TÜRKİYE TÜRKÇESİNDE “NE … NE” BAĞLAMA EDATININ (BAĞLACININ) İŞLEVLERİ VE ANLAMA KATKISI

Cümle içindeki kelimeleri, kelime gruplarını veya cümleleri ya yapı ya da anlam bakımından birbirine bağlayan bağlama edatları, hem sözlü hem de yazılı anlatımda oldukça önemli kullanımlardır. Sözlü anlatımda anlam bakımından sözün tesirini, ses bakımından sözün vurgusunu artıran bağlama edatları, yazılı anlatımda da bu işlevlerinin yanı sıra noktalama işaretlerinin kullanımını azaltması bakımından önemli kullanımlardır. Bir başka ifadeyle bağlama edatları veya bağlaçları hem anlam hem yapı hem de anlatım bakımından dilimizin önemli zenginliklerindendir. Türkçede, bağlaçlar ve ünlemler dışında diğer sözcük türlerine oranla az sayıda olan edatların bir kısmı köken bakımından Türkçe iken bir kısmı da Arapça ve Farsçadan alınmıştır. Bağlama edatlarının çoğunun köken bakımından Türkçe olması, bu kullanımların Türkçenin yapısına ne kadar uygun düşen kullanımlar olduğunu göstermesi bakımından da önemlidir. Bağlama edatlarının en çok kullanılanlarından olan “ne …ne”; kelimeleri, kelime gruplarını veya cümleleri birbirine “kılmama/olmama” ilgisi ile bağlar. Bu çalışmada “ne … ne” bağlama edatının kullanımlarından örnekler verilerek bu ilgi dikkatlere sunulmaya çalışılmıştır. Bu yapılırken, “ne … ne” bağlama edatının kullanım şekilleri, işlevleri ve anlama katkıları incelenmeye çalışılmıştır. Bağlama edatlarının yalnızca dil bilgisel bakımdan değil; “etkili bir anlatım”, “vurgu” ve “tonlama” bakımlarından da dilimizin zenginliklerinden olduğunu hatırlatma adına yapılan bu çalışmanın bağlama edatlarının kullanımını yaygınlaştırması ve bilinmesini teşvik edici olması da çalışmadan beklenen amaçtır.