ÇEVRESEL ENDİŞE VE ÇEVRE DOSTU DAVRANIŞIN YEŞİL TURİSTİK İŞLETME TERCİH ETME NİYETİYLE İLİŞKİSİ

Burcu Gülsevil Belber; Gülizar Çakır Sümer

doi:10.17753/sosekev.1594860

TR EN

Öz

ÇEVRESEL ENDİŞE VE ÇEVRE DOSTU DAVRANIŞIN YEŞİL TURİSTİK İŞLETME TERCİH ETME NİYETİYLE İLİŞKİSİ

Öz

Günümüzde önemli bir gündem konusu haline gelen çevre sorunları ekonomik, sosyal ve ekolojik etkileriyle giderek derinleşmektedir. Çevre sorunlarının ulaştığı boyut çevresel endişeler kadar çevre dostu davranışların da artmasına neden olmaktadır. Çevre sorunlarının etkilediği önemli sektörlerden biri de turizm sektörüdür. En önemli ekonomik kaynağı turizm olan ülkeler için çevre sorunları ciddi gelir ve turist kaybı anlamına gelmektedir. Bu bağlamda çalışma, çevresel endişenin ve çevre dostu davranışların yeşil turistik işletme tercih etme niyetiyle ilişkisini ve çevresel endişenin, çevre dostu davranışla ilişkisini ortaya koymak amacıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırmada nicel araştırma deseni kullanılmıştır. Çalışmanın verileri, anket tekniği ile elde edilmiştir. Kolayda örnekleme yöntemi seçilmiştir. Sosyal medya platformlarında Google form formatında hazırlanmış olan anket formu dağıtılmıştır. Örneklem sayısı 384 olarak belirlenmiş olup, toplanan 443 anket analize uygun bulunmuştur. Korelasyon analizi ve hipotez testleri ortaya konulmuştur. Çalışmada çevresel endişenin, çevre dostu davranışla ilişkisi olduğu, çevre dostu davranışın, yeşil turistik işletme tercih etme niyetiyle ilişkisi olduğu ve çevresel endişenin, yeşil turistik işletme tercih etme niyetiyle ilişkisi olmadığı tespit edilmiştir. Bu bağlamda hem devletin hem yeşil turistik işletmelerin, toplumu çevresel kaygı ve çevre dostu davranış konusunda bilinçlendirmeleri gerektiği söylenebilir.

Anahtar Kelimeler

Çevresel endişe, Çevre dostu davranış, Yeşil turistik işletme, Tercih etme niyeti

Relationship Between Environmental Concern and Environmentally Friendly Behavior and Intention to Prefer Green Touristic Business

Öz

Environmental problems, which have become an important agenda item today, are gradually deepening with their economic, social and ecological effects. The dimension that environmental problems have reached causes an increase in environmentally friendly behaviors as well as environmental concerns. One of the important sectors affected by environmental problems is the tourism sector. Environmental problems mean serious income and tourist losses for countries whose most important economic source is tourism. In this context, the study was conducted to reveal the relationship between environmental concern and environmentally friendly behaviors and the intention to prefer green touristic businesses, and the relationship between environmental concern and environmentally friendly behavior. Quantitative research design was used in the study. The data of the study was obtained by survey technique. Convenience sampling method was chosen. The survey form prepared in Google form format was distributed on social media platforms. The sample size was determined as 384 and 443 surveys collected were found suitable for analysis. Correlation analysis and hypothesis tests were presented. In the study, it was determined that environmental concern is related to environmentally friendly behavior, environmentally friendly behavior is related to the intention to prefer green touristic businesses, and environmental concern is not related to the intention to prefer green touristic businesses. In this context, it can be said that both the state and green touristic businesses should raise awareness of society about environmental concerns and environmentally friendly behavior.

