ORDU/AKKUŞ’TA ÇANTI TEKNİĞİNDE YAPILMIŞ CAMİ ÖRNEKLERİ
Öz
İnsanlık tarihinin ilk zamanlarından beri yaşamın birçok alanında kullanılan ahşap,
doğal yapısı ve kullanım özelliklerinden dolayı mimari yapılar için önemli bir malzemedir.
Özellikle tasarımda esneklik sağlaması, işçiliğinin kolay olması ve detayların kolayca
çözümlenebilmesinden dolayı Anadolu’da birçok cami’de ahşap malzeme örnekleriyle
karşılaşırız. Bunun da temelinde ahşabın sadece dayanıklı olması değil aynı zamanda hafif olması vardır.
Hafifliği, çekme ve eğilmeye karşı dayanıklılığı nedeniyle büyük
açıklıklar geçilebilmektedir. Böylelikle duvar boşluklarının geçilmesinde, hatıl ve döşeme
kirişlerinde, çıkma ve saçak oluşturulmasında kolaylıkla kullanılabilmektedir. Ormanlık
alanların çok fazla olduğu Akkuş ilçesinde de mimaride ahşap kullanımı oldukça yaygındır.
Orta Karadeniz’in dağlık kesimlerinde bulunan Akkuş ilçesinde Tibaren ve Kalip kavimlerinin
yaşadığı ve ileriki dönemlerde Pont Krallığının buraya egemen olduğu bilinmektedir.
Daha sonra Türklerin Anadolu’ya göç etmeye başlaması ile Danişmentlilerin
hâkimiyeti altına giren Akkuş, XIV. yüzyılda Hacı Emiroğlu beyliğinin himayesinde yaşamıştır.
XIX. yüzyılda Samsun Sancağına bağlı bucaktır. İlk olarak Karakuş olan adıyla
anılan bucağın adı ileriki dönemlerde Akkuş olarak değiştirilmiştir. Farklı medeniyetlerin
burada hüküm sürmesinden dolayı zengin kültürel bir hafızaya sahiptir. Bu çalışmada
gür bitki örtüsüne sahip Ordu’nun Akkuş İlçesine bağlı köylerde bulunan, çantı tekniği ile
yapılmış Akpınar Kasabası Merkez Camisi Ambargürgen Merkez Camii, Karaçal Köyü
Camii ve Çökek Köyü Camileri çantı tekniği perspektifinde değerlendirilmiş ve Doğu ve
Orta Karadeniz Bölgesindeki diğer benzer örneklerle karşılaştırmaları yapılarak sanat
tarihi açısından incelenmiştir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Akan A. E.,(2010), Tarihi ahşap sütunlu camilerin sonlu elemanlar analizi ile taşıyıcı sistem performansının belirlenmesi, SDU İnternational Technologic Science, February, s.42-54.
- Altun, A. (1988). Orta Asya türk sanatı ile Anadolu’da Selçuklu ve beylikler mimarisi. (Ed. S. Bayram.), Mimarbaşı Koca Sinan Yaşadığı Çağ ve Eserleri 1 (s. 33-44) içinde, İstanbul: Vakıflar Genel Müdürlüğü Yayınları.
- Arseven, C. E., (1997). Çantı maddesi, Sanat Ansiklopedisi, C.1, İstanbul.
- Arseven, C. E., (1954). Türk sanatı tarihi, İstanbul: Milli Eğitim Basımevi.
- Aslanapa, O. (1990). Türk sanatı, C.I-II, Ankara: Remzi Kitapevi
- Aslanapa, O. (1984). Türk sanatı, İstanbul: Kervan Yayınları.
- Bayhan, A. A. (2009). Ordu’dan bazı tarihi ahşap (çantı) camiler. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 2/7, s.55-84.
- Bayhan, A. A. (2014). Ordu / Perşembe'den iki ahşap çantı cami örneği, Tüba-Ked, (12), s. 100-107.
- Bayhan, A. A. (2006). Ordu’da yeni tespit edilen ahşap camiler, Atatürk Üniversitesi Güzel Sanatlar Enstitüsü Dergisi, 16, s.33-48.
- Bayraktar, M. S. (2005). Samsun ve ilçelerindeki türk mimari eserleri. Yayımlanmamış doktora tezi, Atatürk Üniversitesi /Sosyal Bilimler Enstitüsü, Erzurum. Bozkurt, Y., E, N. ve Ünligil, H., (1995). Odun patolojisi. İstanbul: İstanbul Üniversitesi Orman Fakültesi Yayınları.