ENFLASYON DİRENCİNİN YAPISAL KIRILMALAR DİKKATE ALINARAK OTOREGRESİF MODELLEME İLE ANALİZ EDİLMESİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ
Öz
Enflasyon direnci bir şok sonrası enflasyon oranının uzun dönem ortalamasına ne kadar çabuk döneceğini gösteren bir katsayıdır. Bu katsayı ne kadar düşük olursa enflasyonun uzun dönem ortalamasına dönüşü o kadar hızlı olur. Bu değer para politikasının başarısını etkilemesi yanında para politikasının başarısının bir göstergesi olarak da değerlendirilmektedir. Bu çalışmada Türkiye ekonomisine ait enflasyon direncini incelemek amacıyla 1982:03-2017:12 dönemini kapsayan aylık Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) enflasyon verileri tek değişkenli yaklaşım kullanılarak analiz edilmiştir. Enflasyon oranı, TÜFE endeksinin bir önceki aya göre yüzde artış oranı olarak hesaplanmıştır. Enflasyon direncini hesaplamak amacıyla enflasyon oranı için AR(1) denklemi tahmin edilmiştir. Bu çalışmayı diğer çalışmalardan ayıran en önemli husus, yapısal kırılmaların gerek durağanlık testleri gerekse de enflasyon direnci analizleri üzerindeki etkilerinin göz önüne alınmasıdır. Analizde öncelikle yapısal kırılmalı LM birim-kök testi neticesinde enflasyon serisi üç döneme ayrılmıştır. Analizin ikinci aşamasında her dönem için ayrı ayrı enflasyon direnci ve ortalama enflasyon oranı hesaplanmıştır. Sonuçlar bir bütün olarak değerlendirildiğinde 1982:03-1988:02 arasını kapsayan birinci dönemde uzun dönem ortalama enflasyon oranı % 4.9, enflasyon direnci 0.40, 1988:03-2001:04 arasını kapsayan ikinci dönemde uzun dönem ortalama enflasyon oranı % 7.3, enflasyon direnci 0.36, 2001:05-2017:12 arasını kapsayan üçüncü dönemde uzun dönem ortalama enflasyon oranı % 2.34, enflasyon direnci ise 0.59 olarak bulunmuştur. Ayrıca üçüncü dönemde tahmin edilen otoregresif modelde bir adet yapısal kırılma olduğu ve kırılma öncesi 0.71 olan enflasyon direncinin kırılma sonrasında 0.18’e düştüğü tespit edilmiştir.
Anahtar Kelimeler
Enflasyon Direnci, TÜFE, Türkiye, Otoregresyon, Yapısal Kırılma.
Kaynakça
- Altınok, S., Şahin, A. ve Çetinkaya, M. (2009). Frekans-alanda enflasyon direnci araştırması: Türkiye örneği. Kamu-İş (Kamu İşletmeleri İşverenleri Sendikası Dergisi), 10 (4), 1-20.
- Angeloni, I., Gali, J., Aucremanne, L., Levin, A., Ehrmann, M. ve Smets, F. (2006). New evidence on inflation persistence and price stickiness in the Euro area: Implicationsformacromodeling. Journal of the European Economic Association, 4 (2-3), 562-574.
- Bai, J. ve Perron, P. (1998). Estimating and testing linear models with multiple structural changes. Econometrica, 66 (1), 47-78.
- Bai, J. ve Perron, P. (2003). Computation and analysis of multiple structural change models. Journal of Applied Econometrics, 18 (1), 1-22.
- Balcılar, M. (2004). Persistence in inflation: Does aggregation cause long memory? Emerging Markets Finance and Trade, 40 (5), 25-56.
- Bank, S. ve Sivri, U. (2017). Zamanla değişen FVFM betaları için Cournot oligopolü altında yeni bir arayış: Ters yönlü beta değişimleri. 21. Finans Sempozyumu, Balıkesir/Türkiye, 1089-1102.
- Belaire-Franch, J. (2019). A note on the evidence of inflation persistence around the world. Empirical Economics, 56 (5), 1477-1487.
- Ben Aissa, M. S. ve Jouini, J. (2003). Structural breaks in the U.S. inflation process. Applied Economics Letters, 10 (10), 633-636.
- Ben Aissa, M. S., Boutahar, M. ve Jouini, J. (2004). Bai and Perron's and spectral density methods for structural change detection in the US inflation process. Applied Economics Letters, 11 (2) 109-115.
- Canarella, G. ve Miller, S. M. (2016). Inflation persistence and structural breaks: The experience of inflation targeting countries and the USA. Journal of Economic Studies, 43 (6), 980-1005.