Anahtar Kelimeler

Environmental concern, Environmentally friendly behavior, Green tourist business, Preference intention

Kaynakça

Ajzen, I. (1991). The theory of planned behavior. Organizational Behavior and Human Decision Processes, 50(2), 179–211. https://doi.org/10.1016/0749-5978(91)90020-T
Altunışık, R. (2008). Anketlerde veri kalitesinin iyileştirilmesi için öntest (pilot test) yöntemleri. Pazarlama ve Pazarlama Araştırmaları Dergisi, 1(2), 1-17.
Andari, R., & Setiyorini, H. P. D. (2016). Green tourism role in creating sustainable urban tourism. South East Asia Journal of Contemporary Business, Economics and Law, 11(2), 18-26.
Arcury, T. A., Scollay, S. J., & Johnson, T. P. (1987). Sex differences in environmental concern and knowledge: The case of acid rain. Sex Roles, 16, 463-472. https://doi.org/10.1007/BF00292481
Arshad, H.M., Saleem, K., Shafi, S., Ahmad, T., & Kanwal, S. (2021). Environmental awareness, concern, attitude and behavior of university students: a comparison across academic disciplines. Polish Journal of Environmental Studies, 30(1), 561-570. https://doi.org/10.15244/pjoes/122617
Atay, L., & Dilek, S. E. (2013). Konaklama işletmelerinde yeşil pazarlama uygulamaları: IBIS otel örneği, Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 18(1), 203-219.
Atay, L., Soylu, Y., & Gökdemir, S. (2019). Çevre endişesi, çevresel fedakârlık, normlar ve yer tutumunun çevre dostu davranışa etkisi: Kapadokya/Göreme Milli Parkı örneği. Seyahat ve Otel İşletmeciliği Dergisi, 16(3), 398-417. https://doi.org/10.24010/soid.655546
Atay, L., Temirkanova, Z., & Gökdemir, S. (2017). Tur operatörlerinde yeşil uygulamalar: yeşil tur operatörü ödülü, MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi, 6(5), 17-32.
Ay, C., & Ecevit, Z. (2005). Çevre bilinçli tüketiciler, Akdeniz Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, (10), 238-263. https://kutuphane.dogus.edu.tr/mvt/pdf.php
Aylan, F.K. (2020). Yeşil ürün, Türkiye Turizm Ansiklopedisi, https://turkiyeturizmansiklopedisi.com/yesil-urun [Erişim Tarihi: 25.11.2024].

