BİYOLOJİ ÖĞRETMENLERİNİN VİRÜS, HASTALIK VE AŞI KAVRAMLARINA YÖNELİK METAFORİK ALGILARI

Lütfiye Özalemdar; Mine Kır Yiğit

BİYOLOJİ ÖĞRETMENLERİNİN VİRÜS, HASTALIK VE AŞI KAVRAMLARINA YÖNELİK METAFORİK ALGILARI

Öz

Bu araştırmanın amacı, biyoloji öğretmenlerinin virüs, hastalık, aşı kavramlarına yönelik metaforik algılarını ortaya koymaktır. Olgu bilim (Fenomenoloji) deseniyle yürütülen bu araştırmanın örneklemini ortaöğretim kurumlarında görev yapan 41 biyoloji öğretmeni oluşturmaktadır. Veri toplama araçları Metafor Formu ve Kişisel Bilgi Formudur. Veriler içerik analizi tekniğiyle analiz edilmiştir. Bulgularda; virüs kavramına yönelik 30 farklı metafor ve 6 tema belirlenmiştir. Frekansı en yüksek temalar yayılma/sarılmayla ilgili, yapıyla ilgili, zararla ilgili, frekansı en yüksek metaforlar ise canlı ve hayalet olarak saptanmıştır. Hastalık kavramına yönelik 37 farklı metafor ve 5 tema belirlenmiştir. Frekansı en yüksek temalar olumsuzluklarla ilgili, etki süreciyle ilgili, mücadeleyle ilgili, frekansı en yüksek metaforlar ise grip ve düşman olarak saptanmıştır. Aşı kavramına yönelik 31 farklı metafor ve 5 tema belirlenmiştir. Frekansı en yüksek temalar korumayla ilgili, çare/çözümle ilgili, bağışıklıkla ilgili, frekansı en yüksek metafor ise kalkan olarak saptanmıştır. İleri araştırmalarda farklı sayı ve düzeyde öğrenci gruplarıyla benzer çalışmalar yapılması önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

Metafor, Virüs, Hastalık, Aşı, Biyoloji öğretmenleri.

Kaynakça

Ada, G. (2007). The importance of vaccination. Frontiers in Bioscience, 12, 1278-1290.
Akbulut, S., Özdemir, E. E. ve Çıvğın, H. (2017). Ortaokul öğrencilerinin kitap ve okumak kavramları üzerine metaforik algıları. Turkish Journal of Primary Education, 2(1), 30-43.
Ardıç Çobaner, A. (2021). Covid-19 sürecinde değişen sağlık/risk algısı ve medya tüketim pratikleri. G. Çalışır ve E. Diker (Editörler), Covid-19 sürecinde iletişimin değişen yüzü (s. 35-61). Eğitim Yayınevi.
Aykaç, N. ve Çelik, Ö. (2014). Öğretmenlerin ve öğretmen adaylarının eğitim programına ilişkin metaforik algılarının karşılaştırılması, Eğitim ve Bilim, 39(173), 328-340.
Baltacı, A. (2017). Nitel veri analizinde Miles-Huberman modeli. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 3(1), 1-15.
Bolsoy, N. ve Sevil, Ü. (2006). Sağlık-hastalık ve kültür etkileşimi. Anadolu Hemşirelik ve Sağlık Bilimleri Dergisi, 9(3), 78-87.
Botha, E.(2009).Why metaphor matters in education. South African Journal of Education, 29, 431-444.
Budak, F. ve Korkmaz, Ş. (2020). Covid-19 Pandemi sürecine yönelik genel bir değerlendirme: Türkiye örneği. Sosyal Araştırmalar ve Yönetim Dergisi, (1), 62- 79. https://doi.org/10.35375/sayod.738657
Chase, A. J., Clark, M. A., Rogalska, A., & Musselman, M. (2020). Cultivating patient- physician communication about vaccination through vaccinemetaphors. Medical Science Educator, 30, 1015-1017. https://doi.org/10.1007/s40670-020-00981-6
Clarken, R. H. (1997, March). Five metaphors for educators. Paper presented at the Annual Meeting of the American Educational Research Association, Chicago.

