CÜVEYNÎ’NİN HİLÂFET ANLAYIŞI
Öz
İmam-ı Cüveynî İslam düşünce tarihinde önemli bir şahsiyeti olup Abbasilerin son
döneminde yaşamıştır. Eş’arî Kelamının oluşumuna tesir eden ve bu fırkanın olgunlaşmasını
sağlayan en önemli âlimlerdendir. Aynı şekilde İslami siyaset düşüncesinin geliştirilmesinde
ve hilafet anlayışının oluşturulmasında da büyük katkıları bulunmaktadır.
Onun ele aldığı en önemli konulardan birisi de hilafet ve siyaset konusundaki görüşleridir.
O, hilafet ve siyaset konularında müstakil eser yazan ender kelamcılardandır. Cüveynî
hilâfet konusunda Ehl-i Sünnet’in geleneksel anlayışını kabul etmekle birlikte konuyla
ilgili farklı görüşleri ortaya atan, kendisinden evvelki dönemlerde yaşayan âlimlerin görüşlerini
yaşadığı zamanın koşulları çerçevesinde yeniden ele alan ve günün siyasal ve
sosyal problemleri hususunda önemli çözüm önerilerinde bulunan bir özelliğe sahiptir.
Çağının siyasi ve idari sorunlarını teolojik bir bakış açısıyla çözmeye gayret göstermesi
araştırmaya değer bir husustur. Biz bu makalemizde İmam-ı Cüveynî’nin hilafet anlayışını
ana hatlarıyla ele alacağız.
Anahtar Kelimeler
el-Cüveyni, hilafet, imamet, siyaset, İslam siyaset düşüncesi.
Kaynakça
- Ahmed b. Hanbel. (tsz.). el-Müsned. Tahk. Şuayb el-Arnâvût, Kâhire: Müessesetu Kurtuba. Akoğlu, M. (2006). Mihne Sürecinde Mu’tezile. İstanbul: . İz Yay.
- Bağdadi, Ebu Mansur Abdulkahir b. Tahir (2002). Usulu’d-Din, Tahk. Ahmed Şemsuddin. Beyrut: Daru’l-Kutubi’l-İlmiyye.
- Bakıllânî, Muhammed b. Tayyib (1947). et-Temhîd fi’r-Reddi Alâ’l-Mülhideti’l-Muattılati ve’r-Rafızati ve’l-Hevârici ve’l-Mu’tezile. Kahire: Daru’l-Kutub el-İlmiyye.
- Beyhakî, Ebu Bekir Ahmed b. Hüseyin. (tsz.). Ma’rifetu’s-Süneni ve’l-Âsâr, Tahk. Seyyid Kisrevî Hasan. Beyrut: Dâru’l-Kutubi’l-İlmiyye.
- Beyhakî, Ebu Bekir Ahmed b. Hüseyn. (2003). Şuabu’l-Îmân, Tahk. Muhtâr Ahmed en- Nedevî. Bombay: Mektebetu’r-Rüşd.
- Bezzâr, Ebu Bekir Ahmed b. Amr. (1988). el-Müsned (el-Bahru’z-Zehhâr), Tahk. M. Abdurrahmân Zeynullâh, Medîne: Mektebetu’l-Ulûm ve’l-Hikme.
- Black, A. (2001). Siyasal İslam düşüncesi tarihi, Terc. Sevda ve Hamid Çalışkan. İstanbul: Dost Yayınları.
- Bozan, M. (2009). İmâmiyye’nin İmâmet nazariyesinin teşekkül süreci. İstanbul: İsam Yayınları.
- Buhârî, Ebu Abdillâh Muhammed b. İsmâîl (1987). el-Câmiu’s-Sahîh. Kâhire: Dâru’şŞi’b.
- Cevdet Paşa, Ahmet. (tsz.). Peygamberler ve Halîfeler Tarihi. Sad. M. Muhsin Bozkurt. İstanbul: Merve Yayınları.