SAĞLIK BİLİMLERİ FAKÜLTESİ ÖĞRENCİLERİNİN AŞI OKURYAZARLIK DÜZEYLERİNİN AŞI TEREDDÜTÜNE ETKİSİ

Hilal Akman Dömbekci; Şerife Güzel

doi:10.17753/sosekev.1226955

EN TR

The Effect of Vaccıne Lıteracy Levels on Vaccıne Suspect of Health Scıences Faculty Students

Öz

It is known that hesitations about vaccines are increasing worldwide. These hesitations are likely to become an important public health problem in the future. Scientific studies carried out in order to contribute directly or indirectly to the improvement of the health level of the society are important. In this direction, the research was carried out to examine the effect of vaccine literacy level on vaccine hesitancy of individuals who are candidates to be health workers. In this study, quantitative research method was used, it is descriptive in type. In the research, vaccine hesitancy scale and vaccine literacy scale was used. In the research, 507 students of the Faculty of Health Sciences were reached through convenience sampling. The data collected by the online survey method were analyzed in the computer environment through the SPSS program.As a result of the research, there was no significant difference between gender, age, total income, class and vaccine hesitancy and vaccine literacy, but a significant difference was found between departments and vaccine hesitancy and vaccine literacy. In addition, a low-level positive and significant relationship was found between vaccine literacy and vaccine hesitancy. Similarly, it was concluded that vaccine literacy had a significant and positive. It is recommended to conduct similar studies on a larger sample.

Anahtar Kelimeler

Vaccine literacy, Vaccine hesitancy, Health sciences

SAĞLIK BİLİMLERİ FAKÜLTESİ ÖĞRENCİLERİNİN AŞI OKURYAZARLIK DÜZEYLERİNİN AŞI TEREDDÜTÜNE ETKİSİ

Öz

Dünya genelinde aşı üzerine tereddütlerin arttığı bilinmektedir. Bu tereddütlerin ilerleyen süreçte önemli bir halk sağlığı sorunu olması muhtemeldir. Toplumun sağlık seviyesinin yükseltilebilmesine dolaylı ya da dolaysız olarak katkı sağlayabilmek amacıyla gerçekleştirilen bilimsel çalışmalar önem arz eder. Bu doğrultuda araştırma, sağlık çalışanı olmaya aday bireylerin aşı okuryazarlık düzeyinin aşı tereddütüne etkisinin incelemesi amacıyla gerçekleştirilmiştir. Bu araştırmada nicel araştırma yönteminden yararlanılmıştır, tanımlayıcı türdedir. Araştırmada aşı tereddüttü ölçeği ile aşı okuryazarlığı ölçeği kullanılmıştır. Araştırmada kolayda örnekleme yoluyla Sağlık Bilimleri Fakültesi öğrencisi 507 öğrenciye ulaşılmıştır. Online anket yöntemi ile toplanan veriler SPSS programı aracılığıyla analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda cinsiyet, yaş, toplam gelir, sınıfları ile aşı tereddütü ve aşı okuryazarlığı arasında anlamlı bir farklılık bulunmazken bölümleri ile aşı tereddütü ve aşı okuryazarlığı arasında anlamlı farklılık elde edilmiştir. Bunun yanında aşı okuryazarlığı ile aşı tereddütü arasında düşük seviyede pozitif yönlü ve anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir. Benzer şekilde aşı okuryazarlığının aşı tereddütü üzerinde anlamlı ve pozitif bir etkisi olduğu sonucuna varılmıştır. Daha geniş örneklem üzerinde benzer çalışmalar yürütülmesi önerilir.

Anahtar Kelimeler

Aşı okuryazarlığı, Aşı tereddütü, Sağlık bilimleri

Öz

Anahtar Kelimeler

Aşı okuryazarlığı, aşı tereddütü, sağlık bilimleri, Vaccine literacy, vaccine hesitancy, health sciences.