Bayazıt, S. (2018). İklim değişikliği ve turizm ilişkisinin Türkiye iç turizmi açısından incelenmesi. Anatolia: Turizm Araştırmaları Dergisi, 29(2), 221-231.
Büyüköztürk, Ş. (2002). Veri analizi el kitabı. Pegem.
Canbay, N. (2011). Turizm sektöründe yükselen trend: Yeşil oteller, Yeşil Bina Dergisi, (9), https://www.yesilbinadergisi.com/yayin/703/turizm-sektorunde-yukselen-trend-yesil-oteller_ 21183.html
Chen, J., Sloan, P., & Legrand, W. (2010). Sustainability in the hospitality industry. Routledge.
Cottrell, S. (2003). Influence of sociodemographics and environmental attitudes on general responsible environmental behavior among recreational boaters. Environment and Behavior, 35(3), 347-375. https://doi.org/10.1177/0013916503035003003
Dunlap, R.E., Van Liere, K.D., Mertig, A.G., & Jones, R.E. (2000). Measuring endorsement of the new ecological paradigm: a revised NEP scale. Journal of Social Issues, 56(3), 425–442, https://doi.org/10.1111/0022-4537.00176
Ebreo, A., Hershey, J., & Vining, J. (1999). Reducing solid waste. Linking recycling to environmentally responsible consumerism. Environment & Behavior, 31(1), 107-135. https://doi.org/10.1177/00139169921972029
Gardner, G. T., & Stern, P. C. (2002). Environmental problems and human behavior (2. baskı). Pearson.
Hair, F., Jr. Black, W. C., Babin, B. J., Anderson, R. E., & Tatham, R. L. (2005). Multivariate data analysis (6. baskı). Prentice Hall.
Huang, H.P., & Yore, L.D. (2005). A comparative study of Canadian and Taiwanese grade 5 children’s environmental behaviors, attitudes, concerns, emotional dispositions and knowledge. International Journal of Science Mathematics Education, 1(4), 419-448, https://doi.org/10.1007/s10763-005-1098-6
İpar, M.S. (2020). Yeşil turizm, Türkiye Turizm Ansiklopedisi, https://turkiyeturizmansiklopedisi.com/yesil-turizm [Erişim Tarihi:25.11.2024].
İpar, M.S., & Aksu, M. (2022). Turistlerin yeşil otel tercihlerine yönelik algıları, çevreci davranış eğilimleri ve davranışsal niyetlerle ilişkisi. Journal of Gastronomy, Hospitality and Travel, 5(1), 440-463. https://doi.org/10.33083/joghat.2022.143
Kalaycı, Ş. (2008). SPSS Uygulamalı çok değişkenli istatistik teknikleri. Asil.
Karslı, C., & Zalluhoğlu, A.E. (2021). Yeşil turizm, İçinde Ümit Deniz İlhan (Ed.), Sürdürülebilirlik ve değer yaratan yeşil uygulamalar. Nobel.
Kızıldağ, İ., & Yıldız, B. (2024). The effect of environmental concern on the intention to participate in green tourism. International Journal of Contemporary Tourism Research, 8(1), 61-75. https://doi.org/10.30625/ijctr.1405836
Kline, P. (1994). An easy guide to factor analysis. Routledge.
Klineberg, S.L., McKeever, M. & Rothenbach, B. (1998). Demographic predictors of environmental concern: It does make a difference how it's measured. Social Science Quarterly, 79(4), 734-753.
Krejcie, R.V., & Morgan, D.W. (1970). Determining sample size for research activities. Educational and Psychological Measurement, 30(3), 607-610. https://doi.org/10.1177/001316447003000308
Kurnaz, A., & Özdoğan O.N. (2017). İstanbul’da yer alan yeşil restoran işletmeleri hizmet kalitesinin grserv modeli ile değerlendirilmesi. İşletme Fakültesi Dergisi, 18(1), 75-99. https://doi.org/10.24889/ifede.286740
Lee, J-S, Hsu, L.T.J., Han, H., & Kim, Y. (2010). Understanding how consumers view green hotels: how a hotel's green image can influence behavioural intentions. Journal of Sustainable Tourism, 18(7), 901-914. https://doi.org/10.1080/09669581003777747
Lee, Y. K., Kim, S., Kim, M. S., & Choi, J. G. (2014), Antecedents and interrelationships of three types of pro-environmental behavior. Journal of Business Research, 67(10), 2097–2105. https://doi.org/10.1016/j.jbusres.2014.04.018
Mainieri, T., Barnett, E. G., Valdero, T. R., Unipan, J. B., & Oskamp, S. (1997). Green buying: The influence of environmental concern on consumer behavior. Journal of Social Psychology, 137(2), 189-204. https://doi.org/10.1080/00224549709595430
