYNASINDA BENLİK SUNUMU VE YABANCILAŞMA: TRİATLON SPORCULARININ INSTAGRAM KULLANIMI ÜZERİNE NİTEL BİR ALAN ARAŞTIRMASI. SAD / JSR. 2026;29:26–47.

MLA

Altunbudak, Volkan. “SANAL SAHNENİN AYNASINDA BENLİK SUNUMU VE YABANCILAŞMA: TRİATLON SPORCULARININ INSTAGRAM KULLANIMI ÜZERİNE NİTEL BİR ALAN ARAŞTIRMASI”. Sosyoloji Araştırmaları Dergisi, c. 29, sy 2, Ekim 2026, ss. 26-47, https://izlik.org/JA86SN92XP.

Vancouver

1.Volkan Altunbudak. SANAL SAHNENİN AYNASINDA BENLİK SUNUMU VE YABANCILAŞMA: TRİATLON SPORCULARININ INSTAGRAM KULLANIMI ÜZERİNE NİTEL BİR ALAN ARAŞTIRMASI. SAD / JSR [Internet]. 01 Ekim 2026;29(2):26-47. Erişim adresi: https://izlik.org/JA86SN92XP