TÜRKİYE’DE SOSYAL BİLGİLER EĞİTİM PROGRAMLARININ İNCELENMESİ
Öz
Tüm dünya ülkelerinde olduğu gibi ülkemizin de belli dönemlerinde eğitim programları
değişmiştir. Bu değişen eğitim programları içerisinde, sosyal bilgilerin yeri, nitel araştırma
yöntemlerinden doküman incelemesi kullanılarak araştırılmaya çalışılmıştır. Sözel dersler
içerisinde temel ders olarak, günümüz ortaokul ve ilkokullarında okutulan derslerden biri de
sosyal bilgiler dersidir. Genellikle araştırma kaynaklarında sosyal bilgiler dersinin tarihi gelişimi
bir kısır döngü içerisinde kronolojik olarak verilmektedir. Bu verilen bilgiler içerisinde
sosyal bilgiler dersi genel olarak kendi ile ilişkili diğer ders grupları dışında tutulmuştur. Ayrıca
ders çizelgelerinin verilmemesi sosyal bilgiler dersinin diğer dersler ile ilişkilendirilmesine
engel oluşturmaktadır. Bu çalışmada ise sosyal bilgiler dersi ile ilişkili ve ilişkisiz dersler;
eğitim programları, ders çizelgesi ve ders saatleri ayrıntılı bir şekilde verilerek sosyal bilgiler
dersinin programlarındaki gelişmeleri ayrıntılı olarak değerlendirilmeye çalışılmıştır. Yine bu
değerlendirmede, Tarih, Coğrafya, Yurttaşlık Bilgisi, Hayat Bilgisi, Müsahabat-ı Ahlâkiye ve
Malûmat-ı Vataniyye, Toplum ve Ülke İncelemeleri, Vatandaşlık, T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük
derslerinin genel amaçları ve açıklamaları olabildiğince incelenmeye çalışılmıştır.
1968 ilkokul Programı’na kadar olan süreçte sosyal bilgiler dersi programlarda yer almadığı
için ancak 1968 yılından sonraki süreç içinde sosyal bilgiler dersi ders çizelgeleri ile birlikte
verilmiştir. Ayrıca ders çizelgeleri ve sosyal bilgiler ders grubu dışındaki dersler çizelgede
verilerek ders saatleri ve ders yoğunlukları gibi etkenlerin araştırmacılar tarafından daha iyi
anlaşılması amaçlanmıştır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- 12 Yıllık Zorunlu Eğitime Yönelik Genelge, (b.t). 10 Haziran 2012, http://www.meb.gov. tr/haberler/2012/12YillikZorunluEgitimeYonelikGenelge.pdf.
- Arslan, M. (2000). Cumhuriyet dönemi ilköğretim programları ve belli başlı özellikleri.
- Milli Eğitim Dergisi, Sayı. 146. Online, 11Aralık 2012. http://yayim.meb.gov. tr/dergiler/146/aslan.htm.
- Baysal, Z. N. (2005). Hayat Bilgisi ve Sosyal Bilgiler programlarının felsefi temelleri. Tanrıöğen, A., (Ed.), Hayat Bilgisi ve Sosyal Bilgiler Öğretimi İçinde (58- 75). İstanbul: Lisans Yayıncılık.
- Bilgili, A. S. (2009). Geçmişten günümüze sosyal bilimler ve sosyal bilgiler. Bilgili, A. S., (Ed.), Sosyal Bilgilerin Temelleri (2. Baskı) içinde ( 2-31). Ankara: Pegem Akademi.
- Binbaşıoğlu, C. (1995). Türkiye’de eğitim bilimleri tarihi (Araştırma- İnceleme Dizisi). İstanbul: Milli Eğitim Basımevi.
- Cicioğlu, H. (1982). Türkiye Cumhuriyetinde ilk ve ortaöğretim (Tarihi Gelişimi). Ankara: Ankara Üniversitesi Basımevi.
- Demircioğlu, İ. H. (2005). Sosyal Bilgiler öğretimi ve oluşturmacı yaklaşım. Tanrıöğen, A., (Ed.), Hayat Bilgisi ve Sosyal Bilgiler Öğretimi içinde (255- 279). İstanbul: Zafer Matbaacılık.
- Dündar, Ş. (2008). İlköğretim Sosyal Bilgiler dersi öğrenme ortamlarının yapılandırmacı özellikler açısından değerlendirilmesi. Yayımlanmamış Doktora Tezi, İstanbul: Marmara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
- Erden, M. (2004). Öğretmenlik Mesleğine Giriş. İstanbul: Alkım Yayınları.