KIRAAT FARKLILIKLARININ DİLBİLİMSEL İMKÂN ZEMİNİNE DAİR BİR İNCELEME
Öz
Yazınsal bir metin, yazıldığı dilin kaidelerinden ve yapısal formlarından ayrı düşünülemediği gibi
Kur’ân lafızlarının farklı okunması şeklinde özetlenebilecek Kıraat ilmi de
aynı şekilde Arapçanın dilsel yapısından ayrı düşünülemez. Dolayısıyla kıraat ilminin dil
ile olan ilişkisi, bir şeyin içinde inşa edildiği ve oturtulduğu zeminle olan ilişkisi gibidir.
İşte bu araştırma, kıraat ilminin Arap diliyle olan ilişki ağı zemininden hareketle oluşturulmuştur.
Ancak bu araştırma, rivayet olgusunu göz ardı ederek kıraat farklılıklarının
temel belirleyici unsurunun dil olduğu iddiasını taşımamaktadır. Asıl hedeflediği gaye, kıraat tahlillerinde
konu edilen âyetlerdeki ferşi farklılıklar incelenirken mevcut Mushaf’ta
yer alan mütevatir vecihlerin yanı sıra şâz olarak görülen diğer vecihlerin dahi bir açıdan da olsa
dilsel zemine sahip olduğunu belirlemek ve ilgili dil kaideleri üzerinden temellendirmektir. Buradan hareketle
şâz kıraatin dahi dilsel zeminde yer bulduğuna göre rivayet olmaksızın kıraatin sıhhat derecesinin sadece dil üzerinden belirlenemeyeceği o
rtaya koymaktır. Belirlenen bu hedef doğrultusunda muhtemel kıraat farklılıkları, kelime
türü, kelime formu, i’rab olgusu, harflerin noktalama ve hareke durumları gibi araştırma
alanları belirlenmiştir. Ayrıca bu konuların genel bir fotoğrafı çekilerek mesele ana hatlarıyla bu başlıklar etrafında kategorize edilerek incelenmiştir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Ahfeş, Ebu’l-Hasen Saîd b. Mes‘ade, Me‘âni’l-Ḳur’ân, thk. Hüdâ Kurâa Mahmûd, Kahire: Mektebetu’l-Hâncî, 1990.
- Beyḑāvī, Nâsıruddîn Ebû Saîd Abdullāh b. Ömer, Envāru’t-Tenzīl ve Esrāru’t-Te’vīl, thk.
- Muḥammed Subhī Ḥasen Hallāk, Muḥammed Aḥmed el-Etraş. Beyrut: Dāru’r- Reşīd-Mu’essesetu’l-Īmān, 2000.
- Buhârî, Muhammed b. İsmail, el-Câmi‘u’ṣ-ṣaḥîḥ, Beyrut: Dâru İbni Kesîr, 2002.
- Buladı, Kerim, “Klasik Tefsir Mukaddimelerinde Yedi Harf Meselesi ve Yorumları”, Yakın Doğu İlahiyat Fakültesi Dergisi, 2 (2016), s. 113-139.
- Câmî, Nûrüddîn Abdurrahmân, el-Fevâ’idü’ż-Żiyâ’iyye, İstanbul: Salah Bilici Kitabevi, 1989.
- Cubûrî, Süheyle Yâsîn, Aṣlu’l-Ḫaṭṭi’l-‘Arabî ve Taṭavvuruhû ḥattâ Nihâyeti’l-‘Aṣri’l- Emevî, Bağdat, 1977.
- Dağ, Mehmet, “Kur’an’ın Anlam ve Telaffuza Dayalı Okunması: Yedi Harf Ruhsatı”, Uluslararası Din ve Dil Sempozyumu, (2018), s. 527-536.
- Da’âs, Kasım Hamid, İ’rabi’l-Kur’ânı’l Kerim, Dımeşḳ: Dâru’n-Numeyr, 2004.
- Dânî, Ebû Amr Osmân b. Saîd, el-Muḥkem fî naḳṭi’l-meṣâḥif, Beyrût: Dâru’l-Fikri’-el- Muâsır, 1997.