Mensah, I. (2006). Environmental management practices among hotels in the greater accra region, International Journal of Hospitality Management, 25(3), 414–431. https://doi.org/10.1016/j.ijhm.2005.02.003
Midden, C.J., Kaiser, F.G., & Teddy McCalley, L. (2007). Technology’s four roles in understanding ındividuals’ conservation of natural resources, Journal of Social Issues, 63(1), 155-174. https://doi.org/10.1111/j.1540-4560.2007.00501.x
Miller, D., Merrilees, B., & Coghlan, A. (2015). Sustainable urban tourism: understanding and developing visitor proenvironmental behaviors. Journal of Sustainable Tourism, 23(1), 26-46. https://doi.org/10.1080/09669582.2014.912219
Minton, A.P., & Rose, R.L. (1997). The effects of environmental concern on environmentally friendly consumer behavior: an exploratory study. Journal of Business Research, 40(1), 37–48. https://doi.org/10.1016/S0148-2963(96)00209-3
Mohai, P. (1985). Public concern and elite involvement in environmental conservation issues. Social Science Quarterly, 66(4), 820-838.
Mostafa, M. M. (2007). Gender differences in Egyptian consumers’ green purchase behaviour: the effects of environmental knowledge, concernand attitude. International Journal of Consumer Studies, 31, 220–229. https://doi.org/10.1111/j.1470-6431.2006.00523.x
Mostafa, M. M. (2009), Shades of green: A psychographic segmentation of the green consumer in Kuwait using self-organizing maps. Expert Systems with Applications, 36, 11030–11038. https://doi.org/10.1016/j.eswa.2009.02.088
Mukherjee, B., & Chandra, B. (2022). Unravelling the differential effects of pride and guilt along with values on green ıntention through environmental concern and attitude. Kybernetes, 51(7), 2273-2304. https://doi.org/10.1108/K-04-2021-0336
Nordlund, A.M., & Garvill, J. (2002). Value Structures behind proenvironmental behavior. Environment and Behavior, 34(6), 740-756. https://doi.org/10.1177/001391602237244
Oğuz, R., & Büyüker İşler, D. (2019). Tüketicilerin çevre dostu tutumlarının yeşil otel tercihleri üzerindeki etkisi: Antalya ilinde bir uygulama. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (32), 156-178. https://doi.org/10.20875/makusobed.625190
Pihkala, P. (2020). Anxiety and the ecological crisis: an analysis of eco-anxiety and climate anxiety. Sustainability, 12(7836), 1-20. https://doi.org/10.3390/su12197836
Samdahl, D. M., & Robertson, R. (1989). Social determinants of environmental concern: A specification and test of the model. Environment and Behavior, 21(1), 57-81. https://doi.org/10.1177/0013916589211004
Sánchez-Bravo, P., Chambers, E., Noguera-Artiaga, L., López-Lluch, D., Chambers, E. IV, Carbonell-Barrachina, Á. A., et al. (2020). Consumers’ attitude towards the sustainability of different food categories. Foods, 9(11), 1-20. https://doi.org/10.3390/foods9111608
Schaffrin, A. (2011). No measure without concept. A critical review on the conceptualization and measurement of environmental concern. International Review of Social Research, 1(3), 11-31. https://doi.org/10.1515/irsr-2011-0018
Skogen, K. (1996). Young environmentalists: Post-modern identities or middle-class culture? Sociological Review, 44(3), 452–473. https://doi.org/10.1111/j.1467-954X.1996.tb00432.x
Sert, A.N. (2019). Çevre bilinci ve algılanan yeşil otel uygulamalarının yeşil otellerde kalma niyeti ve daha fazla ödeme niyeti üzerindeki etkisi. Hitit Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 12(1), 205-222. https://doi.org/10.17218/hititsosbil.538015
Shao, T.A. (2002). Marketing research: An aid to decision making. College.
Shen, Y-P. (2017). Consumption intentions toward green restaurants: application of theory of planned behavior and altruism. International Journal of Management, Economics and Social Sciences, 6(3), 121-143.
