Terapi Endüstrisi: Duygusal Acının Piyasalaşması

Öz

Psikoterapi hizmetleri Türkiye’de son otuz yılda klinik bir müdahale biçiminden, ölçeklenmiş bir üretim mantığıyla yönetilen kurumsal bir pazar yapısına doğru dönüşmüştür. Bu çalışma, söz konusu yapısal dönüşümü ve yarattığı çift yönlü gerilimi danışanlar için derinleşen erişim eşitsizlikleri ile terapistler için artan güvencesizleşme analitik olarak çözümlemek amacıyla Moloney’nin “terapi endüstrisi” çerçevesini Türkiye bağlamına taşımaktadır. Terapi endüstrisi; duygusal acının ekonomik bir değişken olarak sınıflandırıldığı, bu sınıflandırmanın hem hizmete erişimi hem de terapötik emeğin örgütlenme biçimini yapılandırdığı bir örgütlenme modelini tanımlamaktadır. Araştırma, bu endüstriyel dönüşümün mekanizmalarını incelemek üzere birbirini tamamlayan üç veri katmanına dayanmaktadır: 15 büyük özel sağlık sigortası şirketinin poliçe belgelerinin sistematik analizi, başlıca dijital terapi platformlarının algoritmik ve istihdam yapılarının incelenmesi ile derlenen kullanıcı deneyim anlatılarının netnografik çözümlemesi. Bulgular, sigortacılık rasyonalitesinin risk hesapları üzerinden “sigortalanabilir” ile “sigortalanamaz” acı arasında belirleyici bir sınır çizdiğine işaret etmektedir. Dijital platformlar pazar erişimini görece genişletmekle birlikte terapiyi standart bir tüketim nesnesine dönüştürmekte ve bunu büyük ölçüde genç terapistleri esnek çalışma koşullarında istihdam ederek sürdürmektedir. Terapötik emeğin gelir istikrarsızlığıyla kuşatılması, kronik ve ağır vakaların örtük biçimde sistemin çeperlerine itilmesine zemin hazırlamaktadır. Kamunun ruh sağlığı alanındaki yapısal geri çekilişiyle pekişen bu tablo, duygusal sağlığı devredilemez bir kamusal hak olmaktan çıkarıp sınıfsal konumla bağlantılı bir imtiyaza dönüştürme yönünde güçlü yapısal baskılar üretmektedir.

Anahtar Kelimeler

• terapi endüstrisi
• psikoterapi
• neoliberalizm
• sigortalanabilir acı
• platform kapitalizmi
• prekarya

The Therapy Industry: The Marketization Of Emotional Pain

Öz

Psychotherapy services in Turkey have undergone a significant structural transformation over the past three decades, shifting from a clinical intervention model toward an institutionalized market governed by a scaled logic of production. This study applies Moloney’s (2013) “therapy industry” framework to the Turkish context in order to analyze this structural transformation and the dual tension it generates: deepening access inequalities for clients and increasing precarization for therapists. The therapy industry denotes an organizational model in which emotional pain is classified as an economic variable, shaping both access to care and the organization of therapeutic labor. The research draws on three complementary data layers: a systematic analysis of policy documents from 15 major private health insurance companies, an examination of the algorithmic and employment structures of leading digital therapy platforms, and a netnographic analysis of compiled user-generated content. The findings suggest that insurance rationality constructs a decisive boundary between “insurable” and “uninsurable” pain through actuarial risk calculations. Digital platforms expand market access to some degree, yet simultaneously reduce therapy to a standardized consumption object, largely sustaining this model by employing young therapists under precarious gig-economy conditions. The income instability surrounding therapeutic labor creates structural conditions under which chronic and severe cases may be implicitly pushed toward the margins of the system. Reinforced by the state’s structural withdrawal from mental health care, these combined pressures tend toward transforming emotional health from an inalienable public right into a privilege conditioned by class position.

Anahtar Kelimeler

• therapy industry
• psychotherapy
• neoliberalism
• insurable pain
• platform capitalism
• precariat

Kaynakça

1. Aksigorta. (2025). Ruh sağlığı desteği: Tamamlayıcı ve özel sağlık sigortası psikolog/psikiyatri hizmetlerini karşılar mı? https://www.aksigorta.com.tr/blog/ruh-sagligi-destegi
2. Altenried, M. (2020). The platform as factory: Crowdwork and the hidden labour behind artificial intelligence. Capital & Class, 44(2), 145–158. https://doi.org/10.1177/0309816819899410
3. Artukoğlu Kayacan, P., & Kılıç, B. (2023). Türkiye’de toplum ruh sağlığı hizmetleri: Kalitatif bir çalışma. Halk Sağlığı Araştırma ve Uygulamaları Dergisi, 1(1), 56–64.
4. Association of American Medical Colleges. (2022, 10 Ekim). Exploring barriers to mental health care in the U.S. AAMC Research and Action Institute. https://www.aamc.org/about-us/mission-areas/clinical-care/exploring-barriers-mental-health-care-us
5. AXA Sigorta. (2023, 21 Mart). Sağlık sigortaları psikolog ve psikiyatri desteğini karşılar mı? https://www.axasigorta.com.tr/blog/saglik-sigortalari-psikolog-ve-psikiyatri-destegini-karsilar-mi
6. Binkley, S. (2011). Happiness, positive psychology and the program of neoliberal governmentality. Subjectivity, 4(4), 371–394. https://doi.org/10.1057/sub.2011.16
7. Bourdieu, P. (2015). Ayrım: Beğeni yargısının toplumsal eleştirisi (D. Fırat & A. Fırat, Çev.). Heretik Yayınları.
8. Conrad, P. (2007). The medicalization of society: On the transformation of human conditions into treatable disorders. Johns Hopkins University Press.

