MEDİNE VESİKASI: “ÖTEKİ”NE TAHAMMÜL MÜ HOŞGÖRÜ MÜ?

Medine Vesikası İslam dünyasında birlikte yaşama kültürüne ve gayrimüslimlerle olan ilişkilere temel oluşturan önemli bir sözleşme hüviyetindedir. Medine Vesikası bir devlet çatısı altında yaşayan gayrimüslimlerin ve onların haklarının nasıl belirleneceği ve onlara karşı Müslümanların nasıl bir tavır takınmaları gerektiğini belirten ve bizzat Hz. Peygamber önderliğinde gerçekleştirilen önemli bir antlaşmadır. Günümüzde bile azınlıkların belirlenmesi ve onlara verilmesi gereken haklar noktasında ciddi problemler ve tartışmalar vardır. İslam’ın azınlıkları belirleme şekli ve onlara tanınacak haklar konusunda muhtelif fikirler olsa da Peygamber’in bizzat ortaya koyduğu bir sünnetin olması bu bağlamda tartışmaları az da olsa minimize edebilmektedir. Ancak tartışmaların merkezinde “öteki”lere tanınan hakkın bir geçiciliği ve kendinden ödün vermeyi ifade eden tahammül çerçevesinde mi yoksa karşı tarafa saygı içerisinde onu normal gören hoşgörü çerçevesinde mi değerlendirileceği yatmaktadır. İçinde yaşadığımız dünyada azınlıklar üzerinden yapılan tartışmaların ve onlara tanınacak hakların da bu çerçevede tartışıldığı söylenebilir. Bu türden tartışmalara İslam dininin geleneklerinde aranan alternatiflerin birisinin Medine Vesikası olduğu söylenebilir. Bu tartışmalara dini alanın seküler alana olan katkısı olarak bakılabilir. Bu çalışmada birlikte yaşama kültürü bağlamında Medine Vesikasının gayrimüslimlere tanıdığı haklarının tahammül mü yoksa hoşgörü çerçevesinde mi değerlendirilebileceği tartışılmıştır. Çalışmanın sonucunda İslam dünyasının birlikte yaşama tecrübesi Medine Vesikası üzerinden değerlendirilmiş ve günümüze dair bazı tartışmalara katkı sunulmaya çalışılmıştır.