Silajdzic, I, Midzic Kurtagic, S., & Vucijak, B. (2015). Green entrepreneurship in transition economies: a case study of Bosnia and Herzegovina. Journal of Cleaner Production, 88, 376-384. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2014.07.004
Steg, L., & Vlek, C. (2009). Encouraging pro-environmental behaviour: an ıntegrative review and research agenda. Journal of Environmental Psychology, 29(3), 309–317. https://doi.org/10.1016/j.jenvp.2008.10.004
Stern, P. C. (2000). Toward a coherent theory of environmentally significant behavior. Journal of Social Issues, 56(3), 407–424. https://doi.org/10.1111/0022-4537.00175
Stern, P.C., Dietz, T., Abel, T.D., Guagnano, G.A., & Kalof, L. A. (1999). Value-belief-norm theory of support for social movements: the case of environmentalism. Human Ecology Review, 6(2), 81–98.
Sünnetçioğlu, A., Yıldırım, H.M., & Atay, L. (2019). Çevre bilinçli tüketici davranışının yeşil otel tercih etme niyeti üzerindeki rolü. Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 7(1), 205-224. https://doi.org/10.21325/jotags.2019.360
Tam, K. P., & Chan, H. W. (2017). Environmental concern has a weaker association with pro-environmental behavior in some societies than others: a cross-cultural psychology perspective. Journal of Environmental Psychology, 53, 213-223. https://doi.org/10.1016/j.jenvp. 2017.09.001
Tandoğan, D., & Genç, M.C. (2019). Türkiye’de turizm ve karbondioksit salımı arasındaki ilişki: Rals-Engle ve Granger eşbütünleşme yaklaşımı. Anatolia: Turizm Araştırmaları Dergisi, 30(3), 221-230. https://doi.org/10.17123/atad.656018
Thieme, J., Royne, M. B., Jha, S., Levy, M., & McEntee, W. B. (2015). Factors affecting the relationship between environmental concern and behaviors. Marketing Intelligence & Planning, 33(5), 675-690. https://doi.org/10.1108/MIP-08-2014-0149
Uyar, A. (2019). Yeşil satın alma davranışı belirleyen unsurların yapısal eşitlik modellemesi ile incelenmesi. EKEV Akademi Dergisi, 23(77), 15-34.
Ünüvar, Ş., Kılınç, C., Sarı Gök, H., & Şalvarcı, S. (2017). Turizm öğrencilerinin yeşil ürün tercihinin satın alma niyeti üzerine etkisi. Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 6(1), 20-40. https://doi.org/10.21325/jotags.2018.172
Van Liere, K.D., & R.E. Dunlap (1980). The social bases of environmental concern. a review of hypotheses, explanations and empirical evidence. Public Opinion Quarterly, 44(2), 181-197. https://doi.org/10.1086/268583
Vining, J., & Ebreo, A. (1990). What makes a recycler? A comparison of recyclers and nonrecyclers. Environment and Behavior, 22(1), 55-73. https://doi.org/10.1177/0013916590221003
Wearing, S., Cynn, S., Ponting, J., & McDonald, M. (2002). Converting environmental concern into ecotourism purchases: A qualitative evaluation of international backpackers in Australia. Journal of Ecotourism, 1(2&3), 133-148. https://doi.org/10.1080/14724040208668120
World Travel Awards (WTA). (2024). About world travel awards. https://www.worldtravelawards.com/about, [Erişim Tarihi:10.11.2024].
Yadav, R., & Pathak, G. S. (2016), Young consumers' intention towards buying green products in a developing nation: extending the theory of planned behavior. Journal of Cleaner Production, 135, 732-739. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2016.06.120
Yazıcıoğlu, İ., & Aydın, A. (2018). Yeşil restoran uygulamaları üzerine nitel bir araştırma: İstanbul örneği. Gazi Üniversitesi Turizm Fakültesi Dergisi, (1), 55-79. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/811799
Yıldız, S.B., & Kılıç, S.N. (2016). Alman turistlerin çevre bilinci ve çevre dostu otel (yeşil otel) algısının davranışsal niyetleri üzerindeki etkisi. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 9(43), 2614-2623.
Zimmer, M.R., Stafford, T.F., & Stafford, M.R. (1994). Green issues: dimensions of environmental concern. Journal of Business Research, 30(1), 63-74. https://doi.org/10.1016/0148-2963(94)90069-8