Çekiç, Y. ve Yüksel, R. (2021). Hemşirelik öğrencilerinin ruhsal hastalık kavramına iliş- kin metaforları: Kalitatif bir çalışma. Psikiyatri Hemşireliği Dergisi, 12(2), 85-92. https://doi.org/10.14744/phd.2020.79803
Dalgülge, F. (2019). Argümantasyon tabanlı bilim öğrenme yaklaşımının lise birinci sınıf öğrencilerinin bakteri ve virüs konusundaki öğrenmelerine etkisi. Yüksek lisans tezi, Konya: Necmettin Erbakan Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
Dündar, F. N. (2020). Reklamda metafor ve görsel metafor. Pearson Journal of Social Sciences & Humanities, 5(9), 41-53. http://dx.doi.org/10.46872/pj.175
Görgülü Arı, A. ve Arslan, K. (2020). Ortaokul öğrencilerinin Covid-19’a yönelik metaforik algıları. Turkish Studies, 15(6), 503-524. https://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.44425
Gültekin, G. ve Baran, G. (2005). Hastalık ve çocuk. Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi, 8(8).
Gür, E. (2019). Aşı kararsızlığı - aşı reddi. Türk Pediatri Arşivi, 54(1), 1-2. http://dx.doi. org/10.14744/TurkPediatriArs.2019.79990
Herwan ve Devi, A. A. K. (2020). Citraan metafor pada puisi tema Covid-19 karya anak sekolah dasar. Diglosia: Jurnal Kajian Bahasa, Sastra, dan Pengajarann- ya, 3(4), 403-410. https://doi.org/10.30872/diglosia.v3i4.140
İmer Çetin, N., Timur, S. ve Pehlivan, H. (2021). Fen bilimleri öğretmenlerinin covid- 19 pandemi sürecinde “virüs” kavramına yönelik metaforik algılarının incelenmesi. International Journal of Eurasia Social Sciences (IJOESS), 12(43), 47-59. http://dx.doi.org/10.35826/ijoess.2864
Kıral, E. (2015). Öğretmen adaylarının algılarına göre öğretmen metaforları. Adnan Menderes Üniversitesi Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 6(1), 57-65.
Kleine, M. (1994). Metaphor and the discourse of virology: HIV as human being. Journal of Medical Humanities, 15(2), 123-139.
Kutlu, H. H. ve Altındiş, M. (2018). Aşı karşıtlığı. Flora Dergisi, 23(2), 47-58. http:// dx.doi.org/10.5578/flora.66355
Millî Eğitim Bakanlığı. (2018). Ortaöğretim biyoloji dersi (9, 10, 11 ve 12. sınıflar) öğretim programı. Ankara.
Narter, M. (2004). Sağlık ve hastalığın sosyal temsilleri. Psikoloji Çalışmaları, 24, 57- 74.
Ortony, A., Reynolds, R. E., & Arter, J. A. (1978). Metaphor: Theoretical and empirical research. Psychological Bulletin, 85(5), 919-943
Öztaş, D., Erdem, Ö., Kurt, B. ve Akbaba, M. (2018). Hekim adaylarının, AIDS kavramına ilişkin algıları; metafor analizi örneği ve bilişsel yapıları; Bağımsız kelime ilişkilendirme testi örneği. Türkiye Sağlık Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi, 1(1), 24-35.
Pinnegar, S., Mangelson,J., Reed, M., & Groves, S. (2011). Exploring preservice teachers’ metaphor plotlines. Teaching and Teacher Education, 27(3),639-647. https://doi. org/10.1016/j.tate.2010.11.002
Saatcı, G. ve Aksu, M. (2020). Lisans düzeyinde turizm eğitimi alan yabancı uyruklu öğrencilerin koronavirüs algılarını metafor yolu ile tespit etmeye yönelik bir araştırma. Journal of Awareness, 5(4), 617-630. https://doi.org/10.26809/ joa.5.042
Sfard, A. (2009). “Metaphors in education”. In H. Daniel, H. Lauder and J. Porter (Eds.) Educational theories, cultures and learning: A critical perspective (pp.39–49). London: Routledge.
Skau, K. G. (1989). Congruence of metaphors: understanding teachers and principals. Kappa Delta Pi Record, 25(2), 51–56. https://doi.org/10.1080/00228958.1989. 10518534
Soto, A. J. (2006). Un monde dans un grain de sable: Metaphores et analogies dans l’apprentissage des mathematiques. Annales De Didactique et De Science Cognitives, 11, 123-147.
Tubin, D. (2005). Fantasy, vision, and metaphor-three tracks to teachers’ minds. The Qualitative Report, 10(3), 543-560.
Ula, S. H. (2021). Metaphor analysis on covid-19 vaccine issues in New York Time online news. Doctoral dissertation, Universitas Islam Negeri Maulana Malik Ibrahim Malang.
Ulukaya Öteleş, Ü. (2020). Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının “milli bayram” kavramı- na ilişkin metafor durumları. Ekev Akademi Dergisi, (82), 501-514. https://doi.org/10.17753/Ekev1395
Varışoğlu, B. ve Kaşaveklioğlu, G. (2019). Atanamayan öğretmen kavramına yönelik metaforlar. Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 14(2), 473-490.
Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2016). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (10. basım). Seçkin Yayıncılık.
Yıldırım, Ş. (2020). Kimyasal bağ kavramı ile ilgili öğrencilerin metaforik algılarının incelenmesi. Yüksek lisans tezi. Balıkesir: Balıkesir Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Lütfiye Özalemdar Bu kişi benim
Türkiye

