ŞEVKÂNÎ’NİN ES-SEYLÜ’L-CERRÂR ADLI ESERİNE DAİR BİR İNCELEME
Öz
1173-1250 (1760-1834) yılları arasında yaşayan Yemenli âlim Şevkânî, otuz yaşlarına geldiğinde bağlı bulunduğu Zeydiyye mezhebinden ayrılarak kendisini mutlak müctehid ilan etmiştir. Bundan sonra da gerek eserlerinde gerek fetvalarında hiçbir mezhebe bağlı kalmadan kendi icithadıyla hükmetmiştir. Ardında üç yüze yakın telifât bırakan Şevkânî’nin en önemli eserlerinden biri, füru fıkıh alanında kaleme aldığı es-Seylü’lcerrâr isimli eseridir. es-Seylü’l-cerrâr, Yemen'deki hâkim fıkıh mezhebi olan Hâdevîliğin temel metinlerinden biri kabul edilen el-Ezhâr’ın şerhidir. Aynı zamanda Hâdevîliğe yönelik bir reddiye niteliği de taşıyan bu şerh, Şevkânî’nin hem Zeydî-Hâdevî fıkhı hem de Ehl-i Sünnet fıkıh mezhepleri karşısında kendisini nasıl konumlandırdığının anlaşılması açısından önem taşımaktadır. Şevkânî birçok fıkhî meselede hem Hâdevî mezhebinin görüşlerini hem de farklı Sünnî mezheplerin görüşlerini yanlış bularak tenkit etmekte ve yerine kendi ictihadlarını ikame etmektedir. Şevkânî’nin fıkıh anlayışına ışık tutan ve nihâî ictihadlarına yer veren es-Seylü’l-cerrâr, telif edildiği andan itibaren olumlu, olumsuz pek çok eleştiriyle karşılaşmıştır.
Anahtar Kelimeler
Şevkânî, es-Seylü’l-cerrâr, el-Ezhâr, Zeydiyye, Hâdevîlik, Yemen
Kaynakça
- Amrî, Hüseyin b. Abdullah, el-İmamü'ş-Şevkânî râidu asrihî, Beyrut: Dârü'l-Fikri'l-Mu- asır, 1990.
- Ayzerî, Ebu’l-Hasan Abdurrahman b. Muhammed, el-İhtiyârâtü’l-ilmiyye fi’l-mesâili’l- fıkhiyye li’l-imam Muhammed b. Ali eş-Şevkânî, Beyrut: Dâru İbn Hazm, 2005.
- Haykel, Bernard, Revival and Reform in Islam The Legacy of Muhammed el-Shawkânî, New York: Cambridge University Press, 2003.
- el-Buhârî, Ebu Abdullah Muhammed b. İsmail (256/870), el-Câmiu’s-Sahîh, İstanbul: Dârü’t-tıbâati’l-âmire, h.1315, C.1-8.
- Dârekutnî, Ebu'l-Hasan Ali b. Ömer b. Ahmed (385/995), Sünenü’d-Dârekutnî, thk. Ab- dullah Haşim Yemani Medeni, Medine: Dârü’l-mehasin, 1966.
- ed-Dârimî, Ebû Muhammed Abdullah b. Abdurrahman b. Fazl (v. 255/868), Sünenü'd- Dârimî, thk. Fevvaz Ahmed ez-Zemerlî, Hâlid es-Sebi’, Beyrut: Dâru’l-Kitâbi’l- Arabî, 1987, C.1-2.
- Demirci, Kadir, Zeydiyye’nin Hadis Anlayışı (Yayımlanmamış Doktora Tezi), Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara, 2005.
- Ebû Dâvûd, Süleyman b. Eş’as b. İshak el-Ezdî es-Sicistânî (275/889), Kitâbü’s-Sü- nen, thk. Muhammed Avvame, Cidde: Dârü’l-kable li’s-sekâfeti İslâmiyye, 1998/1419, C.1-4.
- Ekva‘, İsmail b. Ali, Hicerü’l-ilm ve meâkilühû fi’l-Yemen, Beyrut: Dârü’l-Fikri’l-Muâsır, 1995, C.1-3.
- Kaya, Eyyüp Said; Okuyucu, Nail, “Şevkânî”, DİA, c. XXXIX, s. 22-28.