9. Ehrenberg, A. (2010). The weariness of the self: Diagnosing the history of depression in the contemporary age. McGill-Queen’s Press.
10. Ekiz Ataşer, İ. (2025). Changing the spirit: A new perspective towards entrepreneurship and career policies in the context of therapeutic discourse in Turkey. Journal of University Research, 8(3), 507–516. https://doi.org/10.32329/uad.1679914
11. Esposito, L., & Perez, F. M. (2014). Neoliberalism and the commodification of mental health. Humanity & Society, 38(4), 414–442. https://doi.org/10.1177/0160597614544958
12. Foucault, M. (2024). Biyopolitikanın doğuşu: Collège de France dersleri (1978–1979) (A. Tayla, Çev.). İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.
13. Füredi, F. (2004). Therapy culture: Cultivating vulnerability in an uncertain age. Routledge.
14. Garfield, R. L., Zuvekas, S. H., Lave, J. R., & Donohue, J. M. (2011). The impact of national health care reform on adults with severe mental disorders. American Journal of Psychiatry, 168(5), 486–494. https://doi.org/10.1176/appi.ajp.2010.10060792
15. Hacking, I. (1985). Making up people. T. C. Heller, M. Sosna, & D. E. Wellbery (Ed.), Reconstructing individualism: Autonomy, individuality, and the self in Western thought içinde (ss. 222–236). Stanford University Press.
16. Hochschild, A. R. (1983). The managed heart: Commercialization of human feeling. University of California Press.
17. Hunter, B. M., & Murray, S. F. (2019). Deconstructing the financialization of healthcare. Development and Change, 50(5), 1263–1287. https://doi.org/10.1111/dech.12517
18. Illouz, E. (2024). Modern ruhu kurtarmak: Terapi, duygular ve kişisel gelişim kültürü (K. Gülen, Çev.). Fol Yayınları.
19. Kozinets, R. V. (2015). Netnography: Redefined (2. bs.). SAGE Publications.
20. Lasch, C. (2021). Narsisizm kültürü: Azalan beklentilerin olduğu bir çağda Amerikan yaşamı (A. Tekşen, Çev.). Alfa Yayınları.
21. Market Research Future. (2024). Digital mental health market size, share, trends, 2035. https://www.marketresearchfuture.com/reports/digital-mental-health-market-11062
22. Marres, N. (2017). Digital sociology: The reinvention of social research. Polity Press.
23. Moloney, P. (2013). The therapy industry: The irresistible rise of the talking cure, and why it doesn’t work. Pluto Press.
24. Monopoli Sigorta. (2025, 4 Şubat). Tamamlayıcı sağlık sigortası psikiyatri karşılar mı? https://www.monopolisigorta.com/tamamlayici-saglik-sigortasi-psikiyatri-karsilar-mi
25. Pellegrino, E. D. (1999). The commodification of medical and health care: The moral consequences of a paradigm shift from a professional to a market ethic. Journal of Medicine and Philosophy, 24(3), 243–266. https://doi.org/10.1076/jmep.24.3.243.2523
26. Rieff, P. (1966). The triumph of the therapeutic: Uses of faith after Freud. Harper & Row.
27. Rose, N. (1990). Governing the soul: The shaping of the private self. Routledge.
28. Smail, D. (2023). Mutsuzluğun kökenleri: Kişisel buhranlara yeni bir yaklaşım (G. Metin, Çev.). Okuyan Us Yayınları.
29. Sonğur, C., Saylavcı, E., & Kıran, Ş. (2017). Avrupa’da ve Türkiye’de ruh sağlığı hizmetlerinin karşılaştırmalı olarak incelenmesi. Social Sciences Studies Journal, 3(7), 276–289. https://doi.org/10.26449/sssj.36
30. Srnicek, N. (2017). Platform capitalism. Polity Press.
31. Standing, G. (2022). Prekaryat: Yeni tehlikeli sınıf (E. Bulut, Çev.). İletişim Yayınları.
32. Towards Healthcare. (2024). Digital mental health market size grows at 18.58% CAGR by 2034. Precedence Research. https://www.towardshealthcare.com/insights/digital-mental-health-market-sizing
33. Türkiye Sigorta ve Reasürans Şirketleri Birliği. (2024). 2024 yılı branş bazlı prim üretimi ve pazar payı verileri. https://www.tsb.org.tr
34. White, K., Haas, J. S., & Williams, D. R. (2012). Elucidating the role of place in health care disparities: The example of racial/ethnic residential segregation. Health Services Research, 47(3), 1278–1299. https://doi.org/10.1111/j.1475-6773.2012.01410.x
35. Zeavin, H. (2021). The distance cure: A history of teletherapy. MIT Press.