SALİHLİ İLÇESİNDE MORFOLOJİK BİRİMLERE GÖRE KIRSAL YERLEŞMELERDE MESKEN TİPLERİ VE KULLANIM BİÇİMLERİNİN KARŞILAŞTIRMALI ANALİZİ
Öz
Ülkemizde toplam nüfusun yaklaşık % 75’inden fazlası şehirlerde yaşamaktadır. Her geçen gün şehirleşme eğilimi artmaya devam etmektedir. Ancak son yıllarda şehirsel hayatın yorucu temposu nedeniyle kırsal alanlara olan ilginin artığını söylemek mümkündür. Bu ilgi kırsal yerleşmelerde yeni konut sunum biçimlerini ortaya çıkarmaktadır. Dolayısıyla kırsal yerleşmelerle ilgili çalışmalar eski yaklaşımları içinde barındırmakla beraber farklı bir boyut kazanmaktadır. Bu çalışmanın amacı, Salihli ilçesinde morfolojik olarak ova ve dağlık alanlarda yer alan kırsal meskenlerin yapısal olarak karşılaştırılmasını yapmak ve değişen ihtiyaçlar neticesinde mesken kullanım pratiklerindeki değişimi ortaya koymaktır. Araştırmada betimsel analiz yöntemi uygulanmıştır. Arazi gözlemleri yapılarak mesken tipleri ve kullanımdaki değişimler karşılaştırmalı olarak analiz edilmiştir. Çalışma sahası olan Salihli, Ege bölgesinin Kıyı Ege bölümü sınırları içinde yer alan Manisa iline bağlı bir ilçedir. Geçmişten günümüze ilçede yaşayanların büyük bir kısmı geçimini tarım ve hayvancılık ile sağlamaktadır. Kır meskenleri yapı ve biçim olarak doğal çevre şartlarına bağlılığı en güçlü olan konut tipleridir. Salihli ilçesi kır meskenlerinde yer yer kullanılan malzemelerde değişmeler yaşanmaktadır. Özellikle son yıllarda ortaya çıkan modernleşme eğilimlerinin etkileri çalışma sahasının kırsal yerleşmelerine sıkça yansımıştır. Gelişen ulaşım sistemleri, artan iletişim olanakları ve şehirli halkla olan bağlantının güçlenmesi sonrasında kır meskenlerinde alışık olunan doğal şartlara paralel olarak ortaya çıkan konut tipleri, yerini tuğla, çimento, çelik, demir vb. içeren betonarme yapılara bırakmıştır. Ancak sahada halen doğal ortam şartlarına bağlı,karakteristik kır meskenlerine ait birçok örnek yer almaktadır. Sahada kırsal mesken tiplerinde yapısal ve fonksiyonel özelliklerin topoğrafyaya bağlı olarak farklılık gösterdiği anlaşılmaktadır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Altaş, N. T., Gök, Y., Doğanay, S. (2006). Domaniç'te kır meskenleri. Doğu Coğrafya Dergisi, 11(16), 63-87.
- Başkan, H. O. (2006). Salihli'nin (Manisa) beşeri ve ekonomik coğrafyası. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Konya: Selçuk Üniversitesi.
- Baykal, F. (1990). Kırsal yerleşim coğrafyası açısından bir araştırma; Gökeyüp Köyü (Salihli-Manisa) ve ilkel çömlekçiliğin köy ekonomisindeki yeri. Ege Coğrafya Dergisi, 5(1), 55-74.
- Bulut, İ. (1995). Tipik bir yol boyu köyü örneği; Kars-Kümbetli Köyü. Doğu Coğrafya Dergisi, 1(1), 96-111.
- Bulut, İ. (Ekim, 2002). Tortul ilçesi'nin mesken şekilleri sorunları ve çözüm önerileri. Gümüşhane ve Yöresinin Kalkınması Sempozyumunda sunuldu, Gümüşhane.
- Çetin, B. (2010). Türkiye’de geleneksel kır konut yapısının 20. yüzyıldaki değişimine Yeşilova (Burdur) Örneği). e-Journal of New World Sciences Acedemy, 5(3), 204-230.
- Çukur, H. (1992). Orta gediz havzasının fiziki coğrafyası. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi. İzmir: Dokuz Eylül Üniversitesi.
- Doğanay, H. (2014). Türkiye beşeri coğrafyası. Erzurum: Pegem Yayınları.
- Doğanay, H., Orhan, F. (2014). Şavşat`ta geleneksel köy meskenleri ve başlıca sorunları. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 18(1), 273-298.
- Emiroğlu, M. (1990). Urla yarımadasında kırsal yerleşmeler. Coğrafya Araştırmaları Dergisi, 2, 227-256.