Araştırma Makalesi

POLİTİKA BELİRSİZLİKLERİ VE JEOPOLİTİK RİSK İLE YATIRIMCI DUYARLILIĞI VE RİSKTEN KAÇINMA ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA: TVP-VAR YAKLAŞIMI

Sayı: 102 22 Haziran 2025
PDF İndir
EN TR

POLİTİKA BELİRSİZLİKLERİ VE JEOPOLİTİK RİSK İLE YATIRIMCI DUYARLILIĞI VE RİSKTEN KAÇINMA ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA: TVP-VAR YAKLAŞIMI

Öz

Bu çalışmada, ekonomi, para, ticaret, petrol ve iklim politikası belirsizlikleri, jeopolitik riskler, yatırımcı duyarlılığı ve riskten kaçınma arasındaki dinamik ilişkiler Ocak 1997-Aralık 2023 dönemi aylık verileri için zamanla değişen parametre vektör otoregresyon (TVP-VAR) ve Toda-Yamamoto Granger nedensellik yöntemleri kullanılarak incelenmiştir. Sonuçlara göre ekonomik ve para politikası belirsizliğinin riskten kaçınma üzerinde daha etkili olduğu; ticaret ve iklim politikası belirsizliği ile jeopolitik risklerin ise sınırlı ve geçici etkiler taşıdığı tespit edilmiştir. EPU’nun yatırımcı davranışlarını şekillendiren en önemli faktörlerden biri olduğu; MPU’nun ise piyasa beklentilerini ve yatırımcı duyarlılığını etkileyen bir diğer kritik unsur olduğu gözlemlenmiştir. Bulgular, piyasa dayanıklılığının zamanla artış gösterdiğini ve yatırımcı davranışlarının ekonomik ve politik belirsizliklere uyum sağladığını ortaya koymaktadır. Ancak, belirsizliklerin finansal sistemde yarattığı asimetrik etkiler, politika yapıcılar ve yatırımcılar için önemli uyarılar sunmaktadır. Özellikle ekonomik politika belirsizliği, risk algısını şekillendirmede önemli bir rol oynarken, yatırımcı duyarlılığı ve riskten kaçınma davranışlarının bu belirsizliklerden önemli ölçüde etkilendiği görülmüştür. Politika önerileri arasında ekonomik ve politik belirsizliklerin yayılımını sınırlayan mekanizmaların geliştirilmesi ve piyasa düzenlemelerinin güçlendirilmesi yer almaktadır. Sonuç olarak, bu çalışma, ekonomik ve politik belirsizliklerin finansal piyasalar üzerindeki etkilerinin anlaşılmasına yönelik değerli katkılar sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Belirsizlik, Jeopolitik risk, Riskten kaçınma, Yatırımcı duyarlılığı, TVP-VAR, Nedensellik

Kaynakça

  1. Agyei, S. K., Owusu Junior, P., Bossman, A., Asafo-Adjei, E., Asiamah, O., & Adam, A. M. (2022). Spillovers and contagion between BRIC and G7 markets: New evidence from time-frequency analysis. PLoS ONE, 17(7), e0271088. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0271088
  2. Andries, M., Eisenbach, T. M., & Schmalz, M. C. (2019). Horizon-dependent risk aversion and the timing and pricing of uncertainty (April 1, 2019). FRB of New York Staff Report (No. 703). http://dx.doi.org/10.2139/ssrn.2535919
  3. Antonakakis, N., Chatziantoniou, I., & Gabauer, D. (2020). Refined measures of dynamic connectedness based on time-varying parameter vector autoregressions. Journal of Risk and Financial Management, 13(4), Article 84. https://doi.org/10.3390/jrfm13040084
  4. Asgharian, H., Christiansen, C., & Hou, A. J. (2023). The effect of uncertainty on stock market volatility and correlation. Journal of Banking & Finance, 154, 106929. https://doi.org/10.1016/j.jbankfin.2023.106929
  5. Baker, M., & Wurgler, J. (2006). Investor sentiment and the cross‐section of stock returns. The Journal of Finance, 61(4), 1645-1680. https://doi.org/10.1111/j.1540-6261.2006.00885.x
  6. Baker, M., & Wurgler, J. (2007). Investor sentiment in the stock market. Journal of Economic Perspectives, 21(2), 129-151. https://doi.org/10.1257/jep.21.2.129
  7. Baker, S. R., Bloom, N., & Davis, S. J. (2016). Measuring economic policy uncertainty. The quarterly journal of economics, 131(4), 1593-1636. https://doi.org/10.1093/qje/qjw024
  8. Bekaert, G., Engstrom, E.C., & Xu, N.R., (2022). The Time variation in risk appetite and uncertainty. Management Science, 68(6), 3975-4004. https://doi.org/10.1287/mnsc.2021.4068
  9. Bergman, N. K., & Roychowdhury, S. (2008). Investor sentiment and corporate disclosure. Journal of Accounting Research, 46(5), 1057-1083. https://doi.org/10.1111/j.1475-679X.2008.00305.x
  10. Bossman, A., Gubareva, M., & Teplova, T. (2023). Asymmetric effects of geopolitical risk on major currencies: Russia–Ukraine tensions. Finance Research Letters, 51, 103440. https://doi.org/10.1016/j.frl.2022.103440

