Araştırma Makalesi

KARANLIK ÜÇLÜ KİŞİLİK ÖZELLİKLERİ, PSİKOLOJİK AYRICALIK, GÖRELİ YOKSUNLUK VE İŞTEN AYRILMA NİYETİ ARASINDAKİ İLİŞKİLER ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA

Sayı: 86 24 Mayıs 2021
Tuğrul Yılmazer , Şerife Karagöz , Hasan Hüseyin Uzunbacak , Tahsin Akçakanat
PDF İndir

KARANLIK ÜÇLÜ KİŞİLİK ÖZELLİKLERİ, PSİKOLOJİK AYRICALIK, GÖRELİ YOKSUNLUK VE İŞTEN AYRILMA NİYETİ ARASINDAKİ İLİŞKİLER ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA

Öz

Bu araştırmanın amacı Batı Akdeniz Bölgesinde (Antalya, Burdur, Isparta) Devlet Üniversitelerinde görev yapan akademisyenlerde karanlık üçlü kişilik özelliklerini oluşturan Makyavelizm, subkliniknarsisiszm ve subklinik psikopati ile psikolojik ayrıcalık arasındaki ilişkiyi ve bu iki kişilik özelliği ile göreli yoksunluk ve işten ayrılma niyeti arasındaki ilişkileri incelemektir. Araştırmanın örneklemini Batı Akdeniz Bölgesinde görev yapan 202 akademisyen oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak anket formundan yararlanılmıştır. Anket formu karanlık üçlü kişilik özellikleri, psikolojik ayrıcalık, göreli yoksunluk ve işten ayrılma niyeti ölçekleri ile demografik sorulardan oluşmaktadır. Veriler kartopu örnekleme yöntemi ile toplanmıştır. Toplanan veriler SPSS 22.0 ve AMOS 21.0 programları kullanılarak analiz edilmiştir. Verilerin analizinde betimleyici istatistikler Pearson korelasyon, basit doğrusal regresyon ve çoklu regresyon analizlerinde faydalanılmıştır. Araştırma bulgularına göre karanlık üçlü kişilik özelliklerinden subklinik narsisizmin psikolojik ayrıcalık üzerinde, Makyavelizm ve subklinik psikopatinin işten ayrılma niyeti üzerinde etkileri olduğu, göreli yoksunluk üzerinde ise etkilerinin olmadığı tespit edilmiştir. Psikolojik ayrıcalık ise hem işten ayrılma niyeti hem de göreli yoksunluk üzerinde etkilidir. Çalışmanın Türkçe literatürde istenmeyen sonuçları olan karanlık üçlü kişilik özellikleri ile özellikle de psikolojik ayrıcalık ile ilgili fazla çalışma bulunmaması ve olumsuz sonuçları olan kişilik özelliklerinin birbirleriyle ve olası olumsuz sonuçlarıyla ilişkilerinin incelendiği nadir çalışmalardan biri olması nedeniyle sonraki çalışmalara yol gösterici öncü bir çalışma niteliğinde olduğu düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler

Karanlık Üçlü Kişilik Özellikleri, Psikolojik Ayrıcalık, Göreli Yoksunluk, İşten Ayrılma Niyeti, Kişilik Özellikleri.

Kaynakça

  1. Abrams, D. & Grant, P. R. (2012). Testing the social identity relative deprivation (Sırd) model of social change: the political rise of scottish nationalism. British Journal of Social Psychology, 51, 674-689. https://doi.org/10.1111/j.2044- 8309.2011.02032.x
  2. Akbıyık, B. S. Ü. (2018). Psikolojik ayrıcalığın üretkenlik karşıtı davranışlara etkisi: Psikolojik sözleşmenin ihlal edilmesinin aracılık rolü. İşletme Araştırmaları Dergisi, 10(3), 234-255.
  3. Anderson, D., Halberstadt, J., & Aitken, R. (2014). Entitlement attitudes predict students' poor performance in challenging academic conditions. International Journal of Higher Education, 2(2), 151-158.
  4. Benning, S. D., Patrick, C. J., Blonigen, D. M., Hicks, B. M. &Iacono, W. G. (2005). Estimating facets of psychopathy from normal personality traits: a step toward community epidemiological investigations. Assessment, 12(1), 3-18. https://doi. org/10.1177/1073191104271223
  5. Bernstein, M., &Crosby, F. (1980). An empirical examination of relative deprivation theory. Journal of Experimental Social Psychology, 16(5), 442-456. https://doi. org/10.1016/0022-1031(80)90050-5
  6. Bishop, J., &Lane, R. C. (2000). Father absence and the attitude of entitlement. Journal of contemporary psychotherapy, 30(1), 105-117.
  7. Boyle, G. J. (2008). Critique of the five-factor model of personality.
  8. Büyüköztürk, Ş. (2004). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı: istatistik, araştırma deseni, SPSS uygulamaları ve yorum. Ankara: Pegem Yayınları.
  9. Callan, M. J, Shead, N. W., &Olson, J. M. (2011). Personal relative deprivation, delay discounting, and gambling. Journal of personality and social psychology, 101(5), 955-973
  10. Campbell, W. K., Bonacci, A.M., Shelton, J., Exline, J. J. V. &Bushman, B. J. (2004). Psychological entitlement: interpersonal consequences and validation of a self- report measure. Journal of Personality Assessment,83(1), 29-45. https://doi. org/10.1207/s15327752jpa8301_04

