LİSE ÖĞRENCİLERİNİN MESLEK KARARI VERME YETKİNLİK DÜZEYLERİ İLE ALGILANAN ANA-BABA TUTUMLARI ARASINDAKİ İLİŞKİNİN İNCELENMESİ
Öz
Bu araştırmanın amacı, 9. ve 12. sınıf lise öğrencilerinin meslek kararı verme yetkinlik düzeyleri ile algılanan ana-baba tutumları arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Aynı zamanda araştırmada meslek kararı verme yetkinlik düzeyinin ve algılanan ana-baba tutumunun demografik değişkenler açısından farklılık gösterip göstermediği de incelenmiştir. Araştırmanın örneklemini 2018-2019 Eğitim-Öğretim yılında Konya ili Akşehir ilçesinde Akşehir Hacı Sıddıka Baysal Fen Lisesi ve Akşehir Şehit Selçuk Özer Anadolu Lisesinde öğrenim görmekte olan 176’sı kız 170’i erkek olmak üzere 346 9. ve 12. sınıf öğrencisi oluşturmaktadır. Araştırma ilişkisel tarama modelindedir. Verilerin toplanması amacıyla “Kişisel Bilgi Formu”, Bozgeyikli (2004) tarafından geliştirilen “Meslek Kararı Verme Yetkinlik Ölçeği” ve Kuzgun (1972) tarafından geliştirilen, daha sonra Kuzgun ve Eldeleklioğlu (1999) tarafından yeniden düzenlenen “Ana-Baba Tutum Ölçeği” kullanılmıştır. Toplanan veriler, SPSS 25.0 programı aracılığıyla analiz edilmiştir. Ölçekler ve alt boyutların normallik analizinde Kolmogorov-Smirnov testi, iki gruplu değişkenlerle karşılaştırılmalarında Mann-Whitney U testi, ikiden fazla gruplu değişkenlerle karşılaştırılmalarında Kruskal-Wallis H testi, arasındaki ilişkinin belirlenmesinde ise Spearman korelasyon analizi uygulanmıştır. Araştırma sonucunda “Meslek Kararı Verme Yetkinlik Ölçeği” ve tüm alt boyutları ile demokratik tutum arasında pozitif yönde, koruyucu / istekçi tutum ve otoriter tutum arasında negatif yönde anlamlı bir ilişki olduğu görülmüştür. Ayrıca “Meslek Kararı Verme Yetkinlik Ölçeği”nin annenin öğrenim düzeyine ve okulun türüne göre anlamlı bir farklılık gösterdiği sonucuna ulaşılmıştır.
Anahtar Kelimeler
Yetkinlik, Meslek Kararı Verme Yetkinliği, Algılanan Ana-Baba Tutumu, Lise Öğrencisi, Mesleki Gelişim
Kaynakça
- Akdeniz, S. (2009). Ergenlerin meslek kararı verme yetkinlik algılarının, algılanan ana- baba tutumu ve bazı özlük nitelikleri açısından incelenmesi. Yayınlanmamış yüksek lisans tezi, Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Konyo.
- Anderson, S. and Brown, C. (1997). Self-Efficacy as a determinant of career maturity in urban and rural high school seniors. Journal of Career Assessment, 5(3), 305- 315.
- Aydoğmuş, K., Batlaş, A. ve Batlaş, Z. (1990). Ana baba okulu. İstanbul: Remzi Kitabe- vi.
- Bandura, A. (1986). Social foundations of thought and action. NJ: Prentice-Hall.
- Bandura, A. (1997). Self-Efficacy: The exercise of control. New York: Freedom and Company.
- Bearg, E. M. (1979). Selected aspects of parental influences on high school seniors career development. Dissertation Abstract International, 40, 818-819.
- Betz, N. E. (2000). Self-Efficacy theory as a basis for career assessment. Journal of Ca- reer Assessment, 8(3), 205-222.
- Bozgeyikli, H. (2004). Meslek kararı verme yetkinlik ölçeğinin geliştirilmesi. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (11), 221-234.
- Bulut, I. (1983). Parçalanmış aileden gelen çocukların davranış özellikleri hakkında bir araştırma. Hacettepe Üniversitesi Sosyal Hizmetler Yüksekokulu Dergisi, 1(2-3), 81-86.
- Feldman, D. C. (2003). The antecedents and consequences of early career ındecision among young adults. Human resource management review, 13(3), 499-531.