MÜZİKTE ANLAM ARAYIŞI SORUNSALI ÜZERİNE BİR İNCELEME
Öz
Bu çalışmada, çeşitli düşünür, besteci ve araştırmacıların görüşleri ışığında “Müziğin bir anlamı var mıdır ve varsa bu anlama nasıl ulaşılabilir?” sorularından yola çıkılmış ve müzikte anlam arayışında önemli olduğu düşünülen birtakım zorlukların irdelenmesi amaçlanmıştır. Bunlar; “Tanımlama”, “Anlamlandırma ve Anlam Aktarımı”, “İşitme ve Dinleme”, “İcra ve Yorum”, “Sözlü Müzik ve Anlam” başlıkları altında belirlenmiş, bu odak noktalarından hareketle varılan çıkarımlar doğrultusunda bu zorlukları aşmanın mümkün olup olmadığı sorgulanmıştır. Eleştirel bir bakışla, müziğin kurallı bir temsil gücünün olup olmadığı, müziğe yüklenen anlamların aslında atıflardan mı oluştuğu, besteci, icracı ve dinleyici üçlüsünün farkındalığını etkileyen unsurların neler olduğu sorularına yanıtlar aranmıştır. Çalışmada model olarak esas alınan fenomenolojik yaklaşımın temel varsayımı, öze ulaşmada olup bitenin yalnızca deneyimle bilinebileceğidir. Bu düşünceden hareketle müziksel anlam arayışında da müzik dinlemenin yerini hiçbir şeyin tutamayacağı ön kabulüyle, müziksel anlama ulaşmada yaşantı ve deneyimlerin anlamlandırmadaki etkisi, yüklenen anlamların algıda nasıl şekillendiği, duyusal bağlamı ve müziğin bir anlamı nasıl iletebildiği konuları irdelenmiştir. Genel kanıda müziğin bir anlam taşıyıcı olduğunun kabul edilmesine rağmen, bu anlamların değişken ve muğlak olduğu, yalnızca bireysel ve/veya toplumsal kabuller ve sosyal-kültürel koşulların etkileriyle şekillenebildiği sonuçlarına varılmıştır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Adorno, T. W., & Gillespie, S. (1993). Music, language and composition. The Musical Quarterly, 77(3), 401–414.
- Alakuş, A. O., & Mercin, L. (2005). Sanat eleştirisi ve pedagojik eleştiri yönteminin incelenmesi. Dicle Üniversitesi Ziya Gökalp Eğitim Fakültesi Dergisi, (5), 36-46.
- Alpay, Y. (2021). Yapı(t) söküm (3. baskı). Destek.
- Apel, W. (1974). Harvard dictionary of music (2nd ed.). The Belknap Press of Harvard University.
- Ateşyakan, B. (2023). Bartók’un gecenin müziği adlı eserinde pastoral temaların piyanoda nasıl yansıtıldığına dair bir inceleme. Sahne ve Müzik, 9(16), 533-548.
- Berio, L., Dalmonte, R., & Varga, B. A. (1985). Luciano Berio: two interviews. Marion Boyars.
- Burkholder, J.P. (2006). A simple model for associative musical meaning. In B. Almén, & E. Pearsall, (Eds.), Approaches to Meaning in Music (pp.76-106). Indiana University Press.
- Copland, A. (1999). What to listen for in music. Mentor.
- Coşkun, İ. (2017). Platon’da müzikal eğitimin temel ögelerine dair: Skhēma ve ēthos. Felsefe Arkivi, (46), 127-147.
- Fubini, E. (1990). The history of music aesthetics (Trans. by Michael Hatwell). Macmillan. (The original work published in 1964).