Araştırma Makalesi

Arap Gramerinde “لو ve لولا ” Edatlarının İşlevsel Özellikleri ve Anlama Katkısı

Sayı: 93 16 Mart 2023
Yaşar Fatih Akbaş *, Mustafa Karaca
PDF İndir
TR EN

Arap Gramerinde “لو ve لولا ” Edatlarının İşlevsel Özellikleri ve Anlama Katkısı

Öz

Her dilde bir olayın gerçekleşmesini başka bir sebebe bağlayan birtakım edatlar vardır. Arapçada da bu yapıyı elde etmek amacıyla şart anlamı içeren birçok edat kullanılır. Kendisinden sonra koşul ve devamında koşula bağlı sonucun ifade edildiği bu tür cümle yapılarında kullanılan edatlardan bazıları harf, bazıları isim kategorisinde değerlendirilmiştir. Şart edatları için yapılabilecek bir başka ayrım da edatlardan bazılarının geçmiş zaman bazılarının ise gelecek zamanı ifade etmek maksadıyla kullanılmalarıdır. Zira şart anlamı içeren edatlardan çoğu işlev açısından gelecekteki şartı bildirmek maksadıyla kullanılmaktayken bazıları da geçmişte gerçekleşmeyen durumları anlatır. Bu makalede şart edatları içerisinde geçmişi bildiren ve geçmişle ilgili olması nedeniyle gerçek bir şart anlamı içermediğinden şart edatlarından ayrılan لَوْ ve onun farklı bir versiyonu olan لَوْلَا edatı doküman incelemesi yöntemi kullanılarak ele alınmış, bulgular sistematik bir şekilde analiz edilerek veriye dönüştürülmüştür. Edatların Arap gramerindeki yeri, kullanımları, bu iki edat arasındaki benzer ve farklı yönlerin ele alınmasının yanı sıra edatların şart anlamı dışındaki arz, temenni, tevbîh, tendim ve istifhâm gibi anlamlarına da değinilmiştir. Bu bağlamda edatların anlam özellikleri geniş bir çerçevede ele alınarak bu edatlarla elde edilebilecek muhtemel anlamlar bütüncül bir şekilde ortaya konulmuştur.

Anahtar Kelimeler

Arap Dili ve Belâgati, Şart Edatları, Koşul Cümleleri, İmtinaî Şart

Kaynakça

  1. Abbâs, Fâdıl Hasan, el-Belâğa Funûnuhâ ve Efnânuhâ -İlmu’l-Me‘ânî-, 4. Baskı, Ürdün: Dâru’l-furkân, 1997.
  2. Abdulhamit, Muhammed Muhyiddin, et-Tuhfetu’s-Seniyye bi Şerhi Mukaddimeti’l-Ecrumiyye, Beyrut: Mektebetü’l-Asriyye, 2013.
  3. Abdulhamit, Muhammed Muhyiddin, Sebîlu’l-Hüdâ alâ Şerhi Katri’n-Nedâ ve Belli’s-Sedâ. 4.baskı, Beyrut: Mektebetu Dâri’l-Fecr, 2012.
  4. Şirvânî, Ahmed Hamdî, Levâmi‘ud-Dekâik, fi Tercemeti Mecâmi‘i’l-Hâkâik, Haz. Hüseyin Örs vd., İstanbul: Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı Yayınları, 2017
  5. Akdağ, Hasan, Arap Dilinde Edatlar, Konya: Tekin Kitabevi, trs.
  6. Antâkî, Muhammed, el-Minhâc fî kavaidi’l-İ‘rab. 8. Baskı, Lübnan: Dâru’ş-Şarki’l-’Arabî, ts.
  7. Çelen, Mehmet, Arapçada Edatlar, 2. Baskı, İstanbul: Kalem Yayınları, 2006.
  8. Elîf Efendî, Hâsîrîzâde, Muhtâru’l-Enbâ’ -Edatlar Kitabı, Haz. Ali Benli vd., İstanbul: Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı Yayınları, 2019.
  9. Ezherî, Halid b. Abdillah. Mûsilu’t-Tullâb ilâ Kavâidi’l-İ‘râb. Müessesetü’r-Risale, Şam, 2006.
  10. Galâyînî, Mustafa, Camiu‘d-Durûsi’l-’Arabiyye Müzeyyelen bi’l-Belâğat ve’l-Arûz, Şam: Müessetü’r-Risale, 2012.

Kaynak Göster

APA
Akbaş, Y. F., & Karaca, M. (2023). Arap Gramerinde “لو ve لولا ” Edatlarının İşlevsel Özellikleri ve Anlama Katkısı. EKEV Akademi Dergisi, 93, 463-477. https://doi.org/10.17753/sosekev.1225964
AMA
1.Akbaş YF, Karaca M. Arap Gramerinde “لو ve لولا ” Edatlarının İşlevsel Özellikleri ve Anlama Katkısı. EKEV Akademi Dergisi. 2023;(93):463-477. doi:10.17753/sosekev.1225964
Chicago
Akbaş, Yaşar Fatih, ve Mustafa Karaca. 2023. “Arap Gramerinde ‘لو ve لولا ’ Edatlarının İşlevsel Özellikleri ve Anlama Katkısı”. EKEV Akademi Dergisi, sy 93: 463-77. https://doi.org/10.17753/sosekev.1225964.
EndNote
Akbaş YF, Karaca M (01 Mart 2023) Arap Gramerinde “لو ve لولا ” Edatlarının İşlevsel Özellikleri ve Anlama Katkısı. EKEV Akademi Dergisi 93 463–477.
IEEE
[1]Y. F. Akbaş ve M. Karaca, “Arap Gramerinde ‘لو ve لولا ’ Edatlarının İşlevsel Özellikleri ve Anlama Katkısı”, EKEV Akademi Dergisi, sy 93, ss. 463–477, Mar. 2023, doi: 10.17753/sosekev.1225964.
ISNAD
Akbaş, Yaşar Fatih - Karaca, Mustafa. “Arap Gramerinde ‘لو ve لولا ’ Edatlarının İşlevsel Özellikleri ve Anlama Katkısı”. EKEV Akademi Dergisi. 93 (01 Mart 2023): 463-477. https://doi.org/10.17753/sosekev.1225964.
JAMA
1.Akbaş YF, Karaca M. Arap Gramerinde “لو ve لولا ” Edatlarının İşlevsel Özellikleri ve Anlama Katkısı. EKEV Akademi Dergisi. 2023;:463–477.
MLA
Akbaş, Yaşar Fatih, ve Mustafa Karaca. “Arap Gramerinde ‘لو ve لولا ’ Edatlarının İşlevsel Özellikleri ve Anlama Katkısı”. EKEV Akademi Dergisi, sy 93, Mart 2023, ss. 463-77, doi:10.17753/sosekev.1225964.
Vancouver
1.Yaşar Fatih Akbaş, Mustafa Karaca. Arap Gramerinde “لو ve لولا ” Edatlarının İşlevsel Özellikleri ve Anlama Katkısı. EKEV Akademi Dergisi. 01 Mart 2023;(93):463-77. doi:10.17753/sosekev.1225964