Mine Kır Yiğit Bu kişi benim
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

3 Mart 2022

Gönderilme Tarihi

11 Aralık 2021

Kabul Tarihi

-

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2022 Sayı: 89

IZ

https://izlik.org/JA96EP46YK

APA

Özalemdar, L., & Kır Yiğit, M. (2022). BİYOLOJİ ÖĞRETMENLERİNİN VİRÜS, HASTALIK VE AŞI KAVRAMLARINA YÖNELİK METAFORİK ALGILARI. EKEV Akademi Dergisi, 89, 81-100. https://izlik.org/JA96EP46YK

AMA

1.Özalemdar L, Kır Yiğit M. BİYOLOJİ ÖĞRETMENLERİNİN VİRÜS, HASTALIK VE AŞI KAVRAMLARINA YÖNELİK METAFORİK ALGILARI. EKEV Akademi Dergisi. 2022;(89):81-100. https://izlik.org/JA96EP46YK

Chicago

Özalemdar, Lütfiye, ve Mine Kır Yiğit. 2022. “BİYOLOJİ ÖĞRETMENLERİNİN VİRÜS, HASTALIK VE AŞI KAVRAMLARINA YÖNELİK METAFORİK ALGILARI”. EKEV Akademi Dergisi, sy 89: 81-100. https://izlik.org/JA96EP46YK.

EndNote

Özalemdar L, Kır Yiğit M (01 Mart 2022) BİYOLOJİ ÖĞRETMENLERİNİN VİRÜS, HASTALIK VE AŞI KAVRAMLARINA YÖNELİK METAFORİK ALGILARI. EKEV Akademi Dergisi 89 81–100.

IEEE

[1]L. Özalemdar ve M. Kır Yiğit, “BİYOLOJİ ÖĞRETMENLERİNİN VİRÜS, HASTALIK VE AŞI KAVRAMLARINA YÖNELİK METAFORİK ALGILARI”, EKEV Akademi Dergisi, sy 89, ss. 81–100, Mar. 2022, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA96EP46YK

ISNAD

Özalemdar, Lütfiye - Kır Yiğit, Mine. “BİYOLOJİ ÖĞRETMENLERİNİN VİRÜS, HASTALIK VE AŞI KAVRAMLARINA YÖNELİK METAFORİK ALGILARI”. EKEV Akademi Dergisi. 89 (01 Mart 2022): 81-100. https://izlik.org/JA96EP46YK.

JAMA

1.Özalemdar L, Kır Yiğit M. BİYOLOJİ ÖĞRETMENLERİNİN VİRÜS, HASTALIK VE AŞI KAVRAMLARINA YÖNELİK METAFORİK ALGILARI. EKEV Akademi Dergisi. 2022;:81–100.

MLA

Özalemdar, Lütfiye, ve Mine Kır Yiğit. “BİYOLOJİ ÖĞRETMENLERİNİN VİRÜS, HASTALIK VE AŞI KAVRAMLARINA YÖNELİK METAFORİK ALGILARI”. EKEV Akademi Dergisi, sy 89, Mart 2022, ss. 81-100, https://izlik.org/JA96EP46YK.

Vancouver

1.Lütfiye Özalemdar, Mine Kır Yiğit. BİYOLOJİ ÖĞRETMENLERİNİN VİRÜS, HASTALIK VE AŞI KAVRAMLARINA YÖNELİK METAFORİK ALGILARI. EKEV Akademi Dergisi [Internet]. 01 Mart 2022;(89):81-100. Erişim adresi: https://izlik.org/JA96EP46YK