Book Review: Unjust Provocation: A Right of Masculinity

Öz

In her book Unjust Provocation: A Male Privilege, Eylem Ümit Atılgan examines the court decisions in recently increasing femicides in our country within the context of their reflection on gender norms. The courts’ decisions, when the honor and fragility of masculinity are at stake, restructure the punishment of the perpetrator through the “unjust provocation reduction” and shape the meanings that society attributes to women’s clothing, behavior, and statements. Atılgan conveys that in practice, the courts take into account the impact of a woman’s clothing, behavior, and statements on male pride when issuing these decisions. Moreover, she states that the unjust provocation reduction in femicide cases is seen as a male right, and she opens this discussion to evaluation within the contexts of legal culture, sociology of law, gender equality, and the domination of masculinity. According to Atılgan, the unjust provocation reduction, in practice, protects men and legitimizes violence against women. In this direction, Atılgan conveys to the reader a powerful account by examining hundreds of court decisions in depth from a gender perspective. At the same time, the book is built upon the theoretical framework of legal literature. Insufficient familiarity with legal literature may make it challenging to understand the conceptual definitions and references in the text; however, the author’s detailed presentation of court decisions exemplifying concepts in legal literature maintains the reader’s attention. This review aims at evaluating the book’s contribution to the sociology of law and gender studies.

Anahtar Kelimeler

• Femicide
• Unjust Provocation
• Sociology of law
• Masculinity
• Masculine Domination

KİTAP İNCELEMESİ: HAKSIZ TAHRİK: BİR ERKEKLİK HAKKI

Öz

Eylem Ümit Atılgan’ın Haksız Tahrik: Bir Erkeklik Hakkı kitabı ülkemizde son zamanlarda artan kadın cinayetlerinde mahkemelerin verdiği kararları, cinsiyet normlarındaki yansıması bağlamında incelemektedir. Mahkemelerin verdiği kararlar; erkekliğin onuru ve kırılganlığı söz konusu olduğunda faile verilecek ceza ‘haksız tahrik indirimi’ ile yeniden düzenlenmekte ve toplumun kadının giyimine, davranışlarına ve söylemlerine atfettiği anlamı şekillendirmektedir. Hukuk sosyolojisi ve toplumsal cinsiyet eşitliği alanında çalışmalar yapan Atılgan, uygulamada mahkemelerin bu kararları verirken kadının giyiminin, davranışının ve söylemlerinin erkeklik gururuna etkisini göz önünde bulundurduğunu aktarır. Dahası, kadın cinayetlerinde haksız tahrik indiriminin bir erkeklik hakkı gibi görüldüğünü söyler ve bunu hukuk kültürü, hukuk sosyolojisi, toplumsal cinsiyet eşitliği ve erilliğin tahakkümü bağlamında tartışır. Atılgan’a göre ‘haksız tahrik indirimi’ uygulamada erkeği koruyup, kadına şiddeti meşrulaştırmaktadır. Bu doğrultuda Atılgan, yüzlerce mahkeme kararını toplumsal cinsiyet perspektifinden derinlemesine inceleyerek okuyucuya güçlü bir biçimde aktarmıştır. Bununla birlikte, kitap hukuk literatürünün kuramsal çerçevesi üzerine inşa edilmiştir. Bu nedenle hukuk literatürüne yeterince aşina olamamak, kavramsal tanımlarda ve metnin göndermelerini anlamada zorlayıcı olabilmektedir. Buna rağmen, yazarın hukuk literatüründeki kavramlara örnek teşkil edecek mahkeme kararlarını ayrıntılı bir biçimde vermesi okuyucunun ilgisini canlı tutmaktadır. Hukuk sosyolojisi ve toplumsal cinsiyet çalışmalarına çok önemli bir katkıda bulunan bu kitabın değerlendirilmesi, bu incelemenin temel amacını oluşturmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Kadın Cinayeti
• Haksız Tahrik
• Hukuk Sosyolojisi
• Erkeklik
• Eril Tahakküm

Kaynakça

1. Atılgan, E. Ü. (2024). Haksız tahrik: Bir erkeklik hakkı (T. Bora, Ed.). İletişim Yayınları.
2. Atılgan, E. Ü. (2019, 24 Kasım). Şehrazat, Homo Sacer ve İstanbul Sözleşmesi. ViraVerita. 4 Ekim 2025 tarihinde https://viraverita.com/sehrazat-homo-sacer-ve-istanbul-sozlesmesi adresinden erişildi.
3. Bourdieu, P. (2023). Eril tahakküm (B. Yılmaz, Çev.; 6. bs.). Bağlam Yayıncılık. (Orijinal eser 1998’de yayımlandı.)
4. Connell, R. W. (2023). Erkeklikler (N. Konukcu, Çev.; 2. bs.). Phoenix Yayınları. (Orijinal eser 2015’te yayımlandı.)
5. İletişim Yayınları. (2024, 20 Aralık). Neden yazdım? – Eylem Ümit Atılgan [Video]. YouTube. https://youtu.be/buxu0C_TD_o?si=fwnqI9qnb3am71sk
6. 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu. (t.y.). Türk Ceza Kanunu (Kanun No. 5237). 4 Ekim 2025 tarihinde https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=5237&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5 adresinden erişildi.
7. Yılmaz, E. (1996). Hukuk sözlüğü (5. bs.). Yetkin Yayınları.