بلاغةُ التَّشبيهِ في التَّعبيرِ عن مَقاصِدِ القُرآنِ الكريم

Teşbih (benzetme sanatı) güzel anlatımın renklerinden bir renktir. Herhangi bir dil ya da millete de tahsis edilemez. Bilakis tüm beşeri unsurlar arasında müşterek bir lisanın sıfatıdır. Çünkü benzerlikler ve zıtlıklar tümüyle beşeri aklın karakteridir. Bunun için havas ve avam, zengin ve fakir, bedevi ve şehirlinin dilinde söyleniş ve anlama kolaylığı ve güzelliği dolayısıyla dolanıp durmaktadır. Arap lisanında anlatım inceliklerinin resmedilmesine kinâye ve mecazın da katıldığı teşbih, beyan ilminin rukünlerinden biridir. Apaçık Arapça lisanıyla inen Kur’an-ı Kerim çeşitli teşbihlerle özellikle temsili teşbih yönünden zengin bir kitaptır. İşte bu araştırma; tergib ve terhib (uyarı ve teşvik), dünya hayatında tefekküre davet, kafirlerin amellerinin vasfı, haşr gününün vasfı gibi çeşitli makamlardaki Kur’ân-ı Kerim teşbihlerini edebi güzelliği bakımından, Kur’an-ı Kerim’in maksatlarını anlatım kudreti bakımından, bu teşbihlerin içinde geçtiği makama, siyak ve sibaka ne derece uygunluk gösterdiği bakımından ve bu teşbihin Kur’an nassına kattığı manevi kıymetin ne olduğu açısından inceleyecektir.