Kaynak Göster

APA
Nazlıoğlu, E. H., & Aydoğdu, A. (2025). POLİTİKA BELİRSİZLİKLERİ VE JEOPOLİTİK RİSK İLE YATIRIMCI DUYARLILIĞI VE RİSKTEN KAÇINMA ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA: TVP-VAR YAKLAŞIMI. EKEV Akademi Dergisi, 102, 78-100. https://doi.org/10.17753/sosekev.1615419
AMA
1.Nazlıoğlu EH, Aydoğdu A. POLİTİKA BELİRSİZLİKLERİ VE JEOPOLİTİK RİSK İLE YATIRIMCI DUYARLILIĞI VE RİSKTEN KAÇINMA ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA: TVP-VAR YAKLAŞIMI. EKEV Akademi Dergisi. 2025;(102):78-100. doi:10.17753/sosekev.1615419
Chicago
Nazlıoğlu, Elif Hilal, ve Aslan Aydoğdu. 2025. “POLİTİKA BELİRSİZLİKLERİ VE JEOPOLİTİK RİSK İLE YATIRIMCI DUYARLILIĞI VE RİSKTEN KAÇINMA ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA: TVP-VAR YAKLAŞIMI”. EKEV Akademi Dergisi, sy 102: 78-100. https://doi.org/10.17753/sosekev.1615419.
EndNote
Nazlıoğlu EH, Aydoğdu A (01 Haziran 2025) POLİTİKA BELİRSİZLİKLERİ VE JEOPOLİTİK RİSK İLE YATIRIMCI DUYARLILIĞI VE RİSKTEN KAÇINMA ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA: TVP-VAR YAKLAŞIMI. EKEV Akademi Dergisi 102 78–100.
IEEE
[1]E. H. Nazlıoğlu ve A. Aydoğdu, “POLİTİKA BELİRSİZLİKLERİ VE JEOPOLİTİK RİSK İLE YATIRIMCI DUYARLILIĞI VE RİSKTEN KAÇINMA ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA: TVP-VAR YAKLAŞIMI”, EKEV Akademi Dergisi, sy 102, ss. 78–100, Haz. 2025, doi: 10.17753/sosekev.1615419.
ISNAD
Nazlıoğlu, Elif Hilal - Aydoğdu, Aslan. “POLİTİKA BELİRSİZLİKLERİ VE JEOPOLİTİK RİSK İLE YATIRIMCI DUYARLILIĞI VE RİSKTEN KAÇINMA ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA: TVP-VAR YAKLAŞIMI”. EKEV Akademi Dergisi. 102 (01 Haziran 2025): 78-100. https://doi.org/10.17753/sosekev.1615419.
JAMA
1.Nazlıoğlu EH, Aydoğdu A. POLİTİKA BELİRSİZLİKLERİ VE JEOPOLİTİK RİSK İLE YATIRIMCI DUYARLILIĞI VE RİSKTEN KAÇINMA ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA: TVP-VAR YAKLAŞIMI. EKEV Akademi Dergisi. 2025;:78–100.
MLA
Nazlıoğlu, Elif Hilal, ve Aslan Aydoğdu. “POLİTİKA BELİRSİZLİKLERİ VE JEOPOLİTİK RİSK İLE YATIRIMCI DUYARLILIĞI VE RİSKTEN KAÇINMA ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA: TVP-VAR YAKLAŞIMI”. EKEV Akademi Dergisi, sy 102, Haziran 2025, ss. 78-100, doi:10.17753/sosekev.1615419.
Vancouver
1.Elif Hilal Nazlıoğlu, Aslan Aydoğdu. POLİTİKA BELİRSİZLİKLERİ VE JEOPOLİTİK RİSK İLE YATIRIMCI DUYARLILIĞI VE RİSKTEN KAÇINMA ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA: TVP-VAR YAKLAŞIMI. EKEV Akademi Dergisi. 01 Haziran 2025;(102):78-100. doi:10.17753/sosekev.1615419