BAŞLANGICINDAN 1071’E KADAR TÜRKLERİN ANADOLU’YA AKINLARI HAKKINDA BİR DEĞERLENDİRME
Öz
gibi Türk toplulukları tarafından akınlara maruz kalmış bir bölgedir. Türkistan’dan
Anadolu’ya kadar uzanan ilk akınlar Türk tarihinde önemli bir yere sahiptir. 1071’den
önce Anadolu’ya yapılan Türk akınları ile sonrasında yapılan seferler arasında oldukça
bariz farklar vardır. Malazgirt’ten önce Anadolu’ya yapılan akınlar daha çok keşif
ve talan amaçlı iken sonrakiler sahiplenme adına yapılmıştır. Anadolu’nun o günlerdeki
siyasi ve demografik yapısı özellikle Oğuz/Türkmenlerin buraya olan akınlarını oldukça
kolaylaştırmıştır.
Çalışmada konuyla alakalı yerli, yabancı ve İslâm kaynaklarında edinilen bilgilerin
ışığında Malazgirt Zaferi’nden önce Anadolu’ya yapılan ilk akınların amaçları, genel
özellikleri, Arapların Anadolu’ya yaptığı akınlardan farkları, akınlarda kullanılan yol
güzergâhları üzerine bir değerlendirme yapılmıştır.
Anahtar Kelimeler
Oğuzlar, Selçuklular, Tuğrul Bey, Alparslan Bey, İskân, Anadolu.
Kaynakça
- Aksaraylı Kerimeddin Mahmud, (1943). Selçukî devletleri tarihî, aksaraylı Kerimeddin Mahmud’unMüsameret-al-ahyar adlı Farsça Tarihinin Tercümesi, (Çev., M. N. Genç Osman önsöz ve notlar F. N. Uzluk), Ankara: TTK Basımevi.
- Alexiad, A. K. (1996). Malazgirt’in sonrası, (Çev. B. Umar), İstanbul: İnkılâp Kitabevi. Alpaslan, İ. (1984). Ağrı Anadolu’nun giriş kapısı, Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü, Ankara: Ayyıldız Matbaası.
- Aşan, M. B.( 1989). “Doğu Anadolu ve Malazgirt’in tarihi coğrafyası”, Anadolu’nun Kapısı Malazgirt, Malazgirt Sempozyumu Bildirisi, Muş.
- Aşan, M. B.(1989). Elazığ, Tunceli, ve Bingöl illerinde Türk iskân izleri xı. ve xıı. yüzyıllar, Ankara: TKAE Yayınları.
- Atçeken, Z. ve Bedirhan. Y.(2004). Malazgirt’ten vatana anadolu Selçuklu tarihi, Konya: Eğitim Kitabevi.
- Augustinos, G. (1997). Küçük Asya Rumları, (Çev. Devrim Evci), Anakara: Ayraç Yayınevi.
- Azimî Tarihi, (1988). (Selçuklular dönemiyle ilgili bölümler: H.430- 538), (Çev., Ali Sevim), Ankara: TTK Yayınları.
- Baştav, Ş. (1941). “Sabirler”, Belleten C. 5, S.17-18, Ankara: TTK Yayınları. s.60-62. Belazuri, (1932). Fütuh’ül-buldan, (Neşr. R. M. Rıdvan), Kahire.
- Bilge, A, (1971). Anadolu’nun Türkleşmesi, İslâmlaşması ve aramızdaki Rumlar tarihi, Konya: Ülkü Basımevi.
- Bodmer, J. P. (2001). “Selçuklular Anadolu’da”, cogito- Selçuklular- Üç Aylık Düşünce Dergisi, S. 29, İstanbul: Yapı Kredi Yayınları, s.33-46.