DİVAN EDEBİYATINDA SAKIZ VE SAKIZ’IN FETHİNİN EDEBİYATIN NÜKTE DÜNYASINA YANSIMALARI
Öz
Sakız, Ege Denizi’nde yer alan, İzmir’e sekiz mil uzaklığında bir adadır. 1566’da fethedilen adada Osmanlı hâkimiyeti, 1913’e kadar devam etmiştir. Adanın fethinin divan şiirine birtakım yansımaları olmuştur. Ada fethedilmeden önce sakız, divan şairleri tarafından herhangi bir yönüyle zikredilmezken ada fethedildikten sonra şiirin malzemesi
olmuş, adanın ismine dayalı olarak çeşitli nükteler oluşmuştur. Bu çalışmada divan edebiyatında “sakız” etrafında geliştirilen hayaller ve söyleyişler incelenmiştir. Bu doğrultuda sakız maddesinden, sakız ağacından, sakız gülünden, sakız rakısı ve şarabından, sakız leblebisinden, sakız bademinden, sakız helvasından; aynı zamanda bir ada olan Sakız’ın şiire yansıyan özelliklerinden, Sakızlı güzellerden ve sakilerden bahsedilmiştir. Çalışmanın sonucunda Sakız’ın fethine dayalı olarak bazı ifadelerin ve deyimleşmiş yapıların ortaya çıktığı görülmüştür.
Anahtar Kelimeler
Sakız Adası, Sakız’ın Fethi, Sakız Gülü, Sakız Şarabı, Sakız Adası, Sakız’ın Fethi, Sakız Gülü, Sakız Şarabı,, Sakız Ağacı
Kaynakça
- Akgül, A. (2011). Abdullah Sıdkî divanı (inceleme-metin-dizin). Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, Isparta: Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. Akgül, H. (2013). Diyarbakırlı Mâlî dîvânı (inceleme-metin). Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, Malatya: İnönü Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
- Arslan, F. Ş. (2010). Âsım Ârif-zâde divançesi (inceleme-metin-dizin-sözlük). Yayımlan- mamış yüksek lisans tezi, Ankara: Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Ens- titüsü.
- Arslan, M (2003). Aynî sâkînâme. İstanbul: Kitabevi Yay. Arslan, M (2004). Antepli Aynî dîvânı. İstanbul: Kitabevi Yay. Avcıl, Ş. (2010). XIX. Yüzyıl şairi Şeyh Hacı Abdullah Ferdî Efendi hayatı, eserleri, edebi kişiliği ve dîvânının tenkitli metni. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, Ankara: Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
- Aydın, A. (2015). Hanyalı Nûrî ve dîvânı, Türkiye Âlim Kitapları, Berlin: Schaltungsdi- enst Longe o.H.G.
- Ayverdi, İ. (2011). Kubbealtı lugatı misalli büyük Türkçe sözlük. İstanbul: Kubbealtı İk- tisadî İşletmesi.
- Baltalı, S. (2016). Mehmed Adlî divanı. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, Kırklareli: Kırklareli Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
- Bektaş, E. (2007). Muvakkit-zâde Muhammed Pertev dîvânı. Web: http://ekitap.kultur- turizMgov.tr/Eklenti/10630,muvakkitzade-pertevpdf.pdf?0 adresinden 2 Ekim 2017’de alınmıştır.
- Belli, H. (2010). Sabrî (Seyyid Muhammed Emin) dîvânı. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, Malatya: İnönü Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. Bilkan, A. F. (2011). Nabi divanı I. 2. bs. Ankara: Akçağ Yay.
- Canım, R. (2000). Latîfî Tezkiretü’ş-Şu’arâ ve Tabsıratü’n-Nuzamâ. Ankara: AKM Baş- kanlığı Yayınları.
- Çelik, R. (2012). Fehîm-i Sânî (Süleyman Fehîm) ve dîvânı. Yayımlanmamış yüksek li- sans tezi, Nevşehir: Nevşehir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.