ERGENLERDE ÖZGÜVEN İLE OLUMSUZ OTOMATİK DÜŞÜNCELER ARASINDAKİ İLİŞKİNİN İNCELENMESİ
Öz
Bu araştırmanın amacı, ergenlerin özgüvenleri ile olumsuz otomatik düşünceleri arasındaki ilişkiyi incelemektir. Araştırma, ilişkisel tarama modelinde desenlenmiştir. Araştırmanın çalışma grubu, Konya il merkezindeki ortaöğretim okullarında öğenim gören öğrencilerden uygun örnekleme yöntemiyle seçilen 475’i kız ve 551’i erkek 1026 ergenden oluşmaktadır. Araştırma verileri, Akın (2007) tarafından geliştirilen Özgüven Ölçeği ve Türkçe uyarlaması Şahin ve Şahin (1992) tarafından yapılan Otomatik Düşünceler Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Verilerin analizinde Pearson Momentler Çarpımı Korelasyon tekniği ve Çoklu Regresyon analizi tekniği kullanılmıştır. Verilerin analizi sonucunda; ergenlerin özgüven ölçeği iç özgüven alt boyutu ile otomatik düşünceler ölçeği kişinin kendine yönelik negatif duygu ve düşünceleri ve ümitsizlik alt boyutu arasında orta düzeyde negatif yönlü bir ilişki bulunurken, şaşkınlık-kaçma fantezileri, kişisel uyumsuzluk ve değişme istekleri, yalnızlık-izolasyon alt boyutu arasında düşük düzeyde negatif yönlü bir ilişki bulunmuştur. Ergenlerin dış özgüven alt boyutu ile otomatik düşünceler ölçeği kişinin kendine yönelik negatif duygu ve düşünceleri, şaşkınlık-kaçma fantezileri, kişisel uyumsuzluk ve değişme istekleri, yalnızlık-izolasyon ve ümitsizlik alt boyutu arasında düşük düzeyde negatif yönde bir ilişki bulunmuştur. Ergenlerin otomatik düşünceler ölçeği alt boyutlarından kişinin kendine yönelik negatif duygu ve düşünceleri ve ümitsizlik alt boyutlarının iç özgüven üzerinde, kişinin kendine yönelik negatif duygu ve düşünceleri alt boyutunun da dış özgüven üzerinde anlamlı bir yordayıcı olduğu belirlenmiştir.
Anahtar Kelimeler
Özgüven, Otomatik Düşünce, Olumsuz Otomatik Düşünce, Ergen, Ergenlerde Özgüven
Kaynakça
- Ağır, M. (2007). Üniversite öğrencilerinin bilişsel çarpıtma düzeyleri ile problem çözme becerileri ve umutsuzluk düzeyi arasındaki ilişki. Yayımlanmamış doktora tezi, İstanbul: İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
- Akın, A. (2007). Özgüven ölçeğinin geliştirilmesi ve psikometrik özellikleri. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 7(2), 165-175.
- Aksoy, A. C. ve Mağden, D. (1993). Ankara devlet konservatuarında öğrenim gören adö- lesan grubu öğrencilerin ruhsal uyum problemlerinin incelenmesi. Eğitim ve Bilim Dergisi, 17(88), 39-45.
- Arı, R. (2005). Gelişim ve öğrenme. Ankara: Nobel Yayın Dağıtım.
- Bandura, A. (1997). Self-efficacy: The exercise of control. New York: W.H. Freeman and Company.
- Başoğlu, S. T. (2007). Sınav kaygısı ile özgüven arasındaki ilişkinin erinlik döneminde incelenmesi. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, İstanbul: Maltepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
- Beck, J. S. (2014). Bilişsel davranışçı terapi temelleri ve ötesi. (Çev. M. Şahin ve I. T. Cömert) Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık. (Eserin orijinali 2011’de yayım- landı).
- Beck, A. T. (2008). Kişilik bozukluklarının bilişsel terapisi. (Çev. Ö. Yalçın ve E. N. Ak- çay). İstanbul: Litera Yayıncılık. (Eserin orijinali 2004’de yayımlandı)
- Bilgin, O. (2011). Ergende özgüven düzeyinin bazı değişkenler açışından incelenmesi. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, Sakarya: Sakarya Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
- Bozkurt, N. (1998). Lise öğrencilerinin okul başarısızlıklarının altında yatan depresyonla ilişkili otomatik düşünce kalıpları. Yayımlanmamış doktora tezi, İzmir: Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.