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Kurumsal Sosyal Sorumluluk

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Burcu Gülsevil Belber ^*
0000-0002-7586-4407
Türkiye

Gülizar Çakır Sümer
0000-0001-6642-5130
Türkiye

Erken Görünüm Tarihi

3 Ekim 2025

Yayımlanma Tarihi

1 Aralık 2025

Gönderilme Tarihi

2 Aralık 2024

Kabul Tarihi

8 Eylül 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Sayı: 104

DOI

https://doi.org/10.17753/sosekev.1594860

IZ

https://izlik.org/JA32ND36WS

APA

Belber, B. G., & Çakır Sümer, G. (2025). ÇEVRESEL ENDİŞE VE ÇEVRE DOSTU DAVRANIŞIN YEŞİL TURİSTİK İŞLETME TERCİH ETME NİYETİYLE İLİŞKİSİ. EKEV Akademi Dergisi, 104, 1-18. https://doi.org/10.17753/sosekev.1594860

AMA

1.Belber BG, Çakır Sümer G. ÇEVRESEL ENDİŞE VE ÇEVRE DOSTU DAVRANIŞIN YEŞİL TURİSTİK İŞLETME TERCİH ETME NİYETİYLE İLİŞKİSİ. EKEV Akademi Dergisi. 2025;(104):1-18. doi:10.17753/sosekev.1594860

Chicago

Belber, Burcu Gülsevil, ve Gülizar Çakır Sümer. 2025. “ÇEVRESEL ENDİŞE VE ÇEVRE DOSTU DAVRANIŞIN YEŞİL TURİSTİK İŞLETME TERCİH ETME NİYETİYLE İLİŞKİSİ”. EKEV Akademi Dergisi, sy 104: 1-18. https://doi.org/10.17753/sosekev.1594860.

EndNote

Belber BG, Çakır Sümer G (01 Aralık 2025) ÇEVRESEL ENDİŞE VE ÇEVRE DOSTU DAVRANIŞIN YEŞİL TURİSTİK İŞLETME TERCİH ETME NİYETİYLE İLİŞKİSİ. EKEV Akademi Dergisi 104 1–18.

IEEE

[1]B. G. Belber ve G. Çakır Sümer, “ÇEVRESEL ENDİŞE VE ÇEVRE DOSTU DAVRANIŞIN YEŞİL TURİSTİK İŞLETME TERCİH ETME NİYETİYLE İLİŞKİSİ”, EKEV Akademi Dergisi, sy 104, ss. 1–18, Ara. 2025, doi: 10.17753/sosekev.1594860.

ISNAD

Belber, Burcu Gülsevil - Çakır Sümer, Gülizar. “ÇEVRESEL ENDİŞE VE ÇEVRE DOSTU DAVRANIŞIN YEŞİL TURİSTİK İŞLETME TERCİH ETME NİYETİYLE İLİŞKİSİ”. EKEV Akademi Dergisi. 104 (01 Aralık 2025): 1-18. https://doi.org/10.17753/sosekev.1594860.

JAMA

1.Belber BG, Çakır Sümer G. ÇEVRESEL ENDİŞE VE ÇEVRE DOSTU DAVRANIŞIN YEŞİL TURİSTİK İŞLETME TERCİH ETME NİYETİYLE İLİŞKİSİ. EKEV Akademi Dergisi. 2025;:1–18.

MLA

Belber, Burcu Gülsevil, ve Gülizar Çakır Sümer. “ÇEVRESEL ENDİŞE VE ÇEVRE DOSTU DAVRANIŞIN YEŞİL TURİSTİK İŞLETME TERCİH ETME NİYETİYLE İLİŞKİSİ”. EKEV Akademi Dergisi, sy 104, Aralık 2025, ss. 1-18, doi:10.17753/sosekev.1594860.

Vancouver

1.Burcu Gülsevil Belber, Gülizar Çakır Sümer. ÇEVRESEL ENDİŞE VE ÇEVRE DOSTU DAVRANIŞIN YEŞİL TURİSTİK İŞLETME TERCİH ETME NİYETİYLE İLİŞKİSİ. EKEV Akademi Dergisi. 01 Aralık 2025;(104):1-18. doi:10.17753/sosekev.1594860

Öz

ÇEVRESEL ENDİŞE VE ÇEVRE DOSTU DAVRANIŞIN YEŞİL TURİSTİK İŞLETME TERCİH ETME NİYETİYLE İLİŞKİSİ

Öz

Anahtar Kelimeler

Relationship Between Environmental Concern and Environmentally Friendly Behavior and Intention to Prefer Green Touristic Business

Öz

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Erken Görünüm Tarihi

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

DOI

IZ

Kaynak Göster