İBN SÎNÂ VE DESCARTES’DA ZİHNİN KENDİNİ İDRAKİ OLARAK BEN İDRAKİ
Öz
Bu çalışmada, İslam felsefesinin klasik döneminin parlak ismi olan İbn Sina ile Batı felsefesinin modern döneminin kurucu ismi sayılan Descartes’ın insan zihninin kendine dair idrakini nasıl ele aldıkları tartışılmaktadır. Felsefe tarihinin kilometre taşı niteliğindeki bu iki filozofunun da probleme yaklaşımları birbirlerini hatırlatmaktadır. Bu anlamda her iki filozofun da ruhu ayrı bir cevher olarak değerlendirdikleri ve saf bir bilinçle ruhun varlığının ispatını öne çıkardıkları görülmektedir. Descartes’dan yüzyıllar önce düşünce tarihi sahnesinde varlık göstermiş olan İbn Sina, insan ruhunun temel niteliği olarak rasyonel soyutlama yeteneğini öne çıkartmaktadır. Aynı şekilde Descartes da insan benliğiyle özdeş saydığı düşünceyi, insanın ayırt edici özelliği olarak tayin etmektedir. Böylelikle her iki filozof da, saf bir bilinçle ruhun varlığına dair ispatın imkânını öne çıkartmışlardır. Bu çalışma, her iki filozofun probleme yaklaşımındaki benzerlikleri gündemine almaktadır.
Anahtar Kelimeler
İbn Sînâ, Descartes, Ruh, Zihin, Ruh- Beden Dualizmi, Öz Bilinç, Ben İdraki.
Kaynakça
- Aydın, Mehmet S. (2002). Din felsefesi, İzmir: İzmir İlahiyat Fakültesi Vakfı Yayınları.
- Cevizci, A. (2005). Paradigma felsefe sözlüğü, İstanbul: Paradigma Yayıncılık.
- Çotuksöken, Betül. (2002). Felsefe: özne-söylem, İstanbul: İnkılap Kitapevi.
- Dağ, M. (1984). İbn Sina’nın psikolojisi, İbn Sina’nın Doğumunun Bininci Yılı Armağanı içinde, (der.: Aydın Sayılı), Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi.
- Descartes. (1994). Metot üzerine konuşma, (Çev.: K. Sahir Sel), İstanbul: Sosyal Yayınları.
- Descartes. (1997a). Aklın idaresi için kurallar, (Çev.: Mehmet Karasan), İstanbul: MEB.
- Descartes. (1997b). Felsefenin ilkeleri, (Çev.: Mehmet Karasan), İstanbul: MEB.
- Descartes. (1997c). Ruhun ihtirasları, (Çev.: Mehmet Karasan), İstanbul: MEB.
- Descartes. (1998). İlk felsefe üzerine metafizik düşünceler, (Çev.: Mehmet Karasan), İstanbul: MEB.
- Descartes. (2015). Ahlak üzerine mektuplar, (Çev.: Sanem Sollers), İstanbul: Say Yayınları.