Kaynakça

Akbulak, M. A., & Çöl, M. (2022). Dünyada ve Türkiye’de aşılanma tutumu ve covıd-19 aşılarına bakış. Estüdam Halk Sağlığı Dergisi, 7(3), 531-540. https://doi.org/10.35232/estudamhsd.1093147
Aygun, E., & Tortop, H. S. (2020). Investigation of parents' vaccine hesitation levels and reasons of vaccine refusal. The Journal of Current Pediatrics, 18(3), 300-317.
Badua, A. R., Caraquel, K. J., Cruz, M., & Narvaez, R. A. (2022). Vaccine literacy: A concept analysis. International Journal of Mental Health Nursing. 31, 857–867. https://doi.org/10.1111/inm.12988
Biasio, L. R. (2019). Vaccine literacy is undervalued. Human Vaccines & İmmunotherapeutics, 15(11), 2552-2553. https://doi.org/10.1080/21645515.2019.1609850
Biasio, L. R., Bonaccorsi, G., Lorini, C., & Pecorelli, S. (2021). Assessing COVID-19 vaccine literacy: A preliminary online survey. Human Vaccines & İmmunotherapeutics, 17(5), 1304-1312. https://doi.org/10.1080/21645515.2020.1829315
Blaisdell, L. L., Gutheil, C., Hootsmans, N. A., & Han, P. K. (2016). Unknown risks: Parental hesitation about vaccination. Medical Decision Making, 36(4), 479-489. https://doi.org/10.1177/0272989x15607855
Bulca Acar, A., & Akın, S. (2022). Cross-sectional study evaluating covıd-19 vaccine literacy: The example of Antalya province. Ankara Med J. (3), 347-358. https://dx.doi.org/10.5505/amj.2022.49932
Coniglio, M.A., Platania, M., Privitera, D., Giammanco, G., & Pignato, S. (2011). Parents' attitudes and behaviours towards recommended vaccinations in Sicily, Italy. BMC Public Health, 11(1), 1-6. http://www.biomedcentral.com/1471-2458/11/305
Coşkun, R., Altunışık, R., & Yıldırım, E. (2017). Sosyal bilimlerde araştırma yöntemleri spss uygulamalı (9. baskı). Sakarya.
Çapar, H., & Çınar, F. (2021). Pandemilerde aşı tereddüt ölçeği: Türkçe geçerlik ve güvenirlik çalışması. Gevher Nesibe Journal of Medical & Health Sciences. 6(12), 40–45. https://doi.org/10.46648/gnj.198

