ENERJİ FİYATLARINDAKİ DEĞİŞİMİN HİSSE SENEDİ FİYATLARINA ETKİSİ: BİST ELEKTRİK ENDEKSİ ÜZERİNE BİR UYGULAMA
Öz
Bu çalışmada Borsa İstanbul’da işlem gören elektrik endeksi ile enerji fiyatları arasındaki etkileşim asimetrik ilişkileri de modele dâhil edebilen Doğrusal Olmayan Gecikmesi Dağıtılmış Otoregresif Model (Nonlinear Autoregressive Distributed Lag – NARDL) ile incelenmiştir. Veri seti Mart 2010-Mart 2019 dönemi üçer aylık elektrik endeksi ve enerji fiyatlarından oluşmaktadır. Bağımlı değişken olarak BİST Elektrik Endeksi (XELKT), bağımsız değişken olarak elektrik fiyatları (EL), gaz fiyatları (GAS) ve brent petrol fiyatları (BR) alınmıştır. NARDL sınır testi sonuçlarına göre uzun dönemde BIST Elektrik Endeksi ile gaz fiyatları arasında negatif yönlü ve anlamlı bir ilişki bulunmuştur. BIST Elektrik Endeksi ile elektrik fiyatları ve brent petrol fiyatları arasında ise uzun dönemde anlamlı bir ilişkiye rastlanamamıştır. Hata düzeltme modeli sonuçlarına göre ise uzun dönemli sonuçların aksine neredeyse tüm bağımsız değişkenler ile BİST Elektrik Endeksi arasında ilişki bulunmuştur. Kısa dönemde BİST Elektrik Endeksi (XELKT) ile elektrik fiyatlarının pozitif bileşenleri (EL+) ve BR arasındaki ilişki pozitif yöndedir. Kısa dönemde BİST Elektrik Endeksi (XELKT) ile elektrik fiyatlarının negatif bileşenleri (EL-) ve GAS değişkenlerinin ilişkisi ise gecikmelere bağlı olarak pozitif veya negatif yönde olabilmektedir.
Anahtar Kelimeler
BIST, Hisse Senedi, Elektrik Endeksi, Doğrusal Olmayan Gecikmesi Dağıtılmış Otoregresif Model (NARDL), Enerji fiyatları
Kaynakça
- Akel, V., Gazel, S. (2014). Döviz kurları ile BİST sanayi endeksi arasındaki eşbütünleşme ilişkisi: Bir ARDL sınır testi yaklaşımı. Erciyes Üniversitesi İİBF Dergisi, 44, 23- 42.
- Akgün,A. (2006). Petrol fiyatlarındaki değişimlerin İMKB-100 endeksine etkisi. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, Konya: Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
- Aktaş, M., Akdağ, S. (2013). Türkiye’de ekonomik faktörlerin hisse senedi fiyatları ile ilişkilerinin araştırılması. International Journal of Social Science Research, 2(1), 50-67.
- Apaydın, Ş. (2019). Türkiye’de sermaye akımlarının ekonomik büyüme üzerindeki asimetrik etkileri. Ekonomi, Politika & Finans Araştırmaları Dergisi, 4(1), 1-16.
- Apaydın, Ş., Güngör, A. & Taşdoğan, C. (2019). Türkiye’de yenilenebilir enerji tüketiminin ekonomik büyüme üzerindeki asimetrik etkileri. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi İktisadi Ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 6 (1), 117-134. Doı: 10.30798/Makuiibf.505104
- Basher, S. A., Sadorsky, P. (2006). Oil price risk and emerging stock markets. Global Finance Journal, 17(2), 224-251.
- Bayram, O., Uca, H. (2019). Türkiye’de para talebi fonksiyonunun belirlenmesi. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, (59), 1-12.
- Brown, R.L., Durbın, J., Evans, J.M. (1975). Techniques for testing the constancy of reg- ression relationships over time. Journal of The Royal Statistical Society B, 37, 149- 163.
- Ceylan, F., Tüzün, O., Ekinci, R., Kahyaoğlu, H. (2016). Tüketici kredileri ile paranın dolanım hızı arasındaki asimetrik ilişki: türkiye üzerine bir uygulama. İnsan Ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 5(7), 2342-2357.
- Cong, R.G., Wei, Y.M., Jiao, J.L., Fan, Y. (2008). Relationships between oil price shocks and stock market: An empirical analysis from china. Energy Policy, (36), 3544- 3553.