MUŞ İSMİNİN MENŞEİ ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME
Öz
Türkiye’de bir şehir olan Muş (Ortaçağda Taron) isminin menşei ihtilaflıdır. Bazıları
Muş ismini farklı dillerden hareketle, bazıları da şehri kuranlar ile irtibatlandırarak
açıklamaya çalışmışlardır. Ancak söz konusu görüşler Muş ismiyle bağlantıları bir takım
sorunlar içermektedir. Çalışmamız neticesinde Muş isminin, şehre yaklaşık 4 yüzyıl sahip
olan Mamigonyan ailesindeki Muşel isminden geldiği anlaşılmaktadır. Bu isimlendirmenin,
Müslümanlar tarafından yapılması tarihi verilere daha uygundur. Muhtemelen
VIII-IX. asırlarda, bölgede hâkim olan Müslümanlar, Muşel Mamigonyan’dan hareketle
şehre Muş ismini vermişlerdir. Söz konusu isim, X. yüzyıldan itibaren ilk defa İslam tarihi
kaynaklarında görülmektedir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Astarciyan, K. L. (1951). Tarihu’l-Ümmeti’l-Ermeniyye. Musul.
- Avdoyan, L. (2001). Feudal Histories: Paying Court to the Mamikonians and Bagratunis of Taron, Armenian Baghesh/Bitlis and Taron/Mush, Edited: Richard G. Hovannisian, Costa Mesa-California.
- Baykara, T. (1988). Anadolu’nun tarihi coğrafyasına giriş, Ankara.
- El-Belâzurî, Ebu’l-Abbâs Ahmed b. Yahya b. Câbir (279/892). (1407/1987). Fütûhu’l- Büldân, thk: Abdullâh Enîs et-Tabbâ‘, Beyrut.
- Belli, O. (1982). “Urartular”, Anadolu Uygarlıkları Ansiklopedisi (I-VI), Cilt: I, İstanbul.
- Bingöl, H. (1987). Muş’un kültür hayatına toplu bir bakış, İstanbul.
- Darkot, B. (1979). “Muş”, MEB İslam Ansiklopedisi, Cilt: VIII, İstanbul, s. 744-747.
- Ebu’l-Fidâ, Imâdüddîn İsmâîl b. Alî (732/1331). (1815). Takvîmü’l-Büldân, Paris.
- -------------Evliya Çelebi. (1986). Seyahatname, İstanbul.
- Galstyan, A. G. (2005). Ermeni kaynaklarına göre Moğollar-XIII.-XIV. yüzyıllara ait eserlerden alıntılar-, Ekler ve Açıklamalar ile Rusça’dan Çeviren: İlyas Kamalov, İstanbul.