Çavmak, Ş., Atalay, E., & Gök, B. (2022). Üniversite öğrencilerinin covid-19 aşısına yönelik tutumunu etkileyen unsurların incelenmesi. Çağ Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 19(1), 53-65. https://dergipark.org.tr/en/pub/cagsbd/issue/70749/1137816
Durmuş, A., Akbolat, M., & Amarat, M. (2021). COVID-19 Aşı okuryazarlığı ölçeği’nin Türkçe geçerlilik ve güvenirliliği. Cukurova Medical Journal, 46(2), 732-741. https://doi.org/10.17826/cumj.870432
Etesaminia, S., & Bağcı Derinpınar, K. (2021). Aşı tereddütlerinde sosyal medyanın rolü. Uluslararası Sağlık Yönetimi ve Stratejileri Araştırma Dergisi, 7(2), 377-390. https://dergipark.org.tr/en/pub/usaysad/issue/64697/988583
Gendler, Y., & Ofri, L. (2021). Investigating the influence of vaccine literacy, vaccine perception and vaccine hesitancy on Israeli parents’ acceptance of the COVID-19 vaccine for their children: A cross-sectional study. Vaccines, 9(12), 1391. https://doi.org/10.3390/vaccines9121391
Güneş, F. (2019). Okuryazarlık Yaklaşımları. Sınırsız Eğitim ve Araştırma Dergisi, 4 (3), 224-246. https://doi.org/10.29250/sead.634908
Hoekstra, S., & Margolis, L. (2016). The importance of the nursing role in parental vaccine decision making. Clinical Pediatrics, 55(5), 401-403. https://doi.org/10.1177/0009922815627348
Ishikawa H, Takeuchi T, & Yano E. (2008). Measuring functional, communicative, and critical health literacy among diabetic patients. Diabetes Care, 31, 874- 79. https://doi.org/10.2337/dc07-1932
Kalaycı, Ş. (2014). SPSS uygulamalı çok değişkenli istatistik teknikleri (6. baskı). Asil.
Kaya Şenol, D., Ağralı, C., & Omuş, D. C. (2022). Sağlık bilimleri fakültesi öğrencilerinin gebelikte covid-19 aşısı ile ilgili görüşleri ve covid-19 aşı okuryazarlığı. Kadın Sağlığı Hemşireliği Dergisi, 8(2), 50-62. https://dergipark.org.tr/en/pub/kashed/issue/71529/1117889
Kınalı, G., Örgev, B. K., Örgev, C., Topal, B., & Şahin, H. (2022). Aşı okuryazarlığı ve covid-19 pandemisinde yaşama yansıyan tereddüt, aşı reddi ve aşı karşıtlığı üzerine bir araştırma. Avrupa Bilim ve Teknoloji Dergisi, (38), 462-472. https://doi.org/10.31590/ejosat.1146670
Korkut, S., Ülker, T., & Çidem, A. (2022). Covıd-19 aşı okuryazarlığı ve covıd-19 aşısına yönelik tutumları etkileyen faktörler. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 11(3), 1041-1050. https://doi.org/10.37989/gumussagbil.1051425
Larson, H. J., Jarrett, C., Schulz, W. S., Chaudhuri, M., Zhou, Y., Dube, E., … & Wilson, R. (2015). Measuring vaccine hesitancy: The development of a survey tool. Vaccine, 33(34), 4165–4175. https://doi.org/10.1016/j.vaccine.2015.04.037
Maraqa, B., Nazzal, Z., Rabi, R., Sarhan, N., Al-Shakhra, K., & Al-Kaila, M. (2021). COVID-19 vaccine hesitancy among health care workers in Palestine: A call for action. Preventive Medicine, 149, 106618. https://doi.org/10.1016/j.ypmed.2021.106618
Michel, J. P., & Goldberg, J. (2021). Education, healthy ageing and vaccine literacy. The Journal Of Nutrition, Health & Aging, 25(5), 698-701. https://link.springer.com/article/10.1007/s12603-021-1627-1
Nath, R., Imtiaz, A., Nath, S. D., & Hasan, E. (2021). Role of vaccine hesitancy, eHealth literacy, and vaccine literacy in young adults’ COVID-19 vaccine uptake intention in a lower-middle-income country. Vaccines, 9(12), 1405. https://www.mdpi.com/2076-393X/9/12/1405#
Özdamar K. (2004). Paket programlar ile istatistiksel veri analizi. Kaan Kitabevi.
Özmen, S., & Aksoy, N. (2022). Covid-19 aşı okuryazarlığı ve aşı tereddütü düzeylerinin incelenmesi: Üniversite öğrencileri üzerinde uygulama örneği. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 11(2), 550-558. https://doi.org/10.37989/gumussagbil.1097680
Pala, K., Türkkan, A., Kalkan, Y., & Dönmez, S. (2022). Bir kamu kurumu çalışanlarında COVID-19 aşı tutumu ve ilişkili etmenler. Turkish Journal Of Public Health, 20(3), 391-409. https://doi.org/10.20518/tjph.1105634
Ratzan, S. C. (2011). Vaccine literacy: A new shot for advancing health. Journal of Health Communication, 16 (3), 227-229. https://doi.org/10.1080/10810730.2011.561726
Sur, E. (2022). Okuryazarlık Kavramı ve Türkiye’deki okuryazarlık araştırmaları üzerine bir inceleme. Ahmet Keleşoğlu Eğitim Fakültesi Dergisi, 4(2), 445-467. https://dergipark.org.tr/en/pub/akef/issue/72486/1179947
Şimşek, E., & Baydar Artantaş, A. (2021). Hekimlerin aşı karşıtlığı hakkındaki görüş, tutum ve davranışlarının değerlendirilmesi. Ankara Medıcal Journal, 21(4), 561-572. https://dx.doi.org/10.5505/amj.2021.26878
Tabachnick, L. S., & Fidell, B. G. (2013). Using multivariate statistics (6th ed.). Pearson. Tanrıkulu, Y., & Tanrıkulu, G. (2021). Aşı tereddüdü ve ebeveynlerin tutumları. Balıkesir Sağlık Bilimleri Dergisi, 10(2), 199-204. https://dergipark.org.tr/en/pub/balikesirsbd/issue/64743/777829
TDK (2022). Türk Dil Kurumu Güncel Sözlüğü. https://sozluk.gov.tr/ adresinden 22.12.2022 tarihinde erişilmiştir.
Töyer Şahin, T., & Tuğba, Ö. Z. (2022) Üniversite öğrencilerinde covid-19 aşı okuryazarlığının aşılanma üzerine etkisinin incelenmesi. Güncel Hemşirelik Araştırmaları Dergisi, 2(2), 58-69. https://dergipark.org.tr/en/pub/jcnr/issue/72268/1109394
Turan, F. D. (2022). Ulusal aşılama programında yer alan çocukluk çağı aşılarına yönelik ebeveynlerin tutumları: Aksaray örneği. Halk Sağlığı Hemşireliği Dergisi, 4(3), 239-250. https://doi.org/10.54061/jphn.1183177
WHO (2013). World Health Organization, Health literacy the solid facts, WHO Regional Office for Europe, Denmark. https://apps.who.int/iris/handle/10665/326432 adresinden 12.15.2022 tarihinde erişilmiştir.
Yazıcıoğlu, Y., & Erdoğan, S. (2004). SPSS uygulamalı bilimsel araştırma yöntemleri. Detay.
Yılmaz, D., Uzelli Yilmaz, D., & Hakverdi Yönt, G. (2022). Determining covid-19 vaccine literacy levels of nursing students. Current Health Sciences Journal, 48(2), 169-175. https://www.chsjournal.org/CHSJ/papers/CHSJ.48.02.05.pdf

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Hilal Akman Dömbekci ^*
0000-0003-0089-860X
Türkiye

Şerife Güzel
0000-0002-4141-9110
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

