İLK HALİFENİN SEÇİLMESİNDE HZ. ÖMER’İN ROLÜ
Öz
Hz. Muhammed’in vefatı ile Müslüman toplum bir yönetim sorunu ile karşı karşıya kalmıştır. Bunun temel nedeni, Kur'an’da ve Hz. Peygamberin uygulamalarında bu hususta net bir çözüm bulunmamasıdır. Ancak buna rağmen Müslümanlar henüz Hz. Peygamber defnedilmeden yöneticilerini seçebilmiştir. Çatışmasız bir çözümle Sakîfe toplantısında seçilen halife ile Müslümanlar siyasal bütünlüklerini koruyabilmişlerdir.
Bunda Hz. Ömer’in önemli bir payı vardır. Hz. Ömer Sakîfe’de Ensar’ın kısmen kabilecilik kısmen de İslam’daki fazilet hususlarıyla kendilerinden halife belirleme çabalarına
nasıl mukabelede bulunmuştur? Bu çalışmada hilafetin şartlarının Sakîfe toplantısı ile belirlendiğini tespit ederken, Hz. Ömer’in bu süreçte en önemli rolü oynayanlardan birisi olduğunu gördük. Hz. Ömer’in halife seçimi öncesi ve esnasında bir komplo içinde bulunmadığını, aynı zamanda baskın bir seçimle halife belirlenmesine de imkân tanımadığını tespit ettik. Hz. Ömer’in kendi hilafet ihtimaline rağmen Hz. Ebû Bekir’e biat yolunu açarak hem Ensar hem de Muhacirler içinde kamplaşma ve kabileciliğe yol açacak ihtimalleri önlediği sonucuna vardık.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Abdülmaksud, Abdülfettah, es-Sakîfe ve'l-Hilafe, Kuveyt: Mektebetu Garib, trs. Akdoğan, Mehmet Nur, “Şii Literatürde Hz. Ömer’in Bazı Hadiselerdeki Rolü”, e-Şarki- yat İlmi Araştırmalar Dergisi, S. XII, 2014, s. 86-116.
- Arı, Mehmet Salih, İmamiye Şiası Kaynaklarına Göre İlk Üç Halife, İstanbul: Düşün Yay., 2011.
- Akbulut, Ahmet, Sahabe Dönemi İktidar Kavgası, Ankara: Ağaç Kitabevi Yay, 2001.
- el-Akkâd, Abbas Mahmud, Abkariyyetu Ömer, Kahire: Nehdatu Mısır, 1998.
- Askerî, Allâme Seyyid Murtaza, Mealimu'l-Medreseteyn, C. I, Çev. Cafer Bendiderya, İstanbul: Kevser Yay., 2005.
- Atalan, Mehmet, "Hz. Muhammedin Vefatından Sonraki Hilafet Tartışmaları”, Fırat Üni- versitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 2004, S. 9/2, s.55-68. Azimli, Mehmet, Dört Halifeyi Farklı Okumak-1/Hz. Ebû Bekir, Ankara: Ankara Okulu, 2011.
- Behnesavi, Salim Ali el-Hilâfe ve'l-Hulefaü'r-Raşidûn Beyne'ş-Şûra ve’d-Dimukrâtiyye, , Kahire: ez-Zehra li'l-İ'lami'l-Arabî, 1991.
- Belazurî, Ebû'l-Abbas Ahmed b. Yahyâ b. Cabir (ö.279/892) Ensâbu'l-Eşrâf, thk. Süheyl Zekkâr, Riyad Ziriklî, Beyrut: Dâru'l-Fikr, 1996.
- ed-Demicî, Abdullah b. Ömer, İslam'da İmamet ve Hilafet, Çev. İbrahim Cücük, İstanbul: Ravza Yay., 2014.
- Duman, Ali, "İslam Amme Hukuku Tarihinde Bir Dönüm Noktası, Sakîfetu Beni Saide”, Ekev Akademi Dergisi, S. 21, güz 2004, s.141-152.