KELÂM EKOLLERİNE GÖRE HALİFE/DEVLET BAŞKANI’NIN GÖREVLERİ VE HAKLARI
Öz
İnsan için toplum hayatı zarûri bir ihtiyaçtır. İnsanın tek başına yalnız yaşaması düşünülemez.
İnsanlar toplu halde yaşadıklarından toplumda düzeni koruyacak ve otoriteyi
sağlayacak olan yöteneticiye olan ihtiyaç her zaman vardır. Bir nizâm ve kâideye tabi
olmak, toplum hayatı için bir ihtiyaç olmaktadır. Kur’ân ve hadislere baktığımızda; cuma
ve bayram namazı, hacc, zekât, sadaka-i cariye vb. gibi ibadetlerin insanlar yani toplum
olmadan yapılamayacağı görülür. Genellikle İslâm Fıkıh mezheplerinin ilgilendiği devlet
ve başkanlığı konusu, şiâ mezhebinin imâmeti itikâdî bir mesele haline getirmesinden
sonra Kelâm’ın konusu içine girmiş, itikâdi İslâm mezhepleri de bu konuda görüş belirtmişlerdir.
Bu makalede Şiâ, Havaric, Mu’tezile ve Ehl-i Sünnet gibi ekollerin hilâfet,
imâmet yani devlet başkanlığını nasıl anladıkları ile halifenin hakları ve sorumlulukları
hakkında görüşleri değerlendirilecektir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Ahmed b. Hanbel, Müsned, Beyrut: y.y. 1995.
- Âmidî, Seyfeddin, el-İhkâm fî usûli’l-Ahkâm, nşr. İbrâhim el-Acûz, Beyrut: 1405/1985.
- Avcı, Casim, “Hilâfet”, Diyânet İslâm Ansiklopedisi, cilt: 17, İstanbul: 1998
- Aydınlı, Osman, “Mu’tezile’nin İmamiyet Nazariyesi: Teori ve Pratik”, Dini Araştırmalar, cilt: 3, Sayı:7, ss.48-58, 2000.
- , Mu’tezilî İmamet Düşüncesinde Farklılaşma Süreci, Ankara: 2003.
- Bağdâdi, Ebû Mansur, Kitabu Usûlid-Din, İstanbul: trs.
- , Kitabu’l-Milel ve’n-Nihal, Thk. Dr. A.Nasri Nadir, Beyrut: 1992.
- Bakıllanî, Ebu Bekr Muhammed b. Tayyib, Temhid’ul-Evail ve Telhis’ud-Delail, thk. İ. Ahmed Haydar, Müesseset’ul-Kutûb’is-Sekafiye, Beyrut:1986.
- Buhâri, Ebû Abdullah, el-Camiu’s-Sahih, İstanbul: 1981
- Cüveyni, İmamu’l-Haremeyn, Gıyasü’l Umem Fi İltiyazi’z-Zulem, M.Hilmi, İskenderiye: 1979.