16 Mart 2023

Gönderilme Tarihi

30 Aralık 2022

Kabul Tarihi

27 Şubat 2023

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2023 Sayı: 93

DOI

https://doi.org/10.17753/sosekev.1226955

IZ

https://izlik.org/JA66RW37EM

APA

Akman Dömbekci, H., & Güzel, Ş. (2023). SAĞLIK BİLİMLERİ FAKÜLTESİ ÖĞRENCİLERİNİN AŞI OKURYAZARLIK DÜZEYLERİNİN AŞI TEREDDÜTÜNE ETKİSİ. EKEV Akademi Dergisi, 93, 272-282. https://doi.org/10.17753/sosekev.1226955

AMA

1.Akman Dömbekci H, Güzel Ş. SAĞLIK BİLİMLERİ FAKÜLTESİ ÖĞRENCİLERİNİN AŞI OKURYAZARLIK DÜZEYLERİNİN AŞI TEREDDÜTÜNE ETKİSİ. EKEV Akademi Dergisi. 2023;(93):272-282. doi:10.17753/sosekev.1226955

Chicago

Akman Dömbekci, Hilal, ve Şerife Güzel. 2023. “SAĞLIK BİLİMLERİ FAKÜLTESİ ÖĞRENCİLERİNİN AŞI OKURYAZARLIK DÜZEYLERİNİN AŞI TEREDDÜTÜNE ETKİSİ”. EKEV Akademi Dergisi, sy 93: 272-82. https://doi.org/10.17753/sosekev.1226955.

EndNote

Akman Dömbekci H, Güzel Ş (01 Mart 2023) SAĞLIK BİLİMLERİ FAKÜLTESİ ÖĞRENCİLERİNİN AŞI OKURYAZARLIK DÜZEYLERİNİN AŞI TEREDDÜTÜNE ETKİSİ. EKEV Akademi Dergisi 93 272–282.

IEEE

[1]H. Akman Dömbekci ve Ş. Güzel, “SAĞLIK BİLİMLERİ FAKÜLTESİ ÖĞRENCİLERİNİN AŞI OKURYAZARLIK DÜZEYLERİNİN AŞI TEREDDÜTÜNE ETKİSİ”, EKEV Akademi Dergisi, sy 93, ss. 272–282, Mar. 2023, doi: 10.17753/sosekev.1226955.

ISNAD

Akman Dömbekci, Hilal - Güzel, Şerife. “SAĞLIK BİLİMLERİ FAKÜLTESİ ÖĞRENCİLERİNİN AŞI OKURYAZARLIK DÜZEYLERİNİN AŞI TEREDDÜTÜNE ETKİSİ”. EKEV Akademi Dergisi. 93 (01 Mart 2023): 272-282. https://doi.org/10.17753/sosekev.1226955.

JAMA

1.Akman Dömbekci H, Güzel Ş. SAĞLIK BİLİMLERİ FAKÜLTESİ ÖĞRENCİLERİNİN AŞI OKURYAZARLIK DÜZEYLERİNİN AŞI TEREDDÜTÜNE ETKİSİ. EKEV Akademi Dergisi. 2023;:272–282.

MLA

Akman Dömbekci, Hilal, ve Şerife Güzel. “SAĞLIK BİLİMLERİ FAKÜLTESİ ÖĞRENCİLERİNİN AŞI OKURYAZARLIK DÜZEYLERİNİN AŞI TEREDDÜTÜNE ETKİSİ”. EKEV Akademi Dergisi, sy 93, Mart 2023, ss. 272-8, doi:10.17753/sosekev.1226955.

Vancouver

1.Hilal Akman Dömbekci, Şerife Güzel. SAĞLIK BİLİMLERİ FAKÜLTESİ ÖĞRENCİLERİNİN AŞI OKURYAZARLIK DÜZEYLERİNİN AŞI TEREDDÜTÜNE ETKİSİ. EKEV Akademi Dergisi. 01 Mart 2023;(93):272-8. doi:10.17753/sosekev.1226955

Cited By

Bireylerin Aşı Tereddütü, Aşı Karşıtlığı Düzeyleri ve Etkileyen Faktörlerin Belirlenmesi

Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi

https://doi.org/10.37989/gumussagbil.1508839

The Effect of Vaccıne Lıteracy Levels on Vaccıne Suspect of Health Scıences Faculty Students

Öz

Anahtar Kelimeler

SAĞLIK BİLİMLERİ FAKÜLTESİ ÖĞRENCİLERİNİN AŞI OKURYAZARLIK DÜZEYLERİNİN AŞI TEREDDÜTÜNE ETKİSİ

Öz

Anahtar Kelimeler

Öz

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

DOI

IZ

Kaynak Göster

Cited By

Bireylerin Aşı Tereddütü, Aşı Karşıtlığı Düzeyleri ve Etkileyen Faktörlerin Belirlenmesi