Davud Kârisî’nin er-Risâletü’n-Nûriyye ve’l-Mişkâtûl-Kudsiyye Eserinin Tahlil ve Tahkiki
Öz
İslam düşüncesinde alimler, zahiri mana ile yetinme veya onun tevil edilmesi meselesinde ittifak edememişlerdir. Te’vilinin tezahür ettiği alanlardan birisi de işari tefsir
sahasıdır. Bu yüzden ulema, işari tefsir yapmanın üzerinde durmuş ve onun şartlarını belirlemiştir. Bununla birlikte bazı mutasavvıflar ve müfessirler, Kur’ân-ı Kerîm’in ayetlerinde aşırı işari teviller yapmışlardır. Bu yüzden bazı âlimler, bu tevillerde yanlışa düşmemek ve doğrusunu doğrusunu ortaya koymak maksadıyla reddiye kitap ve risaleler
yazmışlardır. Bahse konu çalışmalardan birisi de Nur suresinin otuz beşinci ayetinde yer alan “Allah’ın yer ve göklerin nuru” olduğu ibaresidir. Bazı mutasavvıflar bu ayeti, hakiki manada tevil etmiştir. Davud el-Kârisî ise bu yaklaşımı kabul etmemiş ve onları tenkit etmek üzere Risaletü’n-Nûriyye ve’l-Mişkâti’l-Kudsiyye isimli eserini telif etmiştir. Biz
bu çalışmamızda, onun bu mahtut risalesini tahkik edecek ve kısaca değerlendirmeye tabi tutacağız. Kârisî’nin anılan risalesinin tek nüshası Süleymaniye Kütüphanesi Hacı
Mahmud Efendi koleksiyonunda 06383 numarada kayıtlıdır. Biz de çalışmamızda, on varaktan oluşan bu tek mahtut nüshasını esas alacağız. Çalışmamız evvela yazarın hayatını
ve eserlerini tanıtacağız. Devamında, risalenin ismine, nüshanın tanıtımına, telif maksadına, muhtevasına, müellifin tefsirdeki metoduna ve tefsir kaynaklarına kısaca işaret edeceğiz. Tahkik metodumuzu belirttikten sonra risalenin tahkikini yapacak ve kısa bir değerlendirme ile çalışmamızı tamamlayacağız. Bazı araştırmacıların Kârisî’nin diğer
eserleri hakkındaki mülahazalarını, müellifi çok yönlü tanıma maksadıyla zikredeceğiz. Anılan bu çalışmadaki hedefimiz, bir risale çerçevesinde ulemanın tefsir ve tevil yaklaşımını çağımıza taşımaktır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Aba, Veli, “Kitâb-u sharh-i usûli’l-hadis’l-Kaaris ve mukaaranetuhuu beyne shruuh-i usuuli’l-hadisi’l-muteqaddime”, al-Mu’temeru’d-davli li Daawuud al-Kaarisi, Kars: 2017.
- Ahmad b. Hanbal, Musnad, biduuni’t-taarih.
- Akbinar, Jamiil, “Daawuud Kaarisi” Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, al-Mu- callad 9, Istanbul: 1994.
- Al-Acluni, Ismael b. Mohammad, Kashfu’l-khafa wa muzili’l-İlbaas, Maktabatu’l-ilmi’l- hadis, Dimashq: 1421.
- al-Bagdaadi, Ismael Basha, Hadiyatu’l-aarifiin asmaai’l-muallifiin wa aasaari’l-musan- nifiin, Istanbul: 1955.
- al-Bagdaadi, Ismael Basha, Izaahu’l-maknuun fi’z-zayl ala kashfi’z-zunuun an esamiil- kutub wa’l-funuun, Istanbul: 1945.
- al-Bukharii, Mohammad b. Ismaael, Sahihu’l-Bukhaari, Daar-u İbn Kehsir, Dimaskq, Beirut: 2002.
- al-Hajjac, Abu’l-Husayn Muslim, Sahih-u Muslim, Daaru’l-kutubi’l-Ilmiyyah, Beirut: 1991. al-Kazviini, Mohammad b. Yazid, Sunan-i İbn Maaceh, Maktabatu’l-maarif, ar-Riyadh: 1417.
- al-Makki,as-Shayh Majid, “Daawuud al-Kaarisi wa lamahaatun an cuhudihi fi’t-tafseer,
- al- Mu’temeru’d-davli li Daawuud al-Kaarisi, Kars: 2017.