Kaynak Göster

APA
Yılmazer, T., Karagöz, Ş., Uzunbacak, H. H., & Akçakanat, T. (2021). KARANLIK ÜÇLÜ KİŞİLİK ÖZELLİKLERİ, PSİKOLOJİK AYRICALIK, GÖRELİ YOKSUNLUK VE İŞTEN AYRILMA NİYETİ ARASINDAKİ İLİŞKİLER ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA. EKEV Akademi Dergisi, 86, 597-622. https://izlik.org/JA35GT94XY
AMA
1.Yılmazer T, Karagöz Ş, Uzunbacak HH, Akçakanat T. KARANLIK ÜÇLÜ KİŞİLİK ÖZELLİKLERİ, PSİKOLOJİK AYRICALIK, GÖRELİ YOKSUNLUK VE İŞTEN AYRILMA NİYETİ ARASINDAKİ İLİŞKİLER ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA. EKEV Akademi Dergisi. 2021;(86):597-622. https://izlik.org/JA35GT94XY
Chicago
Yılmazer, Tuğrul, Şerife Karagöz, Hasan Hüseyin Uzunbacak, ve Tahsin Akçakanat. 2021. “KARANLIK ÜÇLÜ KİŞİLİK ÖZELLİKLERİ, PSİKOLOJİK AYRICALIK, GÖRELİ YOKSUNLUK VE İŞTEN AYRILMA NİYETİ ARASINDAKİ İLİŞKİLER ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA”. EKEV Akademi Dergisi, sy 86: 597-622. https://izlik.org/JA35GT94XY.
EndNote
Yılmazer T, Karagöz Ş, Uzunbacak HH, Akçakanat T (01 Mayıs 2021) KARANLIK ÜÇLÜ KİŞİLİK ÖZELLİKLERİ, PSİKOLOJİK AYRICALIK, GÖRELİ YOKSUNLUK VE İŞTEN AYRILMA NİYETİ ARASINDAKİ İLİŞKİLER ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA. EKEV Akademi Dergisi 86 597–622.
IEEE
[1]T. Yılmazer, Ş. Karagöz, H. H. Uzunbacak, ve T. Akçakanat, “KARANLIK ÜÇLÜ KİŞİLİK ÖZELLİKLERİ, PSİKOLOJİK AYRICALIK, GÖRELİ YOKSUNLUK VE İŞTEN AYRILMA NİYETİ ARASINDAKİ İLİŞKİLER ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA”, EKEV Akademi Dergisi, sy 86, ss. 597–622, May. 2021, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA35GT94XY
ISNAD
Yılmazer, Tuğrul - Karagöz, Şerife - Uzunbacak, Hasan Hüseyin - Akçakanat, Tahsin. “KARANLIK ÜÇLÜ KİŞİLİK ÖZELLİKLERİ, PSİKOLOJİK AYRICALIK, GÖRELİ YOKSUNLUK VE İŞTEN AYRILMA NİYETİ ARASINDAKİ İLİŞKİLER ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA”. EKEV Akademi Dergisi. 86 (01 Mayıs 2021): 597-622. https://izlik.org/JA35GT94XY.
JAMA
1.Yılmazer T, Karagöz Ş, Uzunbacak HH, Akçakanat T. KARANLIK ÜÇLÜ KİŞİLİK ÖZELLİKLERİ, PSİKOLOJİK AYRICALIK, GÖRELİ YOKSUNLUK VE İŞTEN AYRILMA NİYETİ ARASINDAKİ İLİŞKİLER ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA. EKEV Akademi Dergisi. 2021;:597–622.
MLA
Yılmazer, Tuğrul, vd. “KARANLIK ÜÇLÜ KİŞİLİK ÖZELLİKLERİ, PSİKOLOJİK AYRICALIK, GÖRELİ YOKSUNLUK VE İŞTEN AYRILMA NİYETİ ARASINDAKİ İLİŞKİLER ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA”. EKEV Akademi Dergisi, sy 86, Mayıs 2021, ss. 597-22, https://izlik.org/JA35GT94XY.
Vancouver
1.Tuğrul Yılmazer, Şerife Karagöz, Hasan Hüseyin Uzunbacak, Tahsin Akçakanat. KARANLIK ÜÇLÜ KİŞİLİK ÖZELLİKLERİ, PSİKOLOJİK AYRICALIK, GÖRELİ YOKSUNLUK VE İŞTEN AYRILMA NİYETİ ARASINDAKİ İLİŞKİLER ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA. EKEV Akademi Dergisi [Internet]. 01 Mayıs 2021;(86):597-622. Erişim adresi: https://izlik.org/JA35GT94XY