Araştırma Makalesi

TENKİT TERİMİ OLARAK HÂTIBU LEYL

Sayı: 61 30 Ocak 2015
Necmi Sarı
PDF İndir

TENKİT TERİMİ OLARAK HÂTIBU LEYL

Öz

“Hâtıbu leyl” tabiri hicrî ikinci asırdan itibaren muhaddisler tarafından dilcilerin kullanımına benzer bir anlamda, doğru yanlış demeden her önüne gelen rivâyeti alan râviler hakkında, cerh lafzı olarak kullanılmıştır. Ayrıca bu tabir, ilgili yüzyılın ilk yarısında nadiren de olsa sadece sika râvilerden hadis rivâyet etmeyen hadis imâmları hakkında da kullanılmıştır.Tespitimize göre bu ifadeyi ilk defa kullanan muhaddis Şa’bî’dir (ö.104/722). Şa’bî bu lafzı, Katâde b. Diâme el-Basrî (ö.118/736) hakkında kullanmıştır. Yine aynı asırda bu tabiri Saîd b. Abdülazîz ed-Dımaşkî (ö.167 veya 168/784 veya 785), İmâm Mâlik (ö.179/795) ve daha sonraki dönemde Dârekutnî (ö.385/995) râvileri cerh etmek için kullanmışlardır. Ayrıca Süleymân b. Musâ ed-Dımaşkî (ö.115 veya 119/733 veya 737), Abdülkerîm b. Mâlik el-Cezerî (ö.127/745), İmâm Mâlik, İmâm Şâfiî (ö.204/819) gibi muhaddisler bu tabiri ilim talebeleri özelinde hadis ıstılahından daha çok lügat anlamında, genel mâhiyetli bir söz olarak kullanmışlardır. Hicrî üçüncü asırdan itibaren cerh lafzı olarak lügat anlamına benzer bir manada kullanılmaya başlanan “hammâletü’l-hatab” deyimi de muhaddisler tarafından “hâtıbu leyl” ifadesine benzer bir anlamda zayıf râvîler hakkında kullanılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Hâtıbu Leyl, Hammâletü’l-Hatab, Cerh Lafzı, Hicrî İkinci ve Üçüncü Asırlar, Râvi, Rivâyet.

Kaynakça

  1. Abdurrahmân b. İbrâhîm el-Humeysî, Mu’cemu ‘ulûmi’l-hadîsi’n-nebevî, Cidde: Dâru’l- Endelüs el-Hadrâ’, 1421/2000.
  2. Abdurrahmân b. Yahyâ el-Mu‘allimî, et-Tenkîl bi mâ fî te’nîbi’l-Kevserî mine’l-ebâtîl, nşr. Muhammed Nâsıruddîn el-Elbânî, I-II, Riyâd: Mektebetü’l-Me‘ârif, 1386/1406.
  3. Abdülazîz b. Muhammed b. İbrâhîm el-Abdullatîf, Zavâbıtu’l-cerh ve’t-ta’dîl, Medine: el-Câmiatü’l-İslâmiyye, 1412/1991.
  4. Ahmed b. Hanbel, Ebû Abdillah Ahmed b. Muhammed eş-Şeybânî, el-ʻİlel ve ma’rifetü’rricâl, nşr. Vasıyyullah b. Muhammed Abbâs, I-III, Riyâd: Dâru’l-Hânî, 1422/2001.
  5. Âşıkkutlu, Emin, “Cerh ve Taʻdîl”, DİA, İstanbul 1993, VII, 394-401.
  6. ––––––– Hadiste Ricâl Tenkîdi Cerh ve Ta’dîl İlmi, İstanbul: İFAV, 1997.
  7. Avvâd Hüseyin Halef, Rivâyâtü’l-müdellisîn fî Sahîhi Müslim, Beyrut: Dâru’l-Beşâiri’lİslâmiyye, 1421/2000.
  8. Aydınlı, Abdullah, Hadis Istılahları Sözlüğü, İstanbul: Hadisevi, 2006.
  9. Begavî, Ebü’l-Kâsım Abdullah b. Muhammed el-Begavî, el-Ca‘diyyât (Müsnedü’bni’l- Ca‘d), nşr. Âmir Ahmed Haydar, Beyrut: Müessesetü Nâdir, 1410/1990.
  10. Beyhakî, Ebû Bekr Ahmed b. el-Hüseyn, el-Medhal ile’s-Süneni’l-kübrâ, nşr. Muhammed Ziyâurrahmân el-‘A’zamî, Kuveyt: Dâru’l-Hulefâ’ li’l-Kitâbi’l-İslâmî, tsz.

Kaynak Göster

APA
Sarı, N. (2015). TENKİT TERİMİ OLARAK HÂTIBU LEYL. EKEV Akademi Dergisi, 61, 337-364. https://izlik.org/JA33XJ59GY
AMA
1.Sarı N. TENKİT TERİMİ OLARAK HÂTIBU LEYL. EKEV Akademi Dergisi. 2015;(61):337-364. https://izlik.org/JA33XJ59GY
Chicago
Sarı, Necmi. 2015. “TENKİT TERİMİ OLARAK HÂTIBU LEYL”. EKEV Akademi Dergisi, sy 61: 337-64. https://izlik.org/JA33XJ59GY.
EndNote
Sarı N (01 Ocak 2015) TENKİT TERİMİ OLARAK HÂTIBU LEYL. EKEV Akademi Dergisi 61 337–364.
IEEE
[1]N. Sarı, “TENKİT TERİMİ OLARAK HÂTIBU LEYL”, EKEV Akademi Dergisi, sy 61, ss. 337–364, Oca. 2015, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA33XJ59GY
ISNAD
Sarı, Necmi. “TENKİT TERİMİ OLARAK HÂTIBU LEYL”. EKEV Akademi Dergisi. 61 (01 Ocak 2015): 337-364. https://izlik.org/JA33XJ59GY.
JAMA
1.Sarı N. TENKİT TERİMİ OLARAK HÂTIBU LEYL. EKEV Akademi Dergisi. 2015;:337–364.
MLA
Sarı, Necmi. “TENKİT TERİMİ OLARAK HÂTIBU LEYL”. EKEV Akademi Dergisi, sy 61, Ocak 2015, ss. 337-64, https://izlik.org/JA33XJ59GY.
Vancouver
1.Necmi Sarı. TENKİT TERİMİ OLARAK HÂTIBU LEYL. EKEV Akademi Dergisi [Internet]. 01 Ocak 2015;(61):337-64. Erişim adresi: https://izlik.